11.3.10 De latere heffing moet geheel zijn verzekerd

De afsplitsende rechtspersoon kan een lichaam zijn dat slechts subjectief belastingplichtig is voor zover hij een (materiële) onderneming drijft. Denk aan stichtingen en verenigingen. Indien de hele (materiële) onderneming als gevolg van de afsplitsing overgaat, eindigt de subjectieve belastingplicht van de afsplitser. Tussen deze afsplitser en de verkrijger(s) kan een onderlinge rechtsverhouding blijven bestaan (of na de afsplitsing ontstaan), bijvoorbeeld omdat een verkrijger geld leent, een pand huurt of een immaterieel activum gebruikt van de afsplitser. In die gevallen is de betaalde vergoeding in beginsel aftrekbaar bij de verkrijger(s) terwijl de daar tegenoverstaande bate onbelast is bij de niet langer subjectief belastingplichtige afsplitser.5

Een splitsing kan fiscaal begeleid tot stand worden gebracht zonder dat daarbij positieve fiscale winst wordt behaald.6 Is de actuele waarde in het economische verkeer van de vermogensbestanddelen die bij de splitsing overgaan lager dan de fiscale boekwaarde daarvan, dan wordt zelfs feitelijk een (latent) verlies doorgeschoven.7

Als gevolg van de splitsing kunnen onderlinge verhoudingen tussen de splitsingspartners tenietgaan, zoals onderlinge vordering-schuldrelaties en onderlinge participatieverhoudingen. Het is denkbaar dat op dergelijke onderlinge relaties een fiscale claim rust.8

Vermogensbestanddelen van de splitsende rechtspersoon kunnen als gevolg van de splitsing het bereik van de vennootschapsbelasting verlaten, bijvoorbeeld omdat zij overgaan naar het hoofdhuis van een in het buitenland gevestigde verkrijgende rechtspersoon.9 In dat geval dreigt claimverlies omdat Nederland na de splitsing niet heffingsbevoegd is over dat vermogen.

Als direct gevolg van een splitsing kan een vordering in waarde dalen terwijl de vordering-schuldrelatie intact blijft. De staatssecretaris wil voorkomen dat de schuldeiser een afwaarderingsverlies op zo’n vordering in aanmerking kan nemen.

Bij een zuivere splitsing verdwijnt de splitsende rechtspersoon. Bij deze splitser kan direct vóór het splitsingstijdstip nog een opwaarderingsreserve ex art. 13ba, lid 1, Wet VPB 1969 aanwezig zijn. Zo’n reserve representeert een belastingclaim.10 In het geval van een fiscaal gefaciliteerde zuivere splitsing is volgens de wetgever doorgaans niet vanzelfsprekend dat met betrekking tot de opwaarderingsreserve is voldaan aan de eis dat de latere heffing is verzekerd.11

Bij een of meer splitsingspartners is een latent liquidatieverlies in de zin van art. 13d of art. 13e Wet VPB 1969 aanwezig. Komt dit liquidatieverlies na het splitsingstijdstip tot uitdrukking, dan zou dit verlies zonder flankerende maatregelen kunnen worden verrekend met de hele nasplitsingswinst van de betreffende verkrijgende rechtspersoon.