8.2.4.2.6.2 Iberdrola-arrest

In het Iberdrola-arrest herformuleert het Hof de gestelde prejudiciële vragen tot de vraag of een belastingplichtige recht heeft op btw-aftrek voor een dienstverrichting die bestaat in het (ver)bouwen van een onroerend goed dat eigendom is van een derde, wanneer die derde om niet het genot van het resultaat van die diensten verkrijgt en die diensten zowel door die belastingplichtige als door die derde in het kader van die economische activiteiten worden gebruikt.1 Het Hof stelt bij de beantwoording van die (hergeformuleerde) vraag voorop dat bij het criterium ‘rechtstreekse en onmiddellijke samenhang’ alleen rekening gehouden moet worden met verrichtingen die objectief verband houden met de belastbare handelingen van de belastingplichtige. Of dat verband bestaat, moet daarom worden beoordeeld op basis van de objectieve inhoud van de ingaande belaste handeling. Voor de vraag of Iberdrola recht heeft op (volledige) aftrek van de btw op de kosten voor het herstel van het pompstation, moet worden getoetst of er een rechtstreeks en onmiddellijke samenhang bestaat tussen de hersteldienst enerzijds en anderzijds een in een later stadium door Iberdrola verrichte belaste handeling (lees: één of meer belaste handelingen in een later stadium2) of de economische activiteit van die vennootschap.

Uit de verwijzingsbeslissing leidt het Hof af dat de aansluiting aan het pompstation van de gebouwen die Iberdrola van plan was om te bouwen, onmogelijk zou zijn geweest zonder het herstel van dat station, zodat het herstel noodzakelijk was voor de verwezenlijking van het project en Iberdrola bijgevolg zonder een dergelijk herstel haar economische activiteit (lees: de belaste verhuurhandelingen) niet had kunnen uitoefenen. Het valt naar mijn mening niet moeilijk om hierin de vaststelling van een finaal causaal verband te ontwaren, aangezien het hof nagaat of de herstelwerkzaamheden hun oorzaak vinden in de beoogde belaste verhuur van de vakantieappartementen én deze werkzaamheden ook met het oog op die verhuurdiensten zijn afgenomen. Uit het arrest maak ik op dat het Hof dit verband voldoende acht voor (het aannemen van) een rechtstreekse en onmiddellijke samenhang met de (voorgenomen) belaste verhuurdiensten.3 Dat de herstelwerkzaamheden ook ten goede komen aan de gemeente doet geen afbreuk aan die samenhang. Hieruit is naar mijn mening af te leiden dat het voor het aftrekrecht van Iberdrola niet relevant is of de gemeente – de derde – het herstelde pompstation al dan niet in het kader van haar economische activiteit gebruikt.4 Dat komt mij ook logisch voor, aangezien uit art. 168 Btw-richtlijn volgt dat voor de omvang van het recht op btw-aftrek van Iberdrola het gebruik van de afgenomen hersteldiensten voor haar (voorgenomen) belaste handelingen beslissend is. Het Hof wijst er naar mijn mening dan ook terecht op dat rekening moet worden gehouden met de omstandigheid dat de hersteldienst een element is van de prijs – het gaat hier om de kostprijs en niet om de verkoopprijs (zie paragraaf 8.2.4.2.1.2)5 – van in een later stadium verrichte belaste handelingen van Iberdrola.

Het Hof overweegt vervolgens dat het daarnaast aan de verwijzende rechter is om na te gaan of de herstelwerkzaamheden beperkt zijn gebleven tot hetgeen nodig6 was om de aansluiting van de door Iberdrola gebouwde onroerende goederen op het pompstation voor afvalwater te waarborgen. Zijn de herstelwerkzaamheden verder gegaan dan nodig was voor de door Iberdrola opgetrokken gebouwen, dan leidt dit tot een gedeeltelijke verbreking van de rechtstreekse en onmiddellijke samenhang tussen de herstelwerkzaamheden en de in een later stadium verrichte belaste handelingen.7 In dat geval heeft Iberdrola slechts recht op btw-aftrek voor zover de kosten voor het herstel van de het pompstation voor afvalwater objectief nodig zijn om Iberdrola in staat te stellen haar belaste handelingen te verrichten.