5.3.3.1 Inleiding

De CVA heeft als doelstelling te voorzien in een neutraal systeem ter bepaling van de douanewaarde. De neutraliteit van het douanewaardestelsel heeft tot doel om ongerechtvaardigd protectionisme en handelsbelemmeringen tegen te gaan. Daartoe moet onder andere het gebruik van willekeurig vastgestelde (lees: arbitraire) of fictieve waarden worden uitgesloten (onderdeel 5.3.3.2), omdat zij een protectionistisch karakter hebben en daarnaast een non-tarifaire handelsbelemmering kunnen opwerpen om redenen zoals uiteengezet in onderdeel 5.3.1.

Voor de introductie van de positieve conceptie ter bepaling van de douanewaarde in de CVA, liet de theoretische conceptie onder de BWD de discretie voor het bepalen van de douanewaarde in grote mate aan de douaneautoriteiten. Een en ander had als gevolg dat, zoals in onderdeel 3.2.3.1 uiteengezet, de douanewaarde geregeld op arbitraire wijze tot stand kwam. In die zin is het primair vaststellen van de douanewaarde op basis van de werkelijk betaalde of te betalen prijs aan te merken als een objectievere wijze om een douanewaarde vast te stellen.1 Indien de transactiewaarde van de ingevoerde goederen niet kan dienen als grondslag voor de vaststelling van de douanewaarde, kent de CVA een gesloten stelsel om de douanewaarde vast te stellen. Dit gesloten stelsel, dat bedoeld is om de neutraliteit van het stelsel te bewaken, bestaat uit een vijftal alternatieve methoden ter bepaling van de douanewaarde die in een strikt hiërarchische verhouding toepassing vinden. Het introduceren van nieuwe methoden door WHO-lidstaten of het doorbreken van de hiërarchische verhouding in nationale wetgeving of in de uitvoering is derhalve niet toegestaan.2 Een uitzondering op het gesloten stelsel betreft de situatie dat de douanewaarde aan de hand van de fall-back methode wordt vastgesteld en de douanewaarde onder toepassing van deze methode niet kan worden vastgesteld door één van de alternatieve methoden met redelijke soepelheid toe te passen. In dat geval wordt de douanewaarde vastgesteld aan de hand van in het douanegebied van de Unie beschikbare gegevens met gebruikmaking van redelijke middelen die in overeenstemming met diverse randvoorwaarden.3 Eén van de randvoorwaarde betreft dat de douanewaarde nimmer op willekeurig vastgestelde of fictieve waarden vastgesteld mag worden.