4.5.2.3 De concrete rechtsverhouding tussen partijen

Een voorbeeld: de TICA-beschikking3 ziet op de situatie waarin de statuten van een coöperatie voorschreven dat voor een ontbindingsbesluit een ledenbesluit met een versterkte meerderheid was vereist. Daarnaastbepaalden de statuten dat het bestuur de goedkeuring van de ledenvergadering nodig had om een besluit te nemen om een indirecte deelneming te vervreemden. Een dergelijk besluit kon met een gewone meerderheid worden genomen. Op een gegeven moment werd een besluit voorgelegd aan de ledenvergadering dat er tussenin lag. Strikt genomen ging het om de verkoop van een kleindochtervennootschap, maar omdat daarin de enige onderneming van de coöperatie en haar raison d’ étre was ondergebracht, zou dat feitelijk neerkomen op het einde van de coöperatie. Het was ook de bedoeling om de verkoopopbrengst uit te keren aan de leden en dus niet te investeren in een nieuwe onderneming. De ondernemingskamer werd in het kader van een eerste fase verzoek verzocht het desbetreffende besluit te kwalificeren. Daarbij introduceerde de ondernemingskamer de term “materieel liquidatiebesluit”. Deze term kwam niet voor in de statuten, maar is wel bekend uit de rechtsliteratuur over de reikwijdte van de bestuursbevoegdheid.4 Vervolgens oordeelde de ondernemingskamer dat een dergelijk besluit gelijk stond aan een ontbindingsbesluit en derhalve dat een versterkte meerderheid was vereist. Welbeschouwd oordeelde de ondernemingskamer derhalve dat, omdat de leden hadden bepaald dat voor de ontbinding van de coöperatie een versterkte meerderheid was vereist, dit ook nodig was voor een besluit dat weliswaar niet dezelfde rechtsgevolgen als een ontbindingsbesluit had, maar feitelijk wel min of meer tot hetzelfde resultaat leidde, althans een formeel ontbindingsbesluit min of meer onafwendbaar maakte.

Een voorbeeld: ten aanzien van de NV is in art. 2:107a BW vastgelegd dat het bestuur de goedkeuring voor bepaalde ingrijpende bestuursbesluiten nodig heeft. Voorafgaand aan de invoering van art. 2:107a BW is erover nagedacht om een dergelijke bepaling ook voor de BV in te voeren, maar daarvan heeft de wetgever indertijd welbewust afgezien. De reden daarvoor is dat de wetgever dit aan de aandeelhouders van de BV zelf overlaat of zij een dergelijke bepaling in de statuten willen opnemen. Dat impliceert dat deze kwestie tot de bestuursbevoegdheid behoort.5

In de literatuur wordt daar echter tegenover gesteld dat uit het systeem van het vennootschapsrecht voortvloeit dat de aandeelhoudersvergadering zeggenschap heeft over de structuur c.q. identiteit of het karakter van de vennootschap of de onderneming.6 Dit wordt afgeleid uit het feit dat de bevoegdheid om de statuten te wijzigen en de vennootschap te ontbinden dwingendrechtelijk aan de aandeelhoudersvergadering is toegekend. Daarom wordt bepleit dat ook bij de BV het bestuur de goedkeuring voor bepaalde ingrijpende aandeelhoudersbesluiten nodig heeft.7 Die goedkeuringsbevoegdheid zou dan op de aanvullende werking van de redelijkheid en billijkheid kunnen worden gebaseerd.8

Dit voorbeeld toont echter eveneens aan dat verschillend gedacht kan worden over wat de redelijkheid en billijkheid vereist. Nadat de desbetreffende opvatting in de literatuur aanvankelijk navolging in lagere rechtspraak kreeg,9 toonde de Hoge Raad zich kritisch.10 De Hoge Raad kent meer gewicht toe aan de door het handelsverkeer vereiste rechtszekerheid omtrent de bevoegdheid van het bestuur met betrekking tot transacties.