3.8.2 Pre-action protocols

In de pre-action protocols die thans op acht materieelrechtelijke terreinen van toepassing zijn,1 wordt de inzet van ADR gestimuleerd. De overheid heeft aangegeven de ingezette lijn te willen doortrekken en in het pre-action protocol voor letselschade het voorschrift op te willen nemen dat partijen dienen aan te geven waarom zij niet de toepassing van mediation hebben overwogen. De rechter kan vervolgens rekening houden met hun antwoord bij het maken van cost orders.2

Ook in gevallen die niet onder de werking van een protocol vallen, wordt van de partijen verwacht dat ze zo veel mogelijk naar `de geest' van de richtlijnen handelen.3 In de context van multi-party acties wordt van de eisende en de verwerende partijen verwacht dat zij zich in hun individuele verhouding tot elkaar in beginsel aan de voorschriften van de protocollen houden.4 De vraag is of de aard van multiparty acties het voldoen aan deze eis niet slechts in uitzonderingsgevallen, maar in het algemeen onmogelijk maakt. Het zou in elk geval aanbeveling verdienen wanneer de rechter de mogelijkheid zal hebben én gebruiken in een zo vroeg mogelijk stadium die eis te verzachten. Met name ten aanzien van de voorschriften over disclosure is dit wenselijk, maar ook voor de toepassing van mediation kan dat nuttig zijn, wil het een zinvolle bezigheid worden. Bij disclosure kan worden gedacht aan het elektronisch op een website beschikbaar stellen van bepaalde documenten. In het geval van mediation kan gedacht worden aan een opschorting van die verplichting totdat duidelijkheid is verkregen over de uitvaardiging van de GLO en over de wenselijkheid van een eventuele collective mediation poging.

In relatie tot sluipende (massa)schade die vaak, maar niet uitsluitend werkgerelateerd is, is het 'pre-action protocol for desease and illness' interessant. Dat is overigens ook van toepassing op sluipende schade die het gevolg is van gebrekkige producten, maar het dient weer buiten beschouwing te worden gelaten indien een groepsactie is gestart.5 Het opmerkelijke is dat niet alleen een snelle en effectieve afhandeling van het gerezen conflict wordt beoogd, hetgeen bij levensbedreigende ziekten in het bijzonder van belang is, maar ook het treffen van preventieve maatregelen en dossier-vorming bij de werkgever. Het protocol spreekt van 'het stimuleren van werkgevers van het opzetten van een registratiesysteem, waardoor gezondheidsproblemen en klachten op de werkvloer zo vroeg mogelijk worden gesignaleerd en onderzocht', of, het stimuleren van werknemers om hun bezorgdheid en klachten over eventuele werkgerelateerde gezondheidsrisico' s in een zo vroeg mogelijk stadium te uiten'.6 Dat is een aardig voorbeeld van een van overheidswege gestimuleerde zelfregulering.