7.4.2.4.2 Toelichting en rechtvaardiging

Aan dit gezichtspunt ligt ten grondslag dat de aard en strekking van deze organisatie een rol speelt bij de inkleuring van de redelijkheid en billijkheid1 alsmede het vennootschappelijk belang.2 Daarbij is niet alleen van belang wat betrokkenen precies hebben afgesproken, maar ook wat zij daarmee hebben beoogd – de ‘geest’ van de afspraken3 – en welke gebruiken en omgangsvormen zich binnen de vennootschap hebben ontwikkeld. De inrichting van de vennootschap kan bijvoorbeeld eraan bijdragen dat een contractueel informatierecht breed wordt uitgelegd en toepassing vindt buiten vergadering.4 Ook kan ik mij voorstellen dat de beoogde gelijkwaardigheid tussen joint venture-partners zich mede vertaalt in een gelijkwaardige toegang tot informatie.5 De inrichting van de vennootschap bepaalt mede de rol en positie van de kapitaalverschaffers en is daarmee ook van belang voor het bepalen van hun informatierechten.6

Onderdeel van de organisatie van de vennootschap is niet alleen wat partijen concreet hebben afgesproken, maar ook de (ongeschreven) bestendige gebruiken die zich tussen hen hebben ontwikkeld. Ik bedoel dan op de eerste plaats het bestendig gebruik binnen de vennootschap. Ook daaraan kunnen aandeelhouders informatierechten ontlenen. Illustratief in dit verband is Wagenborg Bulk Terminal, waarin de Ondernemingskamer overwoog dat de vennootschap “haar door bestendig gebruik gevestigde informatieverplichting jegens de minderheidsaandeelhouders” onvoldoende nakwam, onder meer doordat de hoeveelheid informatie opgenomen in maandrapportages mettertijd terugliep.7 Dat komt mij terecht voor; de aandeelhouder kan redelijkerwijs bepaalde verwachtingen ontlenen aan het bestendig gebruik. De redelijkheid en billijkheid vergt in dergelijke gevallen consistent handelen van de vennootschap(sleiding).8 Overigens wil ik niet uitsluiten dat ook dient te worden gekeken naar wat in de markt gebruikelijk is. Ik verwijs bijvoorbeeld naar Fortuna, waarin de Ondernemingskamer belang hechtte aan een bevestiging van de door haar benoemde commissaris dat “dat de bij de oproep verschafte informatie adequaat is en gebruikelijk voor dit type transactie”.9 Met name bij beursvennootschappen wordt veelvuldig gekeken naar wat in de markt gebruikelijk is, ook waar het ziet op informatieverstrekking.10 Ontwikkelingen in de praktijk kunnen op die manier invulling geven aan hetgeen redelijkerwijs van de vennootschap mag worden verwacht. Market practice is niet zonder betekenis.

Het voorgaande brengt tot uitdrukking de vrijheid die partijen hebben bij de inrichting van hun samenwerkingsverband.11 De wet stelt de dwingende kaders waarbinnen de autonomie van partijen mijns inziens zoveel mogelijk dient te worden gehonoreerd. Naarmate partijen hun samenwerkingsverband – en daarmee ook, al dan niet impliciet, de daaruit voortvloeiende gedragsnormen –verder hebben ingevuld, is er minder behoefte aan, en resteert dus ook minder ruimte voor een nadere invulling daarvan door middel van artikel 2:8 BW.