8.3.3.1 Maatregelen van reorganisatorische aard

De constatering in par. 8.3.1 dat eindvoorzieningen gericht zijn op het corrigeren van wanbeleid, leidt tot de vraag hoe deze correctie moet worden bewerkstelligd. In par. 8.3.2 kwam reeds ter sprake wat de (rechts)gevolgen van eindvoorzieningen zijn: steeds is sprake van een (al dan niet tijdelijke) wijziging van (i) de personele bezetting van de organen en (ii) de in het kader van de rechtspersoon toepasselijke regels. Zoals in hoofdstuk 4 ter sprake kwam, betreft dat de basiselementen van de organisatie van de rechtspersoon.1 Daaraan kan dus worden gesleuteld door middel van eindvoorzieningen.

Aldus bezien, is goed te begrijpen dat de Hoge Raad eindvoorzieningen in de OGEM-beschikking heeft bestempeld als “maatregelen van reorganisatorische aard binnen de onderneming van de betrokken rechtspersoon”.

Dat eindvoorzieningen maatregelen van reorganisatorische aard zijn, komt tot uiting in hetgeen niet is opgenomen in de limitatieve lijst van eindvoorzieningen. In deze lijst ontbreekt de mogelijkheid om ongewenst gedrag door rechtspersonen tegen te gaan door een vingerwijzing te geven terzake van het te voeren beleid.2 De suggestie dat de ondernemingskamer wel een dergelijke vingerwijzing zou moeten kunnen geven, is expliciet verworpen door de wetgever. Indien de ondernemingskamer het de desbetreffende orgaanleden niet toevertrouwt om het juiste besluit te nemen, dient zij reorganisatorische maatregelen te nemen die erop gericht zijn dat deze personen de besluitvorming niet meer kunnen beïnvloeden,3 althans beter gedrag gaan vertonen. De ondernemingskamer dient niet plaats te nemen op de stoel van de ondernemer.

Dit komt ook tot uiting in de rechtspraak4 over de verhouding tussen de ondernemingskamer en de door haar tijdelijk aangestelde functionarissen. Deze functionarissen oefenen hun bevoegdheden naar eigen inzicht uit en niet als een soort van delegataris van de ondernemingskamer. De ondernemingskamer kan de uitoefening van hun bevoegdheden slechts marginaal toetsen.

Het idee achter eindvoorzieningen is blijkbaar dat onverantwoord gedrag binnen de rechtspersoon zijn oorzaak vindt in zijn organisatie (dat wil zeggen: in de toepasselijke regels en/of de orgaanleden). Door de reorganisatie zou het onverantwoorde gedrag vanzelf moeten verdwijnen. De reorganisatie dient derhalve gericht te zijn op het wegnemen van de oorzaak van het onverantwoorde gedrag en/of hetgeen eraan in de weg staat dat de rechtspersoon beter gedrag gaat vertonen.