HR, 25-03-2011, nr. 10/01201

Overeenkomstig het overwogene in r.o. 1 in het arrest a quo kan als uitgangspunt dienen de feitenvaststelling in het (tussen)vonnis in eerste aanleg van 27 maart 2008:

Voorts kan als uitgangspunt gelden — als gesteld bij inleidende dagvaarding onder 2 en niet betwist — dat op de huurovereenkomst tussen partijen het bepaalde bij art. 4afdeling 6 van Boek 7 BW (huur van bedrijfsruimte) van toepassing is.

Bij dagvaarding van 6 november 2007 heeft [eiser] vaststelling van het tijdstip waartegen de tussen partijen gesloten huurovereenkomst is beëindigd en veroordeling van [geïnsinueerde] tot ontruiming van het gehuurde, vermeerderd met de kosten van de procedure, gevorderd.

Aan zijn vordering heeft [eiser] ten grondslag gelegd dat het hierbij betreft huur van bedrijfsruimte als bedoeld in art. 7:290 BW, en dat hij de bedrijfsruimte persoonlijk in duurzaam gebruik wil nemen waartoe hij het verhuurde dringend nodig heeft, overeenkomstig de in de opzeggingsbrief genoemde opzeggingsgronden.

[geïnsinueerde] heeft verweer gevoerd, houdende betwisting van tijdige opzegging, met de stellingname dat de opzeggingsbrief van 26 mei 2006 [geïnsinueerde] eerst in juni 2006 zou hebben bereikt, met als gevolg dat de huurovereenkomst van rechtswege zou zijn verlengd met een periode van vijf jaar tot en met 31 mei 2012, zoals weergegeven in r.o. 3.1 in het tussenvonnis van 27 maart 2008:

Voorts heeft [geïnsinueerde] betwist dat [eiser] de gehuurde bedrijfsruimte dringend nodig heeft voor eigen gebruik.

In samenhang daarmee heeft de Sector Kanton bij het vonnis van 27 maart 2008 [eiser] toegelaten tot bewijs dat [geïnsinueerde] de aan hem verzonden brief van 26 mei 2006 vóór 1 juni 2006 heeft ontvangen en dat sprake is van een serieus en uitvoerbaar plan ten aanzien van het gestelde door [eiser] beoogde eigen gebruik voor de exploitatie van een supermarkt in het gehuurde.

Bij eindvonnis van 17 juli 2008 heeft de Sector Kanton beslist dat [eiser] is geslaagd in het aan hem opgedragen bewijs en op grond daarvan de tussen [eiser] en [geïnsinueerde] gesloten huurovereenkomst van de bedrijfsruimte aan de [a-straat] [1] te [a-plaats] met ingang van 1 januari 2009 beëindigd.

In het zijnerzijds ingestelde hoger beroep tegen de vonnissen in eerste aanleg heeft [geïnsinueerde] bij memorie van grieven de stellingname betrokken als verweer dat in eerste aanleg niet was gevoerd, onder verwijzing naar een arrest van het gerechtshof Arnhem van 3 juli 2007, WR 2007/86, dat nu [eiser] zijn vordering niet heeft ingesteld vóór het tijdstip waartegen is opgezegd derhalve dient te worden aangenomen dat de opzegging zijn werking heeft verloren (memorie van grieven onder 8 en 16).

Het gerechtshof 's‑Gravenhage heeft op grond van de oordeelsvorming gegeven naar aanleiding van deze stellingname de vonnissen in eerste aanleg vernietigd en opnieuw rechtdoende de vorderingen van [eiser] strekkende tot vaststelling van het tijdstip waarop de huurovereenkomst zal eindigen op de voet van art. 7:295 lid 2 BW aan de hand van de opzegging bij brief van 26 mei 2006 afgewezen. Aan inhoudelijke beoordeling is het hof daarmee verder niet toegekomen.

Het arrest van het gerechtshof Arnhem waaraan [geïnsinueerde] het in appèl aangevoerde verweer heeft ontleend, is in cassatie vernietigd bij arrest van de Hoge Raad van 12 juni 2009 (LJN BI 0070, NJ 2009,272).

Het oordeel in r.o. 7 inhoudende ‘vaststaat dat [geïnsinueerde] niet heeft toegestemd in de opzegging’ ontbeert feitelijke grond, voorzover bedoeld als feitenvaststelling.

Daaromtrent hebben partijen geen stellingen aangevoerd. Deze vaststelling verdraagt zich niet met het bepaalde bij art. 24 Rv.. Een geheel andere zaak is het dat de vordering ontleend aan art. 7:295 lid 2 BW impliceert dat [eiser] niet binnen zes weken na de opzegging van [geïnsinueerde] als huurder een schriftelijke mededeling heeft ontvangen dat hij in de beëindiging van de huurovereenkomst toestemt als bedoeld in art. 7:295 lid 2 BW.

Niet in debat is geweest of aan deze voorwaarde is voldaan; dat aan deze voorwaarde is voldaan ligt besloten in de vordering zoals ingesteld, leidende tot de beslissing in het eindvonnis in eerste aanleg van 17 juli 2008 strekkende tot beëindiging van de tussen [eiser] en [geïnsinueerde] gesloten huurovereenkomst met ingang van 1 januari 2009.

Voorzover in deze vaststelling besloten zou liggen dat [geïnsinueerde] in actieve zin zich zou hebben uitgelaten met de strekking niet toe te stemmen in de opzegging, ontbeert deze evenzeer feitelijke grondslag. Een en ander kan van belang zijn in samenhang met de door het hof gegeven oordeelsvorming in r.o. 8 en 9, waarin het hof — in het bijzonder in r.o. 9 — betekenis heeft gehecht aan ‘de weigering van zijn ([geïnsinueerde]'s) toestemming in de beëindiging van de huurovereenkomst’. Voorzover de verdere oordeelsvorming is ontleend aan de bestreden vaststelling in r.o. 7 is het arrest a quo ondeugdelijk met redenen omkleed. Deze vaststelling ontbeert verder feitelijke grondslag, voorzover daarin besloten zou liggen dat reeds spoedig na de opzegging, danwel binnen de periode tot 1 juni 2007 waartegen opgezegd, duidelijkheid zou hebben bestaan omtrent de opstelling van [geïnsinueerde] omtrent al of niet toestemming in de beëindiging van de huurovereenkomst. Zonder nadere redengeving die ontbreekt, verdraagt een vaststelling met deze strekking zich niet met de stellingen zijdens [eiser] bij memorie van antwoord in het principaal appèl, tevens memorie van grieven in incidenteel appèl (pag. 8 onderaaan, pag. 9 bovenaan) in het kader van bespreking van het nieuwe verweer van [geïnsinueerde] in appèl, omtrent de gevoerde onderhandelingen die uiteindelijk hebben geleid tot een verzoek zijdens [geïnsinueerde] bij brief van 18 oktober 2007 rechtsmaatregelen aan te houden in verband met de afwezigheid van de (nieuwe) advocaat waarop vervolgberichtgeving is uitgebleven, waarop is overgegaan tot dagvaarding op 6 november 2007, terwijl de onderhandelingen betrekking hadden op de tegemoetkoming in de verhuis- en inrichtingskosten van [geïnsinueerde] in het kader van medewerking aan de beëindiging van de huurovereenkomst. Uitsluitsel was nog niet gegeven zijdens [geïnsinueerde].

In samenhang daarmee is gesteld in de inleidende dagvaarding onder 2, 3^e volzin:

Hieruit valt af te leiden dat [geïnsinueerde] nog geen uitsluitsel had gegeven vóór 1 juni 2007 en ook niet ten tijde van dagvaarding.

