Executele (Publicaties vanwege het Centrum voor Notarieel recht) 2007/0.11:0.11. Het doel heiligt een 'synthese'?

Executele (Publicaties vanwege het Centrum voor Notarieel recht) 2007/0.11

0.11. Het doel heiligt een 'synthese'?

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

Als het doel van de Testamentsvollstreckung en met name de Abwicklungs-vollstreckung wordt onder meer gezien:1

'Vereinfachung der Abwicklung (Erbauseinandersetzung), Vermachtniserful-lung undVerwaltung [...] bei grosserer Anzahl von Beteiligten oder wenn diese nur schwer zu erreichen sind.'

Deze omschrijving brengt ons bij het Nederlandse afwikkelingspaar 'execu-tele en afwikkelingsbewind'. En anders gezegd: een Abwicklungsvollstrecker is de iure wat in ons stelsel defacto een executeur-afwikkelingsbewindvoerder is, althans, toont grote verwantschap daarmee. Het verschil zit in het feit dat er bij Abwicklungsvollstreckung sprake is van een rechtsfiguur (juridische synthese) en bij de Nederlandse variant executeur-afwikkelingsbewindvoerder van een combinatie van twee rechtsfiguren executele en afwikkelingsbewind (feitelijke synthese). In deze fase meld ik reeds, voor een goed begrip, dat deze 'tweedeling' gezien moet worden in het licht van de (sterkere) positie van de Nederlandse executeur ten opzichte van de legitimaris onder het nieuwe erfrecht.2 De benoeming van een executeur levert geen inferieure verkrijging op en het instellen van een bewindin beginsel wel. Vandaar (onder meer) het 'technisch' belang van de scheiding. Dienen de grote broer en de kleine zus wel gescheiden te blijven? Wordt de testamentenpraktijk in deze echter niet sterker dan de 'leer' en zullen de rechtsfiguren executele en afwikkelingsbewindop termijn niet meer los van elkaar gezien kunnen worden?

Net als bij 'Abwicklungsvollstreckung' zit de kracht van 'executele en afwikkelingsbewind' in het feit dat bij de boedelafwikkeling de 'macht' wordt ge-concentreerdin handen van een persoon, de vertrouwensman van erflater.3 Met name bij de afwikkeling van een nalatenschap geldt immers 'zoveel hoofden, zoveel zinnen.' Het doel van executele wordt door de minister4 mooi verwoord. Hij spreekt van:

'[... ] de figuur van de executeur, zoals de erflater zich deze in de praktijk als zijn vertrouwensman denkt en als zodanig aan zijn erfgenamen toevoegt. Men pleegt een executeur aan te stellen om de erfgenamen in het beheer van de nalatenschap te vertegenwoordigen, ter voorkoming van moeilijkheden en wrijvingen die te vrezen zijn als de erfgenamen zelf moeten handelen en samenwerken ten behoeve van een nauwgezette uitvoering van de uiterste wil en een ordelijke voorbereiding van de verdeling van de nalatenschap, tot welke voorbereiding de voldoening van schulden en legaten valt te rekenen, voor zover deze opeisbaar zijn.'

Dat wat betreft de blik van de minister op het handelen door de executeur in de vereffeningsfase, als voorbereidende fase op de verdelingsfase bij de boedelafwikkeling.

In de Nederlandse verdelingsfase is de rol van de executeur in beginsel uitgespeeld. In de verdelingsfase is met name5 de afwikkelingsbewindvoerder aan zet om de 'ontijdige' verdeling te voorkomen. Op de verhouding tussen executele, vereffening volgens de wet en afwikkelingsbewind zal in de volgende paragraaf nog kort ingegaan worden.

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.