13.3.2 Vertrouwen in het verkiezingsproces

Ten tweede zijn transparantieverplichtingen nodig omdat een gebrek aan transparantie het vertrouwen van de kiezer in een vrij en eerlijk verkiezingