I.3.3 Externe rechtsvergelijking

Het onderzoek heeft betrekking op de Nederlandse niet-uitvoerende bestuurder. Dit heeft mij er niet van weerhouden voor het invullen van lacunes en het zoeken naar oplossingen van de knelpunten in de Nederlandse wettelijk regeling inspiratie te zoeken in buitenlandse rechtsstelsels.1 Aangezien het monistische bestuursmodel wereldwijd het leidende model is, was de keuze uit te onderzoeken rechtsstelsels groot.2 Uiteindelijk is de keuze op het Engelse en Nederlands-Caribische recht gevallen.3 Zo wordt enerzijds een rechtsstelsel bestudeerd waarin het monistische bestuursmodel van oudsher vigeert, namelijk het Engelse, en anderzijds een rechtsstelsel waarin het monistische bestuursmodel van meer recente datum is, het Nederlands-Caribische.

Voor de invoering van het monistische bestuursmodel in het Nederlandse ondernemingsrecht heeft de wetgever zich naar eigen zeggen laten inspireren door het Anglo-Amerikaanse one tier-bestuursmodel.4 Ondanks dat de Companies Act 2006 met geen woord rept van een one tier board, is het monistische bestuursmodel sinds jaar en dag het standaardmodel voor de inrichting van bestuur en toezicht in Engeland.5 Een vergelijking met het Engelse recht is bij het zoeken naar antwoorden met betrekking tot de Nederlandse niet-uitvoerende bestuurder dan ook onontbeerlijk.6

Ik had om dezelfde reden ook de Verenigde Staten in mijn onderzoek kunnen betrekken.7 Toch heb ik dat niet gedaan. De reden is dat de Amerikaanse variant van het one tier-model wezenlijk anders functioneert dan het Nederlandse en Engelse model.8 Cadbury formuleerde zulks treffend:

Waar in Nederland en Engeland collegialiteit van bestuur het uitgangspunt is,10 is in de Verenigde Staten van oudsher een dominante rol weggelegd voor de Chief Executive Officer, die vaak ook nog de functie van chairman vervult.11 Tegen deze achtergrond meen ik – net als Timmerman – dat het Engelse one tier-model een belangrijkere en meer voor de hand liggende inspiratiebron is dan de Amerikaanse variant daarvan.12

Naast Engeland werp ik in dit boek een blik op de Caribische delen van het Koninkrijk. De keuze voor het Nederlands-Caribische recht is ingegeven door het feit dat deze rechtsstelsels enerzijds nauw verwant zijn aan het Nederlandse,13 maar anderzijds ook Anglo-Amerikaanse invloeden kennen.14 Het verbaast dan ook niet dat het monistische bestuursmodel in de Caribische delen van het Koninkrijk eerder een wettelijke grondslag had dan in Nederland.15 Bovendien is het Nederlands-Caribische recht doorgaans flexibel en op de praktijk gericht.16 De Nederlands-Caribische regeling kan daardoor mogelijk inspiratie bieden bij het invullen van lacunes en het vinden van oplossingen van de knelpunten in de Nederlandse wettelijke regeling.

Omdat in dit boek de Nederlandse niet-uitvoerende bestuurder centraal staat, vindt de externe rechtsvergelijking op een geïntegreerde wijze plaats. Dit houdt in dat het Engelse en Nederlands-Caribische recht niet in afzonderlijke hoofdstukken worden besproken, maar per te bespreken onderwerp worden behandeld.17 De rechtsvergelijking heeft zo een functioneel karakter. Waar interessant, werp ik een blik op het Engelse en Nederlands-Caribische recht. Indien bijvoorbeeld een oplossing van een in Nederland levende vraag of onduidelijkheid kan worden gevonden in de in Engeland of de Caribische delen van het Koninkrijk gekozen weg, komt die weg aan bod.