Hof Amsterdam, 24-10-2023, nr. 200.263.544/01 OK

Voor het verloop van het geding verwijst de Ondernemingskamer naar haar beschikkingen in deze zaak van 16 en 17 januari 2020, 22 april 2020, 16 september 2021, 28 juni 2023 en 17 oktober 2023 en naar het proces-verbaal van de mondelinge behandeling van 25 mei 2023.

Bij de beschikkingen van 16 en 17 januari 2020 heeft de Ondernemingskamer een onderzoek bevolen naar het beleid en de gang van zaken van Marrobel B.V. over de periode vanaf 3 mei 2012 tot 20 september 2017, mr. H. Reumkens (hierna: de onderzoeker) benoemd teneinde het onderzoek te verrichten en de vaststelling van het bedrag dat het onderzoek mag kosten aangehouden.

Bij de beschikking van 22 april 2020 heeft de Ondernemingskamer het bedrag dat het onderzoek ten hoogste mag kosten vastgesteld op € 77.000 inclusief btw, verschotten en kantoorkosten.

Bij de beschikking van 16 september 2021 heeft de Ondernemingskamer het bedrag dat het onderzoek ten hoogste mag kosten verhoogd tot € 91.025 exclusief btw, de verschotten en kantoorkosten daarin begrepen.

Op 25 mei 2023 heeft de Ondernemingskamer het verzoek van [A] , [B] en Natuurbouw Realisatie B.V. tot ontheffing van de onderzoeker uit zijn functie afgewezen.

Bij de beschikking van 28 juni 2023 heeft de Ondernemingskamer het bedrag dat het onderzoek ten hoogste mag kosten verhoogd tot € 106.025 exclusief btw, de verschotten en kantoorkosten daarin begrepen.

Bij de beschikking van 17 oktober 2023 heeft de Ondernemingskamer bepaald dat het hiervoor genoemde onderzoeksverslag ter griffie van de Ondernemingskamer ter inzage ligt voor belanghebbenden. De onderzoeker heeft de Ondernemingskamer daarbij bericht dat zijn vergoeding kan worden bepaald op € 106.025 exclusief btw, de verschotten en kantoorkosten daarin begrepen. Bij e-mail van diezelfde dag heeft de Ondernemingskamer partijen in de gelegenheid gesteld zich uit te laten over de door de Ondernemingskamer te bepalen vergoeding van de onderzoeker. Partijen hebben van die gelegenheid geen gebruik gemaakt.

Partijen zijn in de gelegenheid gesteld zich over de vergoeding van de onderzoeker uit te laten. Tegen het bedrag aan onderzoekskosten zijn geen bezwaren aangevoerd. De Ondernemingskamer zal de vergoeding van de onderzoeker overeenkomstig artikel 2:350 lid 3 BW dan ook bepalen als hierna te vermelden.

De Ondernemingskamer:

bepaalt de vergoeding van de onderzoeker op € 106.025, de daarover verschuldigde omzetbelasting daarin niet begrepen, de verschotten en kantoorkosten daarin wel begrepen;

verklaart deze beschikking uitvoerbaar bij voorraad.

Deze beschikking is gegeven door mr. A.W.H. Vink, voorzitter, mr. M.A.M. Vaessen en mr. J.M. de Jongh, raadsheren, en drs. A.G. Thomassen en dr. M.J.R. Broekema RV, raden, in tegenwoordigheid van mr. B.J. Blok, griffier, en in het openbaar uitgesproken op 24 oktober 2023.

Voor het verloop van het geding verwijst de Ondernemingskamer naar haar beschikkingen in deze zaak van 16 en 17 januari 2020, 22 april 2020, 16 september 2021 en 28 juni 2023 en naar het proces-verbaal van de mondelinge behandeling van 25 mei 2023.

Bij de beschikkingen van 16 en 17 januari 2020 heeft de Ondernemingskamer een onderzoek bevolen naar het beleid en de gang van zaken van Marrobel B.V. over de periode vanaf 3 mei 2012 tot 20 september 2017, mr. H. Reumkens (hierna: de onderzoeker) benoemd teneinde het onderzoek te verrichten en de vaststelling van het bedrag dat het onderzoek mag kosten aangehouden.

Bij de beschikking van 22 april 2020 heeft de Ondernemingskamer het bedrag dat het onderzoek ten hoogste mag kosten vastgesteld op € 77.000 inclusief btw, verschotten en kantoorkosten.

Bij de beschikking van 16 september 2021 heeft de Ondernemingskamer het bedrag dat het onderzoek ten hoogste mag kosten verhoogd tot € 91.025 exclusief btw, de verschotten en kantoorkosten daarin begrepen.

Op 25 mei 2023 heeft de Ondernemingskamer het verzoek van [A] , [B] en Natuurbouw Realisatie B.V. tot ontheffing van de onderzoeker uit zijn functie afgewezen.

Bij de beschikking van 28 juni 2023 heeft de Ondernemingskamer het bedrag dat het onderzoek ten hoogste mag kosten verhoogd tot € 106.025 exclusief btw, de verschotten en kantoorkosten daarin begrepen.

Op 16 oktober 2023 heeft de onderzoeker het verslag met bijlagen van voormeld onderzoek, gedateerd op diezelfde datum, aan de Ondernemingskamer doen toekomen. De griffier heeft het verslag met bijlagen heden ter griffie van de Ondernemingskamer neergelegd.

De Ondernemingskamer heeft kennis genomen van het verslag met bijlagen van het onderzoek. Gelet op de inhoud daarvan en op de overigens in deze zaak betrokken belangen, acht de Ondernemingskamer termen aanwezig om op de voet van artikel 2:353 lid 2 BW te bepalen dat het verslag met bijlagen ter griffie van de Ondernemingskamer ter inzage ligt voor belanghebbenden.

De Ondernemingskamer:

bepaalt dat het verslag met bijlagen van het bij de beschikking van 16 januari 2020 bevolen onderzoek naar het beleid en de gang van zaken van Marrobel B.V. ter griffie van de Ondernemingskamer ter inzage ligt voor belanghebbenden;

verklaart deze beschikking uitvoerbaar bij voorraad.

