3.2.2 De handhaving

88. De handhaving is in de periode voorafgaand aan de komst van de richtlijn hoofdzakelijk individueel en repressief van aard. Tot aan 1992 kende het Nederlandse recht geen collectieve actiemogelijkheid en de Hoge Raad stond anticipatie op art. 6:240 niet toe.1 Het oordeel over de onredelijk bezwarendheid als open contractuele norm is in 1992 nadrukkelijk aan de civiele rechter overgelaten.2 Ook daarvoor was de civiele rechter aan zet.3 Naast de rechterlijke controle van algemene voorwaarden vond in het prerichtlijntijdperk ook alternatieve geschillenbeslechting plaats (arbitrage en bindend advies door geschillencommissies) en was er al sprake van enige zelfregulering. Het ging aanvankelijk om eenzijdige voorwaarden ofwel 'zuiver intern bedriffstoezichf .4 De mogelijkheid voor bedrijven, sinds 1974, om binnen het kader van de Commissie voor Consumentenaangelegenheden van de Sociaal-Economische Raad (SER-CCA) in overleg met consumentenorganisaties de inhoud van algemene voorwaarden vast te leggen is aanvankelijk weinig aangegrepen.5Het fenomeen tweezijdige voorwaarden is langzaam tot stand gekomen.