10.3.2.4 Het belang van een tijdige aankondiging van een wetswijziging

De aankondigingseffecten die zich in M.A. voordeden hadden overigens op eenvoudige wijze voorkomen kunnen worden als de Finse wetgever gebruik had gemaakt van de techniek van “wetgeven bij persbericht”. Het had dan direct bij de indiening van het wetsvoorstel op 24 september 1994 moeten aankondigen dat de voordelen uit werknemersopties vanaf die datum als loon belast zouden worden. De wet zou dan niet verder hoeven terugwerken dan tot het moment van de aankondiging. In dat geval zou waarschijnlijk niemand betwijfeld hebben dat de terugwerkende kracht aanvaardbaar was (zie par. 10.3.6). In M.A. werkte de wet echter terug naar vóór de aankondiging ervan, waardoor meer verwachtingen bestonden bij de belastingplichtigen.

Wat in de overwegingen van het EHRM geen zichtbare rol speelde, is dat M.A. op het moment van verkoop van zijn opties op 7 november al kon weten dat de wet met terugwerkende kracht gewijzigd zou kunnen gaan worden. Een aantal dagen eerder had de minister van Financiën in het parlement immers al die mogelijkheid aangegeven. Dat benadert het geval van wetgeving met terugwerkende kracht die wordt aangekondigd bij persbericht (zie par. 10.3.6), maar een cruciaal verschil tussen ‘wetgeven bij persbericht’ en het geval van M.A. is dat in het eerste geval al aan het publiek is medegedeeld dat de wet met terugwerkende kracht naar datum persbericht zal worden gewijzigd, terwijl de minister van Financiën in het geval van M.A. slechts de mogelijkheid van terugwerking opperde. Het lijkt me terecht dat van een belastingplichtige niet wordt gevergd dat hij rekening houdt met alle mogelijke scenario’s die in het parlement worden besproken. Het Finse parlementaire debat van 3 november 1994 maakte de later toegepaste terugwerkende kracht daarom nog niet voldoende voorzienbaar.