Deze beschikking is gegeven door mr. A.W.H. Vink, voorzitter, mr. M.A.M. Vaessen en mr. J.M. de Jongh, raadsheren, en drs. A.G. Thomassen en dr. M.J.R. Broekema RV, raden, in tegenwoordigheid van mr. B.J. Blok, griffier, en in het openbaar uitgesproken op 17 oktober 2023.

Voor het verloop van het geding verwijst de Ondernemingskamer naar haar beschikkingen in deze zaak van 16 en 17 januari 2020, 22 april 2020 en 16 september 2021 en naar het proces-verbaal van de mondelinge behandeling van 25 mei 2023.

Bij de beschikkingen van 16 en 17 januari 2020 heeft de Ondernemingskamer een onderzoek bevolen naar het beleid en de gang van zaken van Marrobel B.V. over de periode vanaf 3 mei 2012 tot 20 september 2017, mr. H. Reumkens (hierna: de onderzoeker) benoemd teneinde het onderzoek te verrichten en de vaststelling van het bedrag dat het onderzoek mag kosten aangehouden.

Bij de beschikking van 22 april 2020 heeft de Ondernemingskamer het bedrag dat het onderzoek ten hoogste mag kosten vastgesteld op € 77.000 inclusief btw, verschotten en kantoorkosten.

Bij de beschikking van 16 september 2021 heeft de Ondernemingskamer het bedrag dat het onderzoek ten hoogste mag kosten verhoogd tot € 91.025 exclusief btw, de verschotten en kantoorkosten daarin begrepen.

Op 25 mei 2023 heeft de Ondernemingskamer het verzoek van [A] , [B] en Natuurbouw Realisatie B.V. tot ontheffing van de onderzoeker uit zijn functie afgewezen.

Bij brief van 21 juni 2023 heeft de onderzoeker verzocht het onderzoeksbudget te verhogen met € 25.000, exclusief btw.

De secretaris van de Ondernemingskamer heeft de advocaten van partijen bij e-mail van 22 juni 2023 bericht:

“In zijn verzoek stelt mr. Reumkens dat het leeuwendeel van het onderzoek is voltooid en dat het concept aan betrokkenen is toegezonden. Gelet op de beperkte werkzaamheden die nog lijken te resteren is de Ondernemingskamer van oordeel dat een verhoging van het onderzoeksbudget van € 25.000 fors is. Een nadere toelichting op dit bedrag is ook niet gegeven. Gelet op het hoge reeds eerder vastgestelde budget (…) is de Ondernemingskamer van oordeel dat het onderzoek na een verhoging van € 15.000 afgerond zou moeten kunnen worden.

De Ondernemingskamer stelt partijen en de onderzoeker in de gelegenheid zich over dit punt uit te laten, uiterlijk op 27 juni a.s. om 13.00 uur.”

Bij e-mail van 26 juni 2023 heeft de onderzoeker een nadere toelichting op zijn verzoek gegeven.

Op 27 juni 2023 hebben mrs. Brouwer en Pleiter de Ondernemingskamer namens Marrobel B.V. bericht dat een laatste verhoging van € 15.000 toereikend zou moeten zijn om het verslag af te ronden.

Eveneens op 27 juni 2023 heeft mr. Van der Weijst de Ondernemingskamer bericht dat [A] , [B] en Natuurbouw Realisatie B.V. zich op dit onderdeel refereren aan het oordeel van de Ondernemingskamer.

Ter onderbouwing van zijn verzoek tot verhoging van het onderzoeksbudget heeft de onderzoeker het volgende aangevoerd.

De Ondernemingskamer oordeelt als volgt.

De onderzoeker heeft het conceptverslag op 31 januari 2023 aan partijen toegestuurd en hen uiteindelijk tot en met 10 maart 2023 in de gelegenheid gesteld opmerkingen te maken ten aanzien van wezenlijke bevindingen die op henzelf betrekking hebben. Partijen hebben van die gelegenheid gebruik gemaakt. Zoals de onderzoeker in zijn toelichting op het verzoek tot verhoging van het onderzoeksbudget stelt, dienen alvorens tot deponering van het verslag kan worden overgegaan uitsluitend deze opmerkingen en stukken, waar nodig, in het verslag verwerkt te worden. Ter zitting van 25 mei 2023 is met partijen besproken of in onderling overleg tot een afspraak over de afronding van het onderzoek gekomen zou kunnen worden, waarbij de onderzoeker bij wijze van tegemoetkoming aan de wens van [A] , [B] en Natuurbouw Realisatie B.V. alsnog de te laat toegezonden stukken zou kunnen betrekken. Tot afspraken daarover is het niet gekomen omdat partijen het niet eens konden worden. Het verzoek tot ontheffing van de onderzoeker is vervolgens afgewezen. Het onderzoek dient thans afgerond te worden, waarbij uitsluitend de tijdig – dat wil zeggen uiterlijk op 10 maart 2023 – gemaakte opmerkingen en toegezonden informatie, voor zover relevant, nog moeten worden verwerkt. Dat zou in redelijkheid voor een aanvullend bedrag van € 15.000 exclusief btw, moeten kunnen.

Gelet op het voorgaande zal de Ondernemingskamer het bedrag dat het onderzoek ten hoogste mag kosten vaststellen op € 106.025 inclusief verschotten en kantoorkosten en exclusief btw.

De Ondernemingskamer:

verhoogt het bedrag dat het bij de beschikking van 16 januari 2020 bevolen onderzoek naar het beleid en de gang van zaken van Marrobel B.V. ten hoogste mag kosten tot € 106.025, de verschotten en kantoorkosten daarin begrepen, de verschuldigde omzetbelasting daarin niet begrepen;

verklaart deze beschikking uitvoerbaar bij voorraad.

