Nemo tenetur in belastingzaken (FM nr. 150) 2017/3.6:3.6 De toelaatbaarheid van bewijs in strafzaken; beperkte toetsing

Nemo tenetur in belastingzaken (FM nr. 150) 2017/3.6

3.6 De toelaatbaarheid van bewijs in strafzaken; beperkte toetsing

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

Terwijl het tegen de verdachte ingebrachte bewijs vaak van beslissend belang is voor (de uitkomst van) een strafzaak, neemt de bewijsvoering in de nationale strafprocedure een nogal ambivalente plaats in binnen de rechtspraak over art. 6 EVRM. Bij de toetsing van een klacht over schending aan art. 6, gaat het EHRM primair uit van de feiten zoals die zijn vastgesteld door de nationale rechter. Het is in beginsel niet zijn taak om een eigen vaststelling van de feiten te geven.1 Dit geldt ook wanneer partijen in de klachtprocedure voor het Hof twisten over de feiten die aan een klacht ten grondslag liggen.2 Een waarschijnlijke verklaring voor deze terughoudende toetsing is dat een integrale beoordeling en waardering van het bewijs, mogelijk tot gevolg heeft dat het Hof – ten onrechte – als beroepsinstantie zou worden gebruikt. Het is niet zijn taak om vast te stellen of een persoon al dan niet schuldig is aan hetgeen waarvan hij is beschuldigd. Die schuldvraag is ter beoordeling van de verdragsstaten zelf.3

Bewijsgaring moet voldoen aan de vereisten van art. 6 EVRM

Het voorgaande betekent niet dat het Hof geen enkel toezicht zou uitoefenen op de beoordeling en waardering door de nationale rechter van het ter zitting gepresenteerde bewijs. In de zaak Schenk overweegt het Hof, dat uit art. 6 geen regels voortvloeien over de toelaatbaarheid van het bewijs, mits de verdachte een behoorlijk proces krijgt.4 Het heeft meermaals overwogen dat het enkel dient vast te stellen of de strafprocedure als geheel – inclusief de manier waarop het bewijs is verkregen – voldoet aan de vereisten in art. 6.5 Of het tegen de verdachte ingebrachte bewijs ertoe heeft geleid dat de procedure als geheel onbehoorlijk is, is afhankelijk van de omstandigheden die aan een klacht ten grondslag liggen.6

De toetsing door het Hof van het tegen de verdachte ingebrachte bewijs aan art. 6 EVRM, concentreert zich op de mogelijkheden die de verdachte heeft gehad om zich te verzetten tegen het gebruik van het bewijs en de wijze waarop dat bewijs van hem is verkregen. Het gaat in het bijzonder na of de verdachte in staat is gesteld om de authenticiteit van het bewijs te betwisten en zich te verzetten tegen het gebruik daarvan. Bovendien moet de betrouwbaarheid van het bewijs worden nagegaan, onder meer of de wijze van verkrijging van het bewijs twijfel oproept over de betrouwbaarheid en nauwkeurigheid ervan.7 In de zaken Telfner en Barberà, Messegué en Jabardo wijst het Hof in het kader van art. 6, lid 2 EVRM ook op de overtuigingskracht van het bewijs.8

Erkenning bewijsuitsluitingsregel die steunt op art. 6 EVRM

Ook los van de vraag naar de betrouwbaarheid van het tegen de verdachte ingebrachte bewijs gaat het Hof na op welke wijze het tegen de verdachte gebruikte bewijs van hem is verkregen. In de zaak Jalloh ontaardde het gebruik van op zichzelf kwalitatief sterk bewijs in een onbehoorlijk strafproces, omdat het in strijd met art. 3 EVRM van de klager was verkregen.9 Het gebruik van bewijs dat is verkregen in strijd met art. 3 ontaardt in beginsel10 in een onbehoorlijk strafproces. Dit wordt nadien bevestigd in de zaak Baran en Hun.11 Hiermee lijkt de formulering van een bewijsuitsluitingsregel die steunt op het in art. 6 vastgelegde recht op een behoorlijk strafproces een feit.12

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.