17.3.1.3.1 Zuivere boetevragen

Hier is vooral nog van belang dat het boeterechtelijk zwijgrecht is beperkt tot ‘verklaringen omtrent de overtreding’. Die betreffen zuivere boetevragen. Als het gevraagde (mede) een heffingsbelang vertegenwoordigt, dan heft dit zwijgrecht de fiscale inlichtingenplicht ex art. 47, lid 1, onder a AWR niet op.2 De betrokkene moet vragen van de inspecteur met een heffingsbelang steeds beantwoorden; ook wanneer hij daardoor zichzelf zou belasten. De belastingplichtige kan bijvoorbeeld niet weigeren een voor de belastingheffing gestelde vraag over een ingediende belastingaangifte te beantwoorden op de enkele grond, dat uit het antwoord zou kunnen blijken dat de belastingaangifte niet geheel conform de waarheid is.3 De inspecteur mag wel vragen hoeveel inkomen iemand in een bepaald jaar had, maar niet of er inkomen opzettelijk is verzwegen.4 Hierbij maakt het geen verschil of de boeteling is ‘charged with a criminal offence’.

In het fiscaal zwijgrecht ex art. 67j AWR (oud) werd al een onderscheid gemaakt tussen zuivere boetevragen en vragen met een heffingsbelang. Dit onderscheid is geënt op de procedurele scheiding die de belastingkamer van de HR sinds het begin van de jaren negentig van de vorige eeuw aanbrengt tussen de heffing- en sanctiesfeer.5 Omdat doelgebonden, zuivere boetevragen in fiscale boetezaken vrij zeldzaam zijn, had art. 67j AWR (oud) praktisch geen betekenis voor fiscale boetezaken. Voorzienbaar is dat het boeterechtelijk zwijgrecht in de Awb eenzelfde lot ten deel zal vallen. Wanneer dit juist is, dan is art. 5:10a Awb in fiscale boetezaken een (bijna) dode letter.