4.3.2.3 Geen terugwerkende kracht

157. Uit het karakter van de levering bij voorbaat volgt dat aan de uiteindelijke overdracht geen terugwerkende kracht wordt toegekend.1 Hierin verschilt zij van een op onmiddellijke overgang gerichte levering door een beschikkingsonbevoegde die op later moment alsnog bevoegd wordt. De overdracht kan in dat geval door bekrachtiging (of zo men wil: convalescentie) met terugwerkende kracht worden geheeld op de voet van art. 3:58 BW. Hoewel dit in de wettekst niet tot uitdrukking komt, heeft bekrachtiging terugwerkende kracht tot het ogenblik waarop de nietige rechtshandeling werd verricht.2 In het voorbeeld van een levering door een beschikkingsonbevoegde heeft bekrachtiging van deze overdracht tot gevolg dat zij wordt geacht steeds geldig te zijn geweest. De verkrijger heeft het goed – achteraf bezien – ten tijde van de levering verkregen.3 De terugwerkende kracht spoort met het kennelijke verwachtingspatroon van de betrokkenen. De gedachte is dat het geen goede zin meer heeft om het verleden overhoop te halen, indien het ontbrekende vereiste alsnog is vervuld.4

Het verwachtingspatroon van de betrokkenen bij een levering bij voorbaat van een toekomstig goed is een geheel andere. De vervreemder en verkrijger nemen namelijk welbewust een voorschot op het toekomstig vermogen van de vervreemder. De verkrijger weet dat hij het geleverde goed pas kan verkrijgen zodra de vervreemder het zelf verwerft.5 Er is in dat geval geen aanleiding om aan de verkrijging terugwerkende kracht te verlenen. Dat geldt des te sterker in het licht van de algemene notie dat in het huidige vermogensrecht terughoudendheid wordt betracht met de constructie van terugwerkende kracht. De werking van de levering bij voorbaat in de zin dat zij tot overdracht kan leiden, is eenvoudigweg uitgesteld tot het tijdstip waarop het goed door de vervreemder wordt verkregen. De levering bij voorbaat vertoont op dit punt verwantschap met een onder opschortende voorwaarde verrichte rechtshandeling.6 De bij voorbaat verrichte levering heeft immers ook pas volledig gevolg met het plaatsvinden van de toekomstige onzekere gebeurtenis, namelijk dat de vervreemder het geleverde goed verwerft.7 Ten aanzien van de voorwaardelijke rechtshandeling geldt uitdrukkelijk dat aan de vervulling van de voorwaarde geen terugwerkende kracht is verbonden (art. 3:38 lid 2 BW).