Deze beschikking is gegeven door mr. A.W.H. Vink, voorzitter, mr. M.A.M. Vaessen en mr. J.M. de Jongh, raadsheren, en drs. A.G. Thomassen en dr. M.J.R. Broekema RV, raden, in tegenwoordigheid van mr. B.J. Blok, griffier, en in het openbaar uitgesproken op 28 juni 2023.

Voor het verloop van het geding verwijst de Ondernemingskamer naar haar beschikkingen in deze zaak van 16 en 17 januari 2020 en van 22 april 2020.

Bij de beschikkingen van 16 en 17 januari 2020 heeft de Ondernemingskamer een onderzoek bevolen naar het beleid en de gang van zaken van Marrobel B.V. over de periode vanaf 3 mei 2012 tot 20 september 2017, mr. H. Reumkens (hierna: de onderzoeker) benoemd teneinde het onderzoek te verrichten en de vaststelling van het bedrag dat het onderzoek mag kosten aangehouden.

Bij de beschikking van 16 januari 2020 heeft de Ondernemingskamer de onderzoeker verzocht om een plan van aanpak en een begroting van de kosten van het onderzoek te maken (r.o. 3.26 van die beschikking).

De onderzoeker heeft bij e-mail van 9 april 2020 een (definitief) plan van aanpak met een begroting van de onderzoekskosten aan de Ondernemingskamer gezonden.

Bij de beschikking van 22 april 2020 heeft de Ondernemingskamer het bedrag dat het onderzoek ten hoogste mag kosten vastgesteld op € 77.000 inclusief btw, verschotten en kantoorkosten.

Bij brief van 25 augustus 2021 heeft de onderzoeker verzocht het onderzoeksbudget te verhogen met € 29.670.

De secretaris van de Ondernemingskamer heeft de advocaten van partijen bij e-mail van 31 augustus 2021 in de gelegenheid gesteld zich uit te laten over het verzoek tot verhoging van het onderzoeksbudget.

Bij e-mail van 6 september 2021 hebben mrs. Brouwer en Pleiter de Ondernemingskamer namens Marrobel B.V. bericht akkoord te gaan met de verhoging van het onderzoeksbudget, behoudens een bedrag van € 2.281 als gevolg van een rekenfout van de onderzoeker (zie hierna 2.2).

Bij e-mail van 7 september 2021 heeft mr. Van der Korst namens Natuurbouw Realisatie B.V., [A] en [B] de Ondernemingskamer bericht geen bezwaar te hebben tegen de door de onderzoeker verzochte verhoging van het onderzoeksbudget.

Het bij beschikking van 22 april 2020 vastgestelde onderzoeksbudget is volgens de onderzoeker om drie redenen niet toereikend:

Door het onder a. genoemde bestond reeds bij aanvang van het onderzoek een tekort van € 15.645. De werkzaamheden genoemd onder b. en c., alsmede het verwerken daarvan in het onderzoeksverslag, heeft de onderzoeker begroot op € 14.025, zodat de onderzoeker verzoekt het onderzoeksbudget te verhogen met € 29.670. De onderzoeker heeft in het midden gelaten of dit bedrag inclusief of exclusief btw is.

Mr. Brouwer heeft namens Marrobel B.V. aangevoerd akkoord te zijn met de verhoging zoals verzocht onder 2.1 a., met dien verstande dat de onderzoeker daarbij een rekenfout heeft gemaakt. Volgens mr. Brouwer bedraagt het gemiste verschil aan omzet € 13.364 exclusief btw (€ 77.000/121 x 100) en niet het door de onderzoeker genoemde bedrag van € 15.645 exclusief btw. Mr. Brouwer gaat akkoord met de kosten die met het onder c. genoemde gepaard gaan. Indien het onder 2.1 c. genoemde inhoudt dat [A] c.s. inzage krijgen in alle interviews en de gelegenheid krijgen daarop te reageren, maakt mr. Brouwer daartegen namens Marrobel B.V. bezwaar. Subsidiair verzoekt mr. Brouwer in dat geval ook gelegenheid te krijgen op de interviews te reageren.

Mr. Van der Korst heeft de Ondernemingskamer namens Natuurbouw Realisatie B.V. en [A] c.s. bericht akkoord te gaan met het verzoek tot verhoging van het onderzoeksbudget. Mr. Van der Korst heeft de Ondernemingskamer bericht dat hij ervan uitgaat dat hetgeen mr. Brouwer met betrekking onder 2.1 c. genoemde stelt niet als een verzoek aan de raadsheer-commissaris tot het geven van een aanwijzing aan de onderzoeker op de voet van artikel 2:350 lid 4 BW aangemerkt kan worden.

De Ondernemingskamer oordeelt als volgt.

Anders dan de onderzoeker stelt, is geen sprake van een kennelijke misslag in de beschikking van 22 april 2020 in deze zaak. Het plan van aanpak zoals aan de Ondernemingskamer is toegestuurd 9 april 2020 was op dit punt namelijk niet eenduidig. Nu partijen geen bezwaar hebben tegen de verhoging van het onderzoeksbudget zoals vermeld onder 2.1. c. en het verzoek kennelijk aldus bedoeld was, zal de Ondernemingskamer het verzoek van de onderzoeker in zoverre toewijzen.

Voor wat betreft de omvang van de verhoging van het onderzoeksbudget sluit de Ondernemingskamer aan bij de bedoeling van het thans voorliggende verzoek van de onderzoeker in die zin dat zij het bedrag dat het onderzoek ten hoogste mag kosten zal bepalen op € 77.000 exclusief btw, te vermeerderen met de onder 2.1 b. en c. genoemde begrote kosten. Tegen deze kosten zijn geen bezwaren aangevoerd en de Ondernemingskamer acht deze niet onredelijk. Gelet op de door de onderzoeker ingenomen stellingen neemt de Ondernemingskamer daarbij tot uitgangspunt dat ook de onder 2.1 b. en c. genoemde begrote kosten exclusief btw bedoeld zijn.

Gelet op het voorgaande zal de Ondernemingskamer het bedrag dat het onderzoek ten hoogste mag kosten vaststellen op € 91.025 inclusief verschotten en kantoorkosten en exclusief btw.

Op de voet van artikel 2:350 lid 4 BW kan de raadsheer-commissaris op verlangen van verzoekers of belanghebbenden aanwijzingen geven over de wijze waarop dit onderzoek wordt uitgevoerd. De Ondernemingskamer merkt hetgeen mr. Brouwer in 2.2 stelt niet aan als een zodanig verzoek aan de raadsheer-commissaris. Overigens geldt dat een onderzoeker – met inachtneming van de norm dat de onderzoeker zich moet richten naar hetgeen in de gegeven omstandigheden van bekwaam en redelijk handelende onderzoekers mag worden verwacht – vrij is in de uitvoering van de aan hem opgedragen taken en dat hij het onderzoek naar eigen inzicht inricht. Dat betekent onder meer dat de onderzoeker in beginsel bepaalt welke werkzaamheden moeten worden uitgevoerd, welke informatie voor het onderzoek relevant is, welke personen moeten worden gehoord en welke gedurende het onderzoek verkregen informatie aanleiding geeft tot het doen van verder onderzoek en hoe dat verdere onderzoek moet worden verricht.

De Ondernemingskamer begrijpt de brief van de onderzoeker zo dat hij de Ondernemingskamer verzoekt [D] op de voet van artikel 2:352a BW te doen horen. De Ondernemingskamer zal het getuigenverhoor gelasten ten overstaan van een uit haar midden aan te wijzen raadsheer-commissaris. De Ondernemingskamer verzoekt de onderzoeker het adres van de te horen getuige alsmede de feiten en omstandigheden waarover deze moet worden gehoord binnen zeven dagen na heden aan de Ondernemingskamer kenbaar te maken.

De Ondernemingskamer:

verhoogt het bedrag dat het bij de beschikking van 16 januari 2020 bevolen onderzoek naar het beleid en de gang van zaken van Marrobel B.V. ten hoogste mag kosten tot € 91.025, de verschotten en kantoorkosten daarin begrepen, de verschuldigde omzetbelasting daarin niet begrepen;

gelast een getuigenverhoor op de voet van artikel 2:352a BW;

benoemt tot raadsheer-commissaris in de zin van artikel 16 lid 5 Rv voor wie dit getuigenverhoor zal plaatsvinden mr. A.J. Wolfs;

bepaalt dat dit getuigenverhoor zal worden gehouden in het Paleis van Justitie, IJdok 20 te Amsterdam, op een na schriftelijke opgave van de verhinderdata voor de maanden oktober en november 2021 van de onderzoeker, partijen en de getuige nader te bepalen dag en uur, welke opgave uiterlijk zeven dagen na heden dient te worden gedaan;

verklaart deze beschikking uitvoerbaar bij voorraad.

Deze beschikking is gegeven door mr. A.W.H. Vink, voorzitter, mr. A.J. Wolfs en mr. J.M. de Jongh, raadsheren, en W. Wind en dr. M.J.R. Broekema RV, raden, in tegenwoordigheid van mr. B.J. Blok, griffier, en in het openbaar uitgesproken door mr. A.J. Wolfs op 16 september 2021.

Voor het verloop van het geding verwijst de Ondernemingskamer naar haar beschikking van 16 januari 2020.

Bij de beschikking van 16 januari 2020 heeft de Ondernemingskamer een onderzoek bevolen naar het beleid en de gang van zaken van Marrobel B.V. over de periode vanaf 3 mei 2012 tot 20 september 2017 en heeft de Ondernemingskamer een nader aan te wijzen en aan partijen bekend te maken persoon benoemd teneinde het onderzoek te verrichten.

De Ondernemingskamer zal thans de hierna te vermelden persoon aanwijzen als onderzoeker, een en ander zoals bedoeld in de beschikking van 16 januari 2020.

De Ondernemingskamer:

wijst aan als onderzoeker zoals bedoeld in de beschikking van 16 januari 2020 in deze zaak: mr. H. Reumkens te Heemstede;

verklaart deze beschikking uitvoerbaar bij voorraad.

Deze beschikking is gegeven door mr. G.C. Makkink, voorzitter, mr. A.J. Wolfs en mr. J.M. de Jongh, raadsheren, en drs. P.R. Baart en W. Wind, raden, in tegenwoordigheid van mr. B.J. Blok, griffier, en in het openbaar uitgesproken op 17 januari 2020.

In het vervolg zullen partijen, belanghebbenden en andere personen (ook) als volgt worden aangeduid:

Marrobel heeft bij op 31 juli 2019 ter griffie van de Ondernemingskamer ingekomen verzoekschrift met producties de Ondernemingskamer verzocht, bij beschikking uitvoerbaar bij voorraad, een onderzoek te bevelen naar het beleid en de gang van zaken van Marrobel over de periode vanaf 3 mei 2012 tot 20 september 2017, alsmede om [B] c.s. te veroordelen in de kosten van het geding.

[B] c.s. hebben bij op 30 september 2019 ter griffie van de Ondernemingskamer ingekomen verweerschrift tevens houdende een zelfstandig verzoek met producties, de Ondernemingskamer verzocht, bij beschikking uitvoerbaar bij voorraad zakelijk weergegeven:

Marrobel heeft bij op 10 oktober 2019 ter griffie van de Ondernemingskamer ingekomen verweerschrift met producties, de Ondernemingskamer verzocht het zelfstandig verzoek van [B] c.s. af te wijzen en [B] c.s. te veroordelen in de kosten van het geding, uitvoerbaar bij voorraad.

[B] c.s. hebben bij op 10 oktober 2019 ter griffie van de Ondernemingskamer ingekomen akte houdende overlegging aanvullende bijlagen, tevens houdende verzoek tot onmiddellijke voorziening respectievelijk vordering op grond van artikel 843a Rv en artikel 22 Rv, de Ondernemingskamer verzocht, respectievelijk gevorderd, dat Marrobel wordt veroordeeld, voor zover mogelijk uitvoer bij voorraad, om [B] c.s. binnen twee dagen na een in deze te geven beschikking afschrift te verschaffen van (i) de bestuurdersaansprakelijkheidspolis en de polisvoorwaarden, (ii) de contactgegevens van de assurantietussenpersoon en (iii) de melding door Marrobel bij de verzekeraar respectievelijk de assurantietussenpersoon van het enquêteverzoek, een en ander op straffe van verbeurte van een dwangsom van € 25.000 per dag dat Marrobel daaraan niet voldoet, met een maximum van € 100.000, althans een zodanig bedrag als de Ondernemingskamer vaststelt, met veroordeling van Marrobel in de daadwerkelijk door [B] c.s. gemaakte kosten van verweer in dit geding, althans een zodanig bedrag als de Ondernemingskamer vaststelt.

De verzoeken en de vordering zijn behandeld ter openbare terechtzitting van de Ondernemingskamer van 17 oktober 2019. Bij die gelegenheid hebben de advocaten de standpunten van de onderscheiden partijen toegelicht aan de hand van – aan de Ondernemingskamer en de wederpartij overgelegde – aantekeningen en wat mrs. Brouwer en Pleiter betreft onder overlegging van op voorhand aan de Ondernemingskamer en de wederpartij gezonden nadere producties. Partijen en hun advocaten hebben vragen van de Ondernemingskamer beantwoord en inlichtingen verstrekt.

De Ondernemingskamer gaat uit van de volgende feiten:

Het verzoek van Marrobel

Marrobel heeft aan haar verzoek ten grondslag gelegd dat er gegronde redenen zijn voor twijfel aan een juist beleid en een juiste gang van zaken van Marrobel. Ter toelichting heeft Marrobel – kort samengevat – het volgende aangevoerd:

[B] c.s. hebben gemotiveerd verweer gevoerd. De Ondernemingskamer zal hieronder waar nodig op dit verweer ingaan.

De Ondernemingskamer overweegt als volgt.

Besluitvorming

Op 22 december 2014 heeft Marrobel met Natuurbouw Realisatie een managementovereenkomst gesloten die gepaard ging met de benoeming en inschrijving van Natuurbouw Realisatie als procuratiehouder van Marrobel. In de managementovereenkomst zijn partijen overeengekomen dat Natuurbouw Realisatie het (mede)bestuur over Marrobel voert tegen een maandelijkse vergoeding van € 7.500 exclusief btw en kostenvergoedingen. Marrobel werd in deze overeenkomst vertegenwoordigd door haar bestuurder [B] en Natuurbouw Realisatie door haar directeur/enig aandeelhouder [A]

Ingevolge artikel 14.1.d van de statuten was in elk geval het besluit tot het aanstellen van een procuratiehouder onderworpen aan de goedkeuring van de algemene vergadering van Marrobel (zie 2.3). Omdat Natuurbouw Realisatie werd gecontroleerd door [A] , had [B] als bestuurder van Marrobel een tegenstrijdig belang (vgl. Kamerstukken II, 34 491, 2018/19, nr. 6, p. 11). Bij de voorbereiding, besluitvorming en uitvoering van de overeenkomst was daarom een hoge mate van zorgvuldigheid vereist. Als bestuurder van Marrobel diende [B] de onderscheiden belangen op zorgvuldige wijze gescheiden te houden. Verder kon van hem worden verwacht dat hij volledige openheid van zaken zou geven aan [F] en [G] , zijn medebestuurders in het bestuur van [C Stichting] . Die verplichting tot openheid gold in de gegeven omstandigheden te meer gelet op de leeftijd van [F] en de persoonlijke situatie van [G] en tegen de achtergrond van het feit dat de activiteiten van Marrobel waren gericht op het beheer van het [I] vermogen.

De benoeming van Natuurbouw Realisatie tot procuratiehouder van Marrobel is niet door aandeelhouder [C Stichting] goedgekeurd, net zo min als de managementovereenkomst. Het is bovendien aan gerede twijfel onderhevig of [B] bij het sluiten van de managementovereenkomst de van hem te vergen zorgvuldigheid heeft betracht. Er zijn twee versies van de managementovereenkomst in het geding gebracht: op een versie is de naam van [F] geschreven, terwijl op een andere een aantekening van [B] is gemaakt dat [G] telefonisch akkoord is gegaan. [B] c.s. hebben geen verklaring gegeven voor deze verschillende versies. Wel hebben zij aangevoerd dat Natuurbouw Realisatie al in 2002 werkzaamheden voor [C Stichting] verrichtte. Waarom evenwel tegen die achtergrond een managementovereenkomst een logische stap zou zijn, zoals [B] c.s. hebben aangevoerd, hebben zij niet toegelicht. Voor zover zij aanvoeren dat uit een geluidsopname blijkt dat [G] met de managementovereenkomst heeft ingestemd, hadden zij daartoe (een transcript van) die geluidsopname in het geding kunnen brengen; nu [B] c.s. dit hebben nagelaten, gaat de Ondernemingskamer hieraan voorbij.

Ook bij de benoeming van Natuurbouw Realisatie tot bestuurder van Marrobel vallen vraagtekens te plaatsen. Deze benoeming vond plaats tijdens een algemene vergadering van Marrobel op 22 december 2015. Bij die vergadering waren aanwezig [B] (namens [C Stichting] ) en [A] Bestuurders van [C Stichting] zijn gezamenlijk bevoegd de stichting te vertegenwoordigen. Weliswaar beschikte [B] over een algemene volmacht van [F] , zijn medebestuurder in [C Stichting] , op grond waarvan hij namens [F] vergaderingen van stichtingen kon bijwonen, daarin mocht optreden, functies vervullen en stemrecht uitoefenen, maar het ging bij de benoeming van Natuurbouw Realisatie niet om een vergadering van [C Stichting] , maar om een optreden namens [C Stichting] in de algemene vergadering van Marrobel. De volmacht strekte zich niet met zo veel woorden uit tot het uitoefenen van het stemrecht namens [C Stichting] (een externe vertegenwoordigingshandeling namens [C Stichting] ) in de algemene vergadering van Marrobel. Gelet op het tegenstrijdig belang dat ook hier bestond, ligt het ook niet voor de hand om aan te nemen dat [B] aan de algemene bewoordingen in de volmacht een vertegenwoordigingsbevoegdheid van [C Stichting] kon ontlenen. Daar komt bij dat de bevoegdheid tot het verlenen van vertegenwoordigingsbevoegdheid aan een individuele bestuurder van [C Stichting] op grond van artikel 7 lid 3 van haar statuten toekomt aan het bestuur van [C Stichting] , niet aan individuele bestuurders (zie 3.4). Ook indien moet worden aangenomen dat [F] met de algemene volmacht mede heeft beoogd om [B] te machtigen namens Stichting [I] op te treden in de algemene vergadering van Marrobel, dan valt te betwijfelen of [F] daartoe op grond van de statuten van [C Stichting] wel bevoegd was. Daarom kan vooralsnog niet worden vastgesteld of het besluit om Natuurbouw Realisatie tot bestuurder van Marrobel te benoemen wel (geldig) is genomen. Bovendien valt te betwijfelen of [B] gelet op zijn tegenstrijdig belang bij de benoeming van Natuurbouw Realisatie wel voldoende zorgvuldigheid heeft betracht.

Tijdens dezelfde algemene vergadering van Marrobel van 22 december 2015 is besloten om een vordering van € 2.800.000 van [C Stichting] op Marrobel om te zetten in agio (zie 2.22). Wat betreft de geldigheid van dit besluit, rijst dezelfde twijfel als ten aanzien van de benoeming van Natuurbouw Realisatie. Ook is de achtergrond van deze omzetting nog altijd onduidelijk.

Betalingen en betalingsverplichtingen

De Ondernemingskamer plaatst verder vraagtekens bij de (besluitvorming die is voorafgegaan aan de) managementovereenkomsten met 3D (gecontroleerd door [O] ) en Pro Semper (gecontroleerd door [P] ). Onduidelijk is waarom deze overeenkomsten zijn aangegaan en welke managementdiensten 3D en Pro Semper ten behoeve van Marrobel hebben verricht. De (concept-)overeenkomsten hebben geleid tot substantiële betalingen aan beide vennootschappen. 3D heeft in totaal € 188.155 van Marrobel ontvangen; bij Pro Semper gaat het om € 90.857. In strijd met het bepaalde in artikel 14 lid 1, aanhef en onder p, van de statuten, respectievelijk met artikel 3.3, aanhef en onder (viii) van de overeenkomst van opdracht heeft [C Stichting] geen goedkeuring gegeven (zie 2.3 en 2.14); evenmin is gebleken dat zij hierover is geïnformeerd.

Ook is onduidelijk gebleven waarom [B] op 20 juni 2016 namens [C Stichting] en Marrobel aan [A] en [O] een machtiging heeft verleend om besprekingen en correspondentie met Van Lanschot te voeren (2.25). [B] was niet zelfstandig bevoegd [C Stichting] te vertegenwoordigen, terwijl hij op dat moment al was afgetreden als bestuurder van Marrobel. [B] c.s. wijzen weliswaar op een volmacht die [F] en [B] , gezamenlijk handelend op 20 januari 2017 namens [C Stichting] aan [A] met betrekking tot Van Lanschot hebben verleend, maar deze volmacht neemt de onduidelijkheid niet weg. In de eerste plaats heeft die volmacht geen betrekking op Marrobel, ten tweede dateert de volmacht van ná de machtiging van 20 juni 2016. Twijfel aan een juiste gang van zaken wordt verder versterkt tegen de achtergrond van de e-mail van 21 mei 2015 waarbij [P] kennelijk in verband met Van Lanschot-bank een scan van de handtekening van [F] aan (de secretaresse van) [A] deed toekomen (zie 2.20).

In het rapport van de belastingdienst wordt voorts opgemerkt dat in de periode 2013 tot en met 2015 in totaal € 1.171.522,12 is betaald aan [S] , een vennootschap die wordt gecontroleerd door [A] (zie 2.36). Onduidelijk is waarop dit bedrag betrekking heeft. Die onduidelijkheid wordt niet weggenomen door hetgeen [B] c.s. als verweer hebben aangevoerd. De omstandigheid dat [S] sinds 2004 werkzaamheden voor [C Stichting] en Marrobel verrichtte, vormt geen verklaring voor de betalingen van 2013 tot en met 2015. Voor zover [B] c.s. verwijzen naar een raamovereenkomst van opdracht uit 2012, gaat het om een document dat is getekend door [A] (namens [S] ) en door [B] (namens Marrobel). Ook hiervoor geldt dat niet is gebleken dat [B] daarbij de zorgvuldigheid heeft betracht die van hem mocht worden verwacht gelet op zijn tegenstrijdig belang. [B] c.s. hebben ook niet, bijvoorbeeld aan de hand van facturen die (bij benadering) optellen tot € 1.171.522,12, kunnen toelichten welke diensten Natuurbouw Realisatie in deze periode heeft verricht ten behoeve van Marrobel en/of de stichting.

Marrobel voert verder aan dat [B] eind 2016 een schuld aan Marrobel van € 2.237 had die blijkens de jaarrekening 2017 in dat jaar is opgelopen tot € 33.867. Volgens Marrobel blijkt uit nader onderzoek dat [B] ten onrechte heeft beweerd dat hij een factuur van € 11.109 voor Marrobel had betaald, met gevolg dat de schuld van [B] € 44.609 bedraagt. Marrobel heeft aangevoerd niet bekend te zijn met een leningovereenkomst of rekening-courantovereenkomst en een dergelijke overeenkomst is ook niet door [C Stichting] goedgekeurd zoals vereist op grond artikel 14.1.c van de statuten, respectievelijk artikel 3.3 (iii) van de overeenkomst van opdracht, aldus Marrobel. [B] c.s. voeren aan dat deze gang van zaken zich laat verklaren door de bijzondere feiten en omstandigheden rond Marrobel en [C Stichting] . Zij wijzen erop dat vanaf de oprichting van [C Stichting] in 2004 een rekening-courantverhouding in het leven is geroepen. Ook indien [B] c.s. daarin worden gevolgd, verklaart dit evenwel niet waarom de schuld in 2017 zo is opgelopen. Daarbij moet worden bedacht dat [B] op dit punt een tegenstrijdig belang had.

Vanaf eind 2016 is binnen [C Stichting] nagedacht over de statutaire inrichting, de samenstelling van het bestuur, de financiële aanspraken van de familie op het [I] vermogen en een mogelijke ANBI-status voor [C Stichting] . Daarbij hebben [A] en [O] advies ingeroepen van advocaat Molkenboer die daartoe voorstellen heeft uitgewerkt. In het midden kan blijven of de gang van zaken moet worden aangemerkt als een ‘couppoging’, zoals Marrobel heeft aangevoerd. Het gaat hier immers primair om een aangelegenheid binnen [C Stichting] . Toch roept de advisering door Molkenboer vragen op die in het kader van het enquêteverzoek van belang zijn. De adviezen van Molkenboer zijn namelijk niet aan [C Stichting] , maar aan Marrobel gericht. Molkenboer heeft aan Marrobel gefactureerd en is door haar betaald. In zoverre draagt de gang van zaken rondom de inrichting van [C Stichting] bij aan de twijfel omtrent de gang van zaken binnen Marrobel.

Boekhoudplicht

De belastingdienst heeft geconcludeerd dat controle in de administratie van (voor zover thans van belang) Marrobel niet (binnen redelijke termijn) of nauwelijks mogelijk is. In het kader van dit enquêteverzoek zijn eveneens vragen over de (financiële) administratie van Marrobel gerezen. Ook indien in aanmerking wordt genomen dat de administratie van Marrobel bij de brand in 2003 is verloren gegaan, verklaart dit niet waarom nadien geen behoorlijke administratie lijkt te zijn gevoerd.

Slotsom verzoek Marrobel

Naar het oordeel van de Ondernemingskamer levert het voorgaande (reeds) gegronde redenen op om te twijfelen aan juist beleid en een juiste gang van zaken van Marrobel in de periode vanaf 3 mei 2012 tot 20 september 2017. De Ondernemingskamer zal daarom een onderzoek bevelen naar het beleid en de gang van zaken van Marrobel in die periode. De aan te wijzen onderzoeker zal daarbij mede de gang van zaken rondom het aangaan van verschillende huurovereenkomsten tot zijn onderzoeksterrein mogen rekenen. Ook zal de onderzoeker feiten en omstandigheden van na 20 september 2017 in zijn onderzoek mogen betrekken, voor zover deze naar zijn oordeel voortvloeien uit of verband houden met hetgeen zich tussen 2012 en 20 september 2017 heeft voorgedaan.

De verzoeken van [B] c.s.

[B] c.s. hebben subsidiair verzocht een onderzoek in te stellen naar het beleid en de gang van zaken van Marrobel in de periode vanaf september 2017 tot aan de dag van de afronding van het onderzoek. Voorts verzoeken zij de Ondernemingskamer enkele onmiddellijke voorzieningen te treffen. Volgens [B] c.s. is in september geen sprake geweest van een ‘couppoging’ door [B] c.s., maar heeft juist een vooralsnog geslaagde ‘coup’ door de huidige bestuursleden van Marrobel en [C Stichting] , [J] , [K] en [L] plaatsgevonden. [B] c.s. wijzen erop dat de afstammelingen geen aanspraak meer op het [I] vermogen hebben en voeren aan dat onroerend goed ten gunste van Marrobel aan het vermogen van [C Stichting] is onttrokken (zie 2.42). Verder melden zij dat tot het vermogen van [C Stichting] en/of Marrobel buitenlandse tegoeden van ongeveer € 120 miljoen behoren en dat [B] c.s. onder oneigenlijke druk worden geplaatst.

Marrobel voert gemotiveerd verweer. De Ondernemingskamer zal hieronder waar nodig op dit verweer ingaan.

De Ondernemingskamer overweegt als volgt.

Marrobel voert terecht aan dat [B] c.s. in hun enquêteverzoek niet-ontvankelijk zijn omdat zij niet behoren tot de kring van enquêtegerechtigden. Zij zijn wel belanghebbenden bij het door Marrobel verzochte enquêteverzoek, zodat zij in die hoedanigheid bevoegd zijn om (a) zich uit te uitlaten over de aard en omvang van een eventueel te gelasten onderzoek en de periode waarop dat betrekking moet hebben (zoals [B] c.s. subsidiair hebben gedaan) en (b) op de voet van artikel 282 lid 4 Rv de Ondernemingskamer te verzoeken onmiddellijke voorzieningen te treffen (vgl. HR 30 maart 2007, ECLI:NL:HR:2007:AZ8210 (ATR) en OK 4 juli 2016, ECLI:NL:GHAMS:2016:2716 (De Gelderhorst)). Naar het oordeel van de Ondernemingskamer bestaat voldoende samenhang tussen de door [B] c.s. verzochte onmiddellijke voorzieningen en het door Marrobel ingediende enquêteverzoek, zodat [B] c.s. in zoverre in hun tegenverzoek kunnen worden ontvangen.

De Ondernemingskamer ziet in hetgeen [B] c.s. hebben aangevoerd geen reden om het onderzoek uit te breiden tot de periode vanaf september 2017 en de door [B] c.s. genoemde onderwerpen. De Ondernemingskamer ziet geen aanleiding tot het treffen van onmiddellijke voorzieningen.

Het nieuwe bestuur van [C Stichting] bestaat, afgezien van [G] die op de voet van artikel 4 van de statuten van [C Stichting] als afstammeling namens de familie [I] in het bestuur zitting heeft, niet uit personen die zijn geconflicteerd doordat zij (of door hen gecontroleerde vennootschappen) diensten aan [C Stichting] of Marrobel verrichten. Het bestuur van [C Stichting] en de bestuurder van Marrobel genieten de steun van [G] , zo heeft zij ter zitting bevestigd. Onder leiding van het huidige bestuur van [C Stichting] is een aanvang gemaakt met de herbouw van Zionsburg, heeft [C Stichting] de ANBI-status verkregen en wordt in nauwe samenspraak met de belastingdienst getracht de administratie op orde te krijgen. Er is ook voor het overige geen reden om de gang van zaken bij de [C Stichting] vanaf september 2017 te betrekken in het onderzoek naar het beleid en de gang van zaken van Marrobel. Of [C Stichting] of Marrobel daadwerkelijk aanspraak kan maken op grote tegoeden in het buitenland, valt op dit moment nog niet met zekerheid te zeggen. Ook indien komt vast te staan dat [C Stichting] of Marrobel inderdaad aanspraak kan maken op buitenlands vermogen, noopt dit niet tot het treffen van onmiddellijke voorzieningen. De omstandigheid dat een tuchtklacht tegen Molkenboer is ingediend en dat een verzoekschrift op grond van art. 2:23c BW is ingediend, vormt evenmin grond voor uitbreiding van de reikwijdte van het onderzoek of het treffen van onmiddellijke voorzieningen.

[B] c.s. verzoeken voorts dat Marrobel wordt veroordeeld om afschriften te verschaffen van de bestuurdersaansprakelijkheidspolis en polisvoorwaarden, van de contactgegevens van de assurantietussenpersoon en de melding door Marrobel bij haar verzekeraar, respectievelijk de assurantietussenpersoon. Naar [B] c.s. aanvoeren, is het denkbaar dat zij als voormalig bestuurders van Marrobel begunstigden van deze verzekering zijn en dat hun kosten van verweer in deze enquêteprocedure door de polis worden gedekt.

In reactie op dit verzoek heeft Marrobel kopieën van diverse stukken betreffende haar bestuurs- en toezichthoudersaansprakelijkheidsverzekering in het geding gebracht, waaronder verscheidene polisvoorwaarden en aanhangsels daarbij en correspondentie met haar assurantietussenpersoon. Ter zitting hebben [B] c.s. zich bereid verklaard tot intrekking van hun vordering (verzoek) op basis van de aanname dat [B] c.s. niet in de kosten worden veroordeeld. De Ondernemingskamer begrijpt deze bereidverklaring niet als een onvoorwaardelijke intrekking van deze vordering (dit verzoek) zodat ervan moet worden uitgegaan dat het is gehandhaafd.

[B] c.s. hebben in het licht van de stukken die Marrobel reeds heeft verstrekt onvoldoende toegelicht welk belang zij in dit verband nog hebben. Het verzoek zal daarom worden afgewezen.

Slotoverwegingen

Uit hetgeen hierboven is overwogen volgt dat er gegronde redenen zijn om te twijfelen aan een juist beleid en een juiste gang van zaken van Marrobel. De Ondernemingskamer zal een onderzoek naar het beleid en de gang van zaken van Marrobel gelasten in de periode vanaf 3 mei 2012 tot 20 september 2017, waarbij ook gebeurtenissen na 20 september 2017 die betrekking hebben op voormelde gegronde redenen bij het onderzoek betrokken kunnen worden.

De Ondernemingskamer zal de kosten van het onderzoek en de te benoemen onderzoeker ten laste brengen van Marrobel. De Ondernemingskamer zal het bedrag dat het onderzoek ten hoogste mag kosten niet aanstonds vaststellen. De Ondernemingskamer zal de onderzoeker vragen om binnen twee maanden na de datum van deze beschikking een plan van aanpak en een begroting van de kosten van het onderzoek te maken en deze aan de Ondernemingskamer toe te zenden. De Ondernemingskamer zal partijen in de gelegenheid stellen zich uit te laten over die begroting en vervolgens het bedrag vaststellen dat het onderzoek ten hoogste mag kosten.

Voor het treffen van onmiddellijke voorzieningen is geen grond.

De Ondernemingskamer zal [B] c.s. als de overwegend in het ongelijk gestelde partij veroordelen in de kosten van het geding.

De Ondernemingskamer:

beveelt een onderzoek naar het beleid en de gang van zaken van Marrobel B.V. over de periode vanaf 3 mei 2012 tot 20 september 2017;

benoemt een nader aan te wijzen en aan partijen bekend te maken persoon teneinde het onderzoek te verrichten;

draagt de onderzoeker op om binnen twee maanden na de datum van de aanwijzingsbeschikking een plan van aanpak en een begroting van de kosten van het onderzoek te maken en deze aan de Ondernemingskamer toe te zenden en houdt de vaststelling van het bedrag dat het onderzoek ten hoogste mag kosten aan;

bepaalt dat de kosten van het onderzoek ten laste komen van Marrobel B.V. en dat zij voor de betaling daarvan ten genoegen van de onderzoeker voor de aanvang van diens werkzaamheden zekerheid dient te stellen;

benoemt mr. A.J. Wolfs tot raadsheer-commissaris, zoals bedoeld in artikel 2:350 lid 4 BW;

veroordeelt Natuurbouw Realisatie B.V, [A] en [B] in de kosten van het geding, tot op heden aan de zijde van Marrobel B.V. begroot op € 3.963;

verklaart deze beschikking uitvoerbaar bij voorraad;

wijst af hetgeen meer of anders is verzocht.

Deze beschikking is gegeven door mr. G.C. Makkink, voorzitter, mr. A.J. Wolfs en mr. J.M. de Jongh, raadsheren, en drs. P.R. Baart en W. Wind, raden, in tegenwoordigheid van mr. B.J. Blok, griffier, en in het openbaar uitgesproken op 16 januari 2020.