13.12 Vormvoorschriften en taal

Het probleem van taal en forumkeuze bespreek ik in het hoofdstuk over vormvoorschriften, omdat de discussie over de taal zich het meeste voordoet bij de vraag of voor de forumkeuze de juiste vorm in acht is genomen. Bovendien heeft het Hof van Justitie taalvoorschriften beschouwd als vormvoorschriften.1 Taal lijkt met name in twee opzichten voor een probleem te zorgen. Ten eerste bestaat het probleem dat de forumkeuze in een andere taal luidt dan het document dat verwijst naar de forumkeuze (en vaak overige voorwaarden). Ten tweede blijkt regelmatig dat geschillen ontstaan over de taal van de verwijzing. Bijna steeds ontstaan deze geschillen zodra de taal van de verwijzing of de documenten (met de forumkeuze) waarnaar wordt verwezen afwijken van de taal van de schriftelijke overeenkomst of schriftelijke bevestiging van de overeenkomst. Deze afwijking vindt vaak zijn grond in de omstandigheid dat de verwijzing of de (algemene) voorwaarden een standaardvermelding is respectievelijk standaardvoorwaarden zijn die niet zijn aangepast aan de taal waarin is onderhandeld of de overeenkomst is bevestigd of gesloten.2

Art. 23 EEX-V°/17 Verdrag kent geen regels over de taal van de verwijzing of de forumkeuze.3 Nationale voorschriften over de taal van een forumkeuze of de verwijzing, komen neer op een vormvoorschrift; 4 hetgeen niet is toegestaan op grond van art. 23 EEX-V°/17 Verdrag. De vormvoorschriften in art. 23 EEX-V°/17 Verdrag zijn uitputtend.5 Zij dienen de rechtszekerheid, waarborgen de wilsovereenstemming en beschermen de zwakke partij(en).6 Nationale taalvoorschriften of eisen betreffende ondertekening zijn dan ook verboden.7

In het arrest Castelletti/Trumpy8 overweegt het Hof van Justitie wel dat een bijzondere vorm mogelijk is, indien deze voorwaarde verband houdt met de vereisten van art. 23 EEX-V°/17 Verdrag. Het is niet duidelijk wat het Hof van Justitie daarmee bedoelt en het lijkt op gespannen voet te staan met het arrest Elefanten Schuh/Jacqmain. Het Hof van Justitie lijkt daarmee enige ruimte te laten voor rechtspraak die voorwaarden stelt ten aanzien van de taal (van een verwijzing). Mijns inziens heeft het Hof van Justitie dat niet gewild, maar heeft het Hof van Justitie slechts ruimte voor taal of taalvoorschriften gelaten in het kader van de beoordeling van de vorm van art. 23 lid 1 sub c EEX-V°/17 lid 1 sub c Verdrag (vorm die is toegelaten in de internationale handel). Dat lijkt te volgen uit de daarop volgende rechtsoverweging die de nationale rechter opdraagt om bij de beoordeling van de forumkeuze, inclusief de taal waarin de forumkeuze is gesteld en het gebruik van een bepaald formulier, na te gaan of het beding in overeenstemming is met art. 23 lid 1 sub c EEX-V°/17 lid 1 sub c Verdrag.9 Daarop laat het Hof van Justitie direct volgen dat het de verdragsluitende staten niet vrijstaat andere vormvoorschriften voor te schrijven dan voorzien in EEX-V°Nerdrag. Deze lezing van de bewuste rechtsoverweging van het Hof van Justitie lijkt te worden bevestigd door de conclusie van AG Léger en vindt zijn oorsprong in de formulering van de préjudiciële vraag. Het Corte di Cassazione had gevraagd of de taal van een forumkeuze een band met de nationaliteit van partijen moet hebben of dat het voldoende is dat het gaat om een taal die doorgaans wordt gebruikt in de internationale handel.10 AG Léger is heel duidelijk dat de partijautonomie van art. 23 EEX-V°/17 Verdrag in de weg staat aan het vereisen van een bepaalde taal of een band met (één van de) partijen.11 In het licht van deze beide rechtsoverwegingen en de conclusie van AG Léger meen ik dat het Hof van Justitie geen andere ruimte voor taal of taalvoorschriften heeft willen laten dan in het kader van een beoordeling van de internationale handelsgebruiken.

De taal van een verwijzing naar (algemene) voorwaarden met een forumkeuze of de forumkeuze zelf, houden in vier opzichten verband met de vereisten van art. 23 EEX-V°/17 Verdrag: