3.3.4.5 Verplichte financiering van de kosten van verweer van de onderzoeker door de Staat

In de literatuur is wel verdedigd dat de Staat de kosten van verweer van de onderzoeker zou moeten dragen, in ieder geval bij faillissement van de rechtspersoon.1 Verder is wel gesuggereerd dat de Staat een onderzoeker bij een aansprakelijkstelling terzijde zou moeten staan, door hem de landsadvocaat ter beschikking te stellen. Willems noemt dat ‘een vorm van rechtsbijstandsverzekering zonder premiebetaling’.2 Verplichte financiering van de kosten van verweer van de onderzoeker door de Staat kan de onderzoeker zekerheid bieden in faillissementssituaties, wanneer de rechtspersoon noch andere bij de enquêteprocedure betrokken partijen de kosten van verweer van de onderzoeker vrijwillig willen financieren.

De minister liep in het verleden echter niet warm voor financiering door de Staat. Hij wijst het dragen van de kosten van verweer van de onderzoeker door de Staat van de hand, omdat een enquêteprocedure in de regel niet wordt gevoerd vanuit een algemeen belang. Een enquête vindt plaats in het belang van de rechtspersoon en de daarbij betrokken belanghebbenden. Daarom is volgens de minister gerechtvaardigd dat de kosten van verweer worden neergelegd bij de rechtspersoon (en daarmee indirect ook bij de belanghebbenden).3 Kritisch hierover zijn Bartman en Holtzer. Zij wijzen er terecht op dat een goed functioneren van het enquêterecht als zodanig wel degelijk in het algemeen belang is. Het enquêterecht is niet uitvoerbaar zonder een goed functioneren van door de rechter benoemde personen en de beschikbaarheid van voldoende gekwalificeerd personeel van waaruit die benoemingen kunnen plaatsvinden.4 Met de bepaling dat de kosten van verweer door de rechtspersoon worden gedragen, wordt de druk die uitgaat van aansprakelijkstelling en mogelijk daaruit voortvloeiende beslaglegging op het privévermogen van de onderzoeker niet weggenomen.5