7.2.2.a.i Inleiding

959. Nationale verschillen. In het materiële recht levert het antwoord op de subject-vraag doorgaans niet zo veel problemen op: de alom aanvaarde grondgedachte is reeds lang dat de schepper van het werk wordt aangemerkt als de auteur, ten gunste van wie het recht ontstaat.1 De subject-vraag levert echter niet altijd een eenduidig antwoord op. In sommige gevallen bepalen nationale wetten dat, in afwijking van deze grondgedachte, het auteursrecht ontstaat ten gunste van een ander dan de schepper van het werk. De schepper is dan derhalve niet de originaire rechthebbende. Een bekend voorbeeld betreft de schepper die in het kader van zijn dienstverband of een opdracht een werk maakt. In sommige landen ontstaat het auteursrecht in zo'n geval ten gunste van de schepper, in andere landen echter ten gunste van de werkgever of de opdrachtgever.2 Een ander voorbeeld betreft de vraag of het auteursrecht kan ontstaan ten gunste van een rechtspersoon: in sommige landen kan dat, in andere niet.3 Divergerende antwoorden kunnen zich ook voordoen indien meerdere personen hebben bijgedragen aan een werk, bijvoorbeeld het dramatisch-muzikale werk waaraan een componist en een librettist bijdraagt.4 Een ander voorbeeld is het cinematografische werk, waaraan velen hun bijdrage leveren.5 Men ziet dat er gevallen zijn waarin verschillend wordt gedacht over de subject-vraag. Daarbij ligt de voornaamste breuklijn in het Kanaal. In de continentaal-Europese opvatting overheerst het beginsel dat het auteursrecht ontstaat ten gunste van de schepper, de zogenaamde scheppersdoctrine. Daarentegen is dit beginsel in de Anglo-Amerikaanse opvatting minder overheersend; in die opvatting wordt het auteursrecht ook wel verleend aan een ander dan de schepper. Welk auteursbegrip tot uitgangspunt wordt genomen, hangt samen met de onderliggende visie op het auteursrecht.6 Nederland neemt op dit punt een tussenpositie in.

960. Auteur. De Berner Conventie bezigt in dit verband het begrip 'auteur', maar geeft geen definitie van dit begrip. De vraag rijst derhalve wie deze conventionele auteur is.7

961. Originaire rechthebbende. Wat in ieder geval duidelijk is, is dat de conventie de auteur — wie dat ook verder moge zijn — beschouwt als de originaire rechthebbende, degene ten gunste van wie het recht ontstaat. Dit blijkt uit verschillende bepalingen, waaronder bepalingen die teruggaan tot de conventie van 1886.

Met de 'auteur' doelt de conventie derhalve in ieder geval — en logischerwijs10 op de originaire rechthebbende.11 De 'auteur' is de kapstok waar de conventie de rechten aan ophangt.

962. Maar daarmee is de kous natuurlijk niet af. Immers, wie moet dan als auteur/ originaire rechthebbende worden aangemerkt? De vraag rijst of de conventie hierover zelf uitsluitsel geeft (anders gezegd: bestaat op dit punt ius conventionis?), of dat zij zelf géén invulling geeft aan haar auteursbegrip. Deze vraag — die vaak en ten onrechte wordt verwaarloosd — laat zich niet gemakkelijk beantwoorden omdat uit de conventie geen duidelijke visie op het auteursrecht naar voren komt.12