17.5.2 Haags Forumkeuzeverdrag en forum necessitatis

Het uitgangspunt in het Haags Forumkeuzeverdrag is dat de gekozen rechter exclusief bevoegd is en zijn bevoegdheid moet uitoefenen (art. 5 Haags Forumkeuzeverdrag). Het gederogeerde gerecht heeft de verplichting de procedure aan te houden of zich onbevoegd te verklaren (art. 6 aanhef Haags Forumkeuzeverdrag). Een uitzondering is opgenomen in art. 6 sub d Haags Forumkeuzeverdrag in de volgende situaties:

Deze uitzondering in art. 6 Haags Forumkeuzeverdrag lijkt op art. 9 aanhef en sub b Rv (zie volgende paragraaf) omdat het hoofdzakelijk gaat om de situatie dat een procedure voor het gekozen gerecht onmogelijk is.1 De uitzondering op de derogatieve werking gaat niet zover dat de procedure voor de buitenlandse rechter absoluut onmogelijk dient te zijn. Uit het toelichtende rapport blijkt niettemin dat de bepaling slechts is bedoeld voor uitzonderlijke omstandigheden en een species is van de `doctrine offrustration'.2 Daarbij kan worden gedacht aan oorlogsomstandigheden waardoor de gerechten niet functioneren, het gekozen gerecht niet meer bestaat of zodanig is gewijzigd dat het niet meer hetzelfde gerecht is als ten tijde van de totstandkoming van de forumkeuze. Het gaat om omstandigheden die zich hebben voorgedaan na het sluiten van de forumkeuze en die op dat moment niet waren te voorzien. Bij eerste lezing lijkt art. 9 Rv strikter, gelet op de bepaling dat berechting 'onmogelijk' moet zijn. Uit de volgende paragraaf blijkt echter dat laatstgenoemde bepaling ruimer moet worden geïnterpreteerd dan het woord 'onmogelijk' bij eerste lezing doet vermoeden.