3.9.5 Conclusie

180. De Nederlandse toetsingspraktijk laat zich het beste beschrijven door het `exclusieve' model: één concrete toets bepaalt de (on)redelijkheid van het beding. Het concretiseren van de norm is echter iets vaker in het nadeel, dan in het voordeel van de consument. Dit betekent dat eerder sprake is van een 'cumulatieve' dan van een 'alternatieve' systematiek. Het soms beslissende karakter van de overeenstemming met de wet (a contrario-redeneringen) en het belang van de rechtvaardigingstoets wijzen ook in de richting van een 'cumulatieve' toets. Dat de toetsing aan de norm zelf geen 'alternatief' model volgt betekent echter niet dat er geen vangnet beschikbaar is ten behoeve van de consument. Die rol wordt vervuld door de beperkende werking van de redelijkheid en de billijkheid.1