Executele (Publicaties vanwege het Centrum voor Notarieel recht) 2007/IV.A.5:IV.A.5. De 'VerfUgungsbefugnis' van de Duitse Testamentsvollstrecker (§ 2205 BGB)

Executele (Publicaties vanwege het Centrum voor Notarieel recht) 2007/IV.A.5

IV.A.5. De 'VerfUgungsbefugnis' van de Duitse Testamentsvollstrecker (§ 2205 BGB)

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

Hoe is het gesteld met de bevoegdheid van de Duitse collega van de executeur om goederen te gelde te maken?

Het Duitse recht kent geen specifieke bepaling over het te gelde maken van nalatenschapsgoederen door deTestamentsvollstrecker, wel een algemene bepaling over 'beheren (verwalten) en beschikken (Verfugen)'.1 In § 2205 BGB lezen wij:

'DerTestamentsvollstrecker hat den Nachlass zu verwalten. Er ist insbesondere berechtigt, den Nachlass in Besitz zu nehmen und uber die Nachlasgegenstande zu verfugen. Zu unentgeltlichen Verfugungen ist er nur berechtigt, soweit sie einer sittlichen Pflicht oder einer auf den Anstand zu nehmenden Rucksicht entsprechen.'

In de dissertatie van Thomas Thone wordt over deze beschikkingsbevoegd-heidvan de'Testamentsvollstrecker'2 krachtige taal gesproken:

'Die Verfugungsmacht des Vollstreckers ist kaum begrenzt'.

Leerzaam voor het functioneren van de executeur in ons recht is zijn toelichting op het betreffende artikel:

'Entsprechenddem Verhaltnis von Verwaltung undAuseinandersetzung ist die Beziehung zwischen Verfugungs- undVerwaltungbefugnis des Vollstreckers eine Mittel-Zweck-Relation: Um die Verwaltungsaufgaben erfullen zu konnen, wirdihm erganzenddie Verfugungsbefugnis uber den Nachlass erteilt.'

Wie vervolgens denkt dat dit bevoegdheidsbeperkingen met zich zou kunnen brengen heeft het mis:

'Fur die wirksamkeit der Verfugung kommt es weder darauf an, ob der Verwal-tungszweck erreicht wird, noch ob die Grundsatze einer ordnungsmassige Verwaltung eingehalten werden.'

Is de door deTestamentsvollstrecker in dat geval verrichte 'levering' dan niet onaantastbaar geschied, oftewel rechtsunwirksam? Neen:

'Die Erben konnen Verfugungen, die dem zuwiderlaufen, nur mittels einer Klage auf Einhaltung der Amtspflichten und Schadenersatzanspruchen bege-gnen, §§ 2216, 2219 BGB.' (Curs. BS)

Derhalve slechts interne aansprakelijkheid van de executeur als bij de beoordeling van de transactie zou blijken dat er geen sprake was van 'behoorlijk be-heer,'3 zonder dat de overdracht 4 als zodanig op losse schroeven komt te staan. Indien de Testamentsvollstrecker tot beschikkinghandelingen in de zin van § 2005 BGB bevoegdis, wordt hij overigens ook bevoegdgeacht om de overeenkomst tot beschikking aan te gaan.

De vertegenwoordigingswacht van deTestamentsvollstrecker is onbeperkt en er zijn derhalve in beginsel geen externe beperkingen.

Een belangrijk aandachtspunt in het Duitse recht blijft wel het verbod van 'untentgeltlichkeit'5, waarmee bedoeld wordt dat van de Testamentsvollstrecker in beginsel verlangd wordt dat de vervreemding onder 'bezwarende titel' plaatsvindt. Dit verbod heeft immers 'zakelijke werking', zij het dat ook dit in zoverre weer meevalt, aangezien slechts sprake is van 'unentgeltlich-keit' indien deTestamentsvollstrecker:6

'das Fehlen oder die Unzulanglichkeit der Gegenleistung kannte oder bei ord-nungsgemasser Verwaltung zumindest hatte erkennen mussen.'

Een subjektief criterium met enige 'speelruimte' derhalve, waarbij de beleving van de verkrijger in beginsel niet relevant is. Een Testamentsvollstrec-ker, maar vanzelfsprekendook een executeur, doet er overigens goedaan om bij een voorgenomen tegeldemaking voor een 'taxatierapport' zorg te dragen met het oog op zijn verplichting om rekening en verantwoording af te leggen over het door hem gevoerde beheer.

Voorts geldt voor deTestamentsvollstrecker op grond van § 181 BGB in beginsel het verbod van 'Selbsteintritt', zij het dat hij hiervan door erflater bevrijd kan worden.7

De Testamentsvollstrecker hoeft geen rekening te houden met familierechte-lijke8 beperkingen.Waarom niet? De reden hiervoor9 is dat zoals gezien:

'derTestamentsvollstrecker sein recht vom Erblasser, nicht vom Erben ableitet.'

Dit doet ons denken aan het bepaalde in art. 3:77 BW, oftewel de executeur vertegenwoordigt erflater. Art. 4:145 lid2 BW bevestigt (slechts) dat zijn rechtsopvolgers onder algemene titel gebonden worden. Zoals gezien, is in het Duitse recht ook het onderscheid externe en interne bevoegdheid van belang.

Thans een korte blik op de bevoegdheden van de Zwitserse Willensvoll-strecker.

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.