4.3.2.1 Geadresseerd aan de lidstaten

Bij een Europees besluit in de zin van artikel 249 EG-verdrag en artikel 288 VWEU wordt al snel gedacht aan een besluit van een Europese instelling geadresseerd aan een particulier, vergelijkbaar met de Nederlandse beschikking.1 Dergelijke besluiten komen met name voor in het mededingingsrecht.2 Ook in het Europese subsidierecht komen deze besluiten voor, namelijk indien de Europese Commissie direct een Europese subsidie verstrekt, zonder tussenkomst van nationale uitvoeringsorganen.

In het kader van de Europese subsidies die door nationale uitvoeringsorganen worden verstrekt, geldt dat de Europese instellingen alleen besluiten nemen die aan de lidstaten zijn geadresseerd.3 Deze besluiten staan dan ook centraal in deze paragraaf. Daarbij gaat het niet alleen om besluiten in het concrete geval gericht tot een individuele lidstaat (paragraaf 4.3.2.2), maar ook om besluiten van algemene strekking gericht tot alle lidstaten (paragraaf 4.3.2.3). Het Europese besluitbegrip omvat dus veel meer dan de beschikking zijnde een besluit in het concrete en individuele geval.4

Europese besluiten die zijn gericht tot de lidstaten zijn op grond van zowel artikel 249 EG-verdrag als artikel 288 VWEU alleen voor hen verbindend. Dat een Europees besluit is geadresseerd aan de lidstaat blijkt doorgaans uit een van de in het besluit neergelegde bepalingen.5 Het komt echter ook voor dat een Europees besluit geen geadresseerden kent; het betreft de in de vorige paragraaf genoemde besluiten 'sui generis'.'6Het gaat in dat geval om besluiten van algemene strekking van het Europees Parlement en de Raad waarin ook bepalingen zijn neergelegd die zijn gericht tot de Europese Commissie. In de programmaperiode 2007-2013 kennen de Europese besluiten die in het kader van Een Leven Lang Leren en Jeugd in Actie zijn vastgesteld bijvoorbeeld geen expliciete geadresseerde.7 De vraag rijst voor wie deze besluiten verbindend zijn.8 Op grond van het meermalen genoemde artikel 249 EG-verdrag kan een besluit immers alleen verbindend zijn voor degenen tot wie zij uitdrukkelijk is gericht. Onder het nieuwe artikel 288 VWEU is het wel mogelijk dat ook besluiten worden vastgesteld die geen specifieke geadresseerden kennen; in dat geval zijn zij voor een ieder verbindend. In de huidige programmaperiode is dat nog geen geldend recht. Uit de redactie van voormelde besluiten kan echter worden opgemaakt dat veel bepalingen daaruit tot de lidstaten zijn gericht. Voorts zijn de besluiten gepubliceerd in de L-reeks van het Publicatieblad van de EU. Er is derhalve bedoeld bindende kracht aan deze besluiten toe te kennen.9 Gelet op deze omstandigheden gaat het mijns inziens om besluiten die niet alleen de EU als zodanig binden, maar ook de lidstaten als onderdeel van de Eu.10 In deze paragraaf wordt er derhalve van uitgegaan dat de besluiten in het kader van Een Leven Lang Leren en Jeugd in Actie zijn geadresseerd aan de lidstaten. Deze besluiten worden derhalve ook in paragraaf 4.3.2.3 behandeld.