7.2.1.1 De positie van de griffie

Een vorm van ambtelijke ondersteuning, die in dit kader zeker ook niet ongenoemd mag blijven, is de ondersteuning van de gemeenteraad en zijn leden door de griffie. Deze ondersteuning valt evenmin onder de werking van het eerste lid van artikel 33 van de Gemeentewet,1 maar is een rechtstreeks uitvloeisel van het eerste lid van artikel 107a van de Gemeentewet.2 Enige onduidelijkheid wordt geschapen door de (te) brede redactie van artikel 1 van de modelverordening ambtelijke bijstand en fractieondersteuning van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten,3 waarin ondersteuning door de griffie en ambtelijke bijstand door de reguliere gemeenteambtenaren kriskras door elkaar wordt gebruikt.

In opdracht van de Vereniging van Griffiers verschijnt in 2016 het rapport Griffier in de gemeente geschetst, het ambt anno 2016.4 In dit rapport wordt aandacht besteed aan de zoektocht van de griffies naar hun rol in de lokale democratie ‘richting 2025’.5 In het rapport komt duidelijk de spagaat van de griffier naar voren: enerzijds hoort de griffier de gehele gemeenteraad te ondersteunen en dient daarom politiek neutraal te zijn. Voor politiek-inhoudelijke ondersteuning is immers het recht op fractieondersteuning in het leven geroepen en bij specialistische vragen kan het raadslid, de fractie of de gehele raad door tussenkomst van de griffier vragen om ambtelijke bijstand uit het reguliere ambtelijke apparaat.

Toch blijkt uit het rapport dat veel griffiers neigen naar een meer beleidsinhoudelijke invulling van hun taak. Ze zoeken de grens op waar politiek neutraal technisch of juridisch advies eindigt en politiek gevoelig advies begint. Zo antwoordt bijna de helft6 van de griffiers bevestigend op de stelling ‘Ik adviseer raadsleden over de inhoudelijke kwaliteit van vergaderstukken’ en zegt iets meer dan de helft7 ‘Ik verschaf raadsleden politiek-strategisch advies’. De uitspraak ‘Ik attendeer de raad op bestuurlijke trends’ is dan weer minder politiek en wordt dan ook door 84% van de griffiers onderschreven.

Naast de politieke wenselijkheid is het voor de griffiers bovendien praktisch nagenoeg onmogelijk om als inhoudelijk adviseur voor de gemeenteraad te dienen. De gemiddelde bemensing van een griffie bedraagt 2,85 FTE, inclusief de griffier zelf. De grootste griffie, die in het onderzoek van de Vereniging van griffiers betrokken was heeft 18 FTE aan bezetting.8 Met minder dan drie man bezetting, is een inhoudelijke ondersteuning op de vele beleidsterreinen, waar een gemeenteraad mee van doen heeft, onbegonnen werk. De gemeenteraad zal voor deze beleidsondersteuning dus gebruik moeten maken van zijn recht op fractieondersteuning.