Het hof heeft blijk gegeven van een onjuiste rechtsopvatting in r.o. 7 naar aanleiding van, en met betrekking tot, de met grief I voorgelegde stellingname zoals door het hof weergegeven in r.o. 5:

Het komt daarbij aan op de stellingname zoals tot uitdrukking gebracht bij memorie van grieven onder 8:

gemotiveerd met het eerder gestelde onder 7, onder verwijzing naar het arrest van het gerechtshof Arnhem van 3 juli 2007, WR 2007/86. Daarmee stelde [geïnsinueerde] zich op het standpunt dat het enkele feit dat de vordering niet was ingesteld vóór het tijdstip waartegen is opgezegd, mede blijkens het arrest van het hof waarop [geïnsinueerde] een beroep deed, met zich brengt dat de opzegging zijn werking heeft verloren. Die stellingname is herhaald bij memorie van grieven onder 16. Daarmee kwam het aan op de vraag of deze stellingname, ontleend aan het arrest van het gerechtshof Arnhem, met de strekking dat het niet instellen van de vordering voor de datum waartegen is opgezegd met zich brengt dat de opzegging zijn werking heeft verloren en daarmee de huurovereenkomst is verlengd met een volgende aansluitende periode van vijf jaar, al of niet rechtens juist was. [eiser] heeft de juistheid van deze stellingname en de opvatting van het gerechtshof Arnhem in het arrest waarop [geïnsinueerde] een beroep deed, gemotiveerd bestreden, onder meer onder verwijzing naar de conclusie van A-G Huydecoper vóór HR 2 april 2004, WR 2004, 50 (memorie van antwoord in het principaal appèl, tevens memorie van grieven in incidenteel appèl, pag. 6–9). [eiser] heeft erop gewezen dat tegen dat arrest van het gerechtshof Arnhem cassatieberoep was ingesteld en dat cassatie van het arrest verwacht kon worden. Uit het vervolgens gewezen arrest van de Hoge Raad in dat cassatieberoep van 12 juni 2009, LJN BI 0070, NJ 2009, 272, vloeit voort dat de opvatting van het gerechtshof Arnhem zoals bestreden in het cassatieberoep, en daarmee de door [geïnsinueerde] verdedigde stellingname ontleend aan dat arrest onjuist was, in het bijzonder met de beslissing in r.o. 3.3.1:

, na de conclusie van A-G Huydecoper strekkende tot vernietiging.

Het hof heeft miskend dat de stellingname zoals ook tot uitdrukking gebracht in r.o. 5 in het arrest a quo niet leidt tot de vraag of [eiser] al of niet tijdig zijn vordering heeft ingesteld. Die vraag werd met de stellingname niet voorgelegd. De stellingname had immers geen andere strekking dan dat de vordering zoals ingesteld bij dagvaarding van 6 november 2007, aldus na de datum waartegen is opgezegd, zijnde 1 juni 2007, reeds op die grond niet voor toewijzing vatbaar was, onder verwijzing naar eerdergenoemd arrest van het hof Arnhem. Het arrest van de Hoge Raad van 12 juni 2009 in het cassatieberoep gericht tegen dat arrest van het gerechtshof Arnhem brengt met zich dat die stellingname als onjuist was aan te merken. Het ging bij die stellingname van [geïnsinueerde] uitsluitend om het enkele feit dat de beëindigingsvordering niet binnen de opzegtermijn is ingesteld. [geïnsinueerde] heeft niet — óók — een beroep gedaan op afstand van recht, danwel op de redelijkheid en billijkheid die zich ertegen zouden verzetten dat [eiser] na de datum waartegen was opgezegd alsnog een vordering tot huurbeëindiging heeft ingesteld; [geïnsinueerde] heeft ook niet (gemotiveerd) gesteld dat sprake zou zijn geweest van een (stilzwijgende) houding van [eiser] die met zich bracht dat [geïnsinueerde] daaruit de conclusie zou hebben getrokken dat [eiser] afzag van de beëindiging, en dat op die grond de opzegging werking zou hebben verloren.

Het hof heeft miskend dat de wet geen termijn stelt waarbinnen de verhuurder de vordering tot beëindiging van de huurovereenkomst als bedoeld in art. 7:295 lid 2 BW dient in te stellen, en dat ook uit het stelsel van de wet niet valt af te leiden dat de opzegging van de huurovereenkomst haar werking verliest als deze vordering wordt ingesteld na het tijdstip waartegen is opgezegd. Daarop zijn uitzonderingen denkbaar, die echter — naar A-G Huydecoper aangeeft onder 15 in zijn conclusie vóór eerdergenoemd arrest — tot uitzonderlijke gevallen zouden moeten worden beperkt.

Zulks brengt met zich dat op de betrokken huurder stelplicht en bewijslast rust terzake.

In de stellingen zijdens [geïnsinueerde] ligt niet besloten dat hij een beroep deed op een uitzondering; [geïnsinueerde] heeft slechts verdedigd dat het enkele feit dat [eiser] zijn vordering niet heeft ingesteld vóór de datum waartegen is opgezegd, met zich brengt dat de opzegging zijn werking heeft verloren en daarmee de huurovereenkomst is verlengd met een volgende aansluitende periode van vijf jaar. De oordeelsvorming van het hof is niet ontleend aan een gemotiveerd beroep op een uitzondering. Aldus is het hof met de oordeelsvorming in r.o. 7 en volgende getreden buiten de rechtsstrijd die werd voorgelegd met de stelling van [geïnsinueerde] verdedigd in grief I, waarvan de kern is vastgesteld in r.o. 5.

In samenhang hiermee heeft het hof in r.o. 9 blijk gegeven van een onjuiste rechtsopvatting, nu het hof heeft miskend dat het aan de huurder, in dit geval [geïnsinueerde], is om concrete feiten en omstandigheden te stellen die de conclusie kunnen rechtvaardigen dat grond bestaat voor een uitzondering op de regel dat opzegging van de huurovereenkomst haar werking niet verliest als deze vordering wordt ingesteld na het tijdstip waartegen is opgezegd. Althans heeft het hof ten onrechte de opvatting tot uitdrukking gebracht dat het aan de verhuurder is om concrete feiten en omstandigheden te stellen die de conclusie kunnen rechtvaardigen dat van een ‘andere bedoeling’ als bedoeld in r.o. 8 sprake is.

Het hof heeft in de oordeelsvorming, in het bijzonder in r.o. 8, miskend dat het niet aankomt op de vraag of [eiser] tijdig zijn vordering heeft ingesteld, nu de wet immers geen termijn stelt waarbinnen de verhuurder de vordering tot beëindiging dient in te stellen, terwijl zulks ook niet uit het stelsel van de wet valt af te leiden. Aldus is uit te gaan van tijdigheid (terwijl de huurder in uitzonderlijke gevallen denkbaar — stelplicht en bewijslast — een beroep zou kunnen toekomen op afstand van recht danwel een beroep op de redelijkheid en billijkheid, en in extreme gevallen op verjaring).

Het hof heeft in r.o. 8 ten onrechte aanknoping gezocht bij de regeling van art. 7:230 BW en daaraan het wettelijk vermoeden ontleend dat wederinhuring heeft plaatsgevonden. Het hof heeft miskend dat deze uitleg niet strookt met het oordeel van de Hoge Raad in r.o. 3.3.1 in eerdergenoemd arrest van 12 juni 2009, in het bijzonder niet voorzover daarbij tot uitdrukking is gebracht dat ook uit het stelsel van de wet (waaronder ook te begrijpen is art. 7:230 BW) niet valt af te leiden dat de opzegging van de huurovereenkomst zijn werking verliest als deze vordering wordt ingesteld na het tijdstip waartegen is opgezegd. Het hof heeft miskend dat het in het kader van art. 7:230 BW aankomt op stilzwijgende verlenging na afloop van een huurovereenkomst, na einde van een huurovereenkomst, terwijl het bepaalde bij art. 7:295 BW met zich brengt dat een opgezegde huurovereenkomst na de dag waartegen rechtsgeldig is opgezegd van rechtswege van kracht blijft (tenzij de huurder de huurovereenkomst heeft opgezegd of na opzegging door de verhuurder schriftelijk in de beëindiging ervan heeft toegestemd) tot de rechter onherroepelijk heeft beslist op een vordering van de verhuurder als bedoeld in art. 7:295 lid 2 BW. Geen aansluiting is te zoeken bij art. 7:230 BW, nu de wet geen termijn stelt voor instellen van de vordering, en de huurovereenkomst van rechtswege voortduurt zolang de rechter niet heeft beslist op een vordering tot vaststelling van het tijdstip waarop de overeenkomst zou eindigen.

Behoudens de in deze bepaling geregelde gevallen heeft de partijbedoeling geen beslissende betekenis. Voorts heeft het hof miskend dat het bepaalde bij art. 7:230 BW een regeling is van regelend recht, met een vermoeden of fictie (ingeval niet anders is overeengekomen). In art. 7:230 BW wordt ook niet, anders dan het hof tot uitdrukking brengt, een maatstaf aangelegd. Het hof heeft blijk gegeven van een onjuiste rechtsopvatting met het oordeel dat als de verhuurder na de datum waartegen is opgezegd nog steeds geen vordering als bedoeld in art. 7:296 BW heeft ingesteld, hij er kennelijk geen bezwaar tegen heeft dat de huurder ook na de dag waartegen is opgezegd het gehuurde blijft gebruiken; althans is het oordeel niet in zijn algemeenheid juist of gerechtvaardigd, in het bijzonder niet zonder nadere redengeving die zou kunnen leiden tot een dergelijke waardering in het concrete geval.

Het hof heeft miskend dat in het onderhavige geval het bepaalde bij art. 7:230 BW, houdende een regeling van regelend recht, geen betekenis kon hebben, nu partijen expliciet anders zijn overeenkomen met het bepaalde in artikel 1 van de huurovereenkomst zoals overgelegd als productie 1 bij de inleidende dagvaarding:

Met het overwogene in r.o. 8 heeft het hof blijk gegeven van aanvulling van de rechtsgronden die zich niet verdraagt met het tussen partijen overeengekomene; het arrest a quo is in zoverre dan ook ondeugdelijk met redenen omkleed.

Het hof heeft met de oordeelsvorming in r.o. 9 voorts miskend dat, gegeven de rechtsstrijd zoals voorgelegd met de stelling van [geïnsinueerde] dat het — enkele — feit dat [eiser] zijn vordering niet heeft ingesteld vóór de datum waartegen is opgezegd, zijnde 1 juni 2007, de opzegging zijn werking heeft verloren en daarmee de huurovereenkomst is verlengd met een volgende aansluitende periode van vijf jaar, ontleend aan het arrest van het gerechtshof Arnhem, het niet op de weg lag van [eiser] om concrete feiten en omstandigheden te stellen, waaronder feiten en omstandigheden die de conclusie kunnen rechtvaardigen dat zijnerzijds van een ‘andere bedoeling’ als door het hof bedoeld aan de hand van een redenering zoals tot uitdrukking gebracht in r.o. 7 en 8 die niet door de partijen was gesteld of verdedigd. De door het hof gegeven waardering in r.o. 9 is ook onbegrijpelijk in het licht van het bepaalde in artikel 1 van de huurovereenkomst, zoals overgelegd als productie 1 bij de inleidende dagvaarding, en de stellingen zijden [eiser], onder meer inhoudende dat onderhandelingen zijn gevoerd waarbij [eiser] uit coulance aan [geïnsinueerde] een tegemoetkoming in de verhuis- en inrichtingskosten heeft aangeboden van € 5.000,00 welk aanbod door [geïnsinueerde] niet is aanvaard, dat de advocaat van [geïnsinueerde] een definitieve reactie zou sturen met een tegenvoorstel, hetgeen echter uitbleef, dat [geïnsinueerde] vervolgens een andere advocaat heeft ingeschakeld die nog op 18 oktober 2007 een fax liet verzenden met verzoek rechtsmaatregelen aan te houden in verband met zijn afwezigheid, waarop echter nader bericht uitbleef, terwijl [eiser] noodgedwongen tot dagvaarding is overgegaan nu niet langer kon worden gewacht gezien de dringende belangen van [eiser] (memorie van antwoord in het principaal appel, tevens memorie van grieven in incidenteel appel, pag. 8 en 9). Deze laten geen andere uitleg toe dan dat [eiser] onverminderd wenste aan te sturen op beëindiging van de huurovereenkomst. Het hof heeft in r.o. 9 voorts miskend dat het niet aankomt op concrete verklaringen en gedragingen van [eiser] waaruit [geïnsinueerde] redelijkerwijs had moeten opmaken dat [eiser] na de weigering van zijn ([geïnsinueerde]'s) toestemming in de beëindiging van de huurovereenkomst nog steeds wenste aan te sturen op beeindiging van de huurovereenkomst. Voorzover [geïnsinueerde] een beroep zou hebben gedaan op een uitzondering — hetgeen niet is geschied — op het uitgangspunt dat de opzegging van de huurovereenkomst haar werking niet verliest als deze wordt ingesteld na het tijdstip waartegen is opgezegd, zou het in tegendeel aankomen op de vraag, onder meer, of er sprake was geweest van door [geïnsinueerde] te stellen en bewijzenconcrete verklaringen of gedragingen van [eiser] waaruit [geïnsinueerde] redelijkerwijs had op mogen maken dat [eiser] na de opzegging niet meer wenste aan te sturen op beëindiging van de huurovereenkomst.

Het hof is met de oordeelsvorming in het arrest a quo, in het bijzonder in r.o. 9, getreden buiten de rechtsstrijd van partijen en heeft daarmee blijk gegeven van een verrassingsbeslissing, ontleend aan een onjuiste uitleg van het arrest van de Hoge Raad van 3 april 2009, en betekenis te ontlenen aan art. 7:230 BW, waarop [eiser] niet bedacht kon zijn; aldus is de in r.o. 9 gegeven waardering ondeugdelijk met redenen omkleed.

[eiser] verzoekt spoedbehandeling op de voet van art. 17 lid 2 Rolreglement van het onderhavige cassatieberoep in het onderhavige geding strekkende tot vaststelling van een tijdstip van beëindiging van de huurovereenkomst opgezegd tegen 1 juni 2007, in het eindvonnis in eerste aanleg vastgesteld op 1 januari 2009, terwijl het daartegen ingestelde appèl heeft geleid tot (verdere) vertraging en het in appèl gewezen arrest a quo — naar de klachten in het onderhavige cassatieberoep op onjuiste gronden gewezen — tot verdere vertraging heeft geleid middels de noodzaak tot het onderhavige cassatieberoep. [eiser] heeft belang bij spoedige behandeling.

EN

op grond van dit middel te horen vernietigen het arrest van het Gerechtshof 's‑Gravenhage van 15 december 2009, waartegen dit beroep zich richt, met zodanige verdere beslissing als de Hoge Raad zal vermenen te behoren, kosten rechtens.

De kosten hiervan zijn voor mij, deurwaarder, € [87,93]

[Eiser kan op grond van de Wet op de Omzetbelasting 1968 de hem/haar in rekening gebrachte omzetbelasting niet verrekenen, derhalve verklaart ondergetekende opgemelde kosten te hebben verhoogd met een percentage gelijk aan het percentage genoemd in bovengenoemde wet.]

deurwaarder