325 Evidentiecriterium

Het voorlopig getuigenverhoor kan bedoeld zijn als middel om (schadelijke) informatie te achterhalen, die niet zal worden gebruikt ten behoeve van een hoofdzaak, maar om bijvoorbeeld media-aandacht te genereren voor misstanden, imagoschade aan te richten of druk uit te oefenen op de wederpartij. De enkele omstandigheid dat de verzoeker van een voorlopig getuigenverhoor de openbaarheid of de media opzoekt of op andere wijze druk uitoefent met de tijdens het voorlopig getuigenverhoor verkregen informatie, is onvoldoende voor het aannemen van misbruik op grond van het doelcriterium (zie ook nr. 306 over het evidentie-criterium).1 Zolang de verzoeker blijft binnen de doelomschrijving van het voorlopig getuigenverhoor, maakt hij geen misbruik van het middel op grond van het doelcriterium. Daarvan is alleen sprake als het ongeoorloofde doel van het gebruik als actie- of pressiemiddel doorslaggevend is geweest voor het indienen van het verzoek om een voorlopig getuigenverhoor.2 De verzoeker die duidelijkheid wilde verkrijgen over de (on) rechtmatigheid van het (verder) openbaar maken van een documentaire waarin de verweerder werd beschuldigd van seksueel misbruik, maakte geen misbruik van bevoegdheid met zijn wens om (daarbij of daarnaast) zoveel mogelijk aandacht te krijgen voor de misstanden die hij aan de kaak wenste te stellen.3

Een sprekend voorbeeld is het verzoek van een voormalig werknemer van een ziekenhuis. De arbeidsovereenkomst was door de kantonrechter ontbonden zonder toekenning van een vergoeding aan de ex-werknemer. Kort na de ontbindingsprocedure diende de ex-werknemer een verzoek tot het doen houden van een voorlopig getuigenverhoor in bij de kantonrechter. Hij gaf daarin aan in de hoofdzaak twee vorderingen te willen instellen: achterstallig loon en schadevergoeding omdat het ziekenhuis zich niet als een goed werkgever zou hebben gedragen. In een artikel op de voorpagina van Het Parool – dat een dag voor de ontbindingsbeschikking was gepubliceerd – meldde de ex-werknemer dat het hem niet te doen was om zijn bankrekening. De kantonrechter kon niet aan de indruk ontkomen dat dat juist was: “Het gaat naar het zich laat aanzien er X veeleer om om zijn kruistocht tegen OLVG voort te zetten. Door een columnist van Het Parool is hij inmiddels tot klokkenluider verheven. Op zijn website worden aan het publiek nadere verslagen in het vooruitzicht gesteld. Het horen van een groot aantal getuigen, onder wie een groot aantal ex-collega’s en enkele artsen/specialisten, zal de door X beoogde publicatiestroom op gang houden”. Aangezien het voorlopig getuigenverhoor volgens de kantonrechter niet zozeer was bedoeld om feiten vast te stellen ten behoeve van de vordering tot betaling van achterstallig loon of schadevergoeding, maar om aandacht te verkrijgen voor de volgens de verzoeker bestaande misstanden in het ziekenhuis, wees de kantonrechter het verzoek af: “Voor dit genre activiteiten is het voorlopig getuigenverhoor door de wetgever echter niet in het leven geroepen”.4

In de volgende zaak was de voornaamste reden van het voorlopig getuigenverhoor het aan de orde stellen van de (on)juistheid van een strafrechtelijke veroordeling en in mindere mate was de reden het verkrijgen van bewijs ten behoeve van de hoofdzaak.5 Door de appellant was tijdens de mondelinge behandeling opgemerkt dat het hem erom ging te achterhalen hoe het had kunnen gebeuren dat hij ten onrechte strafrechtelijk was veroordeeld. Dit was volgens het hof “geen deugdelijke grond voor het voorliggende verzoek”.