2.1.1 Inleiding

In het Bürgerliches Gesetzbuch (BGB) gaan verschillende paragrafen over de gevolgen van verbinding en afscheiding van zaken.1 Net als naar Romeins recht gaat naar Duits recht in bepaalde gevallen een eigendomsrecht op een zaak teniet na verbinding met een andere zaak en in andere gevallen niet. Het uitgangspunt in het Duitse recht is hetzelfde als in het Romeinse recht: zakenrechtelijke rechten moeten in beginsel worden gecontinueerd, ook als een bestanddeel van een zaak wordt afgescheiden. Een ander uitgangspunt naar Duits recht is dat de waarde van de eenheidszaak moet worden beschermd. Afscheiding moet dus voorkomen worden, aangezien een eenheidszaak vaak meer waarde vertegenwoordigt dan de bestanddelen afzonderlijk. Afscheiding is alleen toegestaan als zij gerechtvaardigd is. Voor die gevallen kent het Duitse recht, net als het Romeinse recht, enkele afscheidingsrechten, de zogenaamde Wegnahmerechte of iura tollendi. Deze doorbreken de continuïteitsgedachte: als afscheiding is bewerkstelligd op basis van een ius tollendi dan ontstaat een nieuw eigendomsrecht. Anders dan in het Romeinse recht speelt de rechtszekerheid van een buitenstaander een rol. Vandaar dat de iura tollendi niet in te stellen zijn als de buitenstaander zich kan beroepen op een beschermingsartikel. De vragen rondom deze afscheidingsrechten hebben betrekking op zaken en spelen zich derhalve af op het gebied van het zakenrecht. Alvorens de natrekking en de iura tollendi te behandelen, zal eerst aan bod komen wat volgens het BGB het begrip “zaak” inhoudt alsmede welke verschillende typen bestanddelen een zaak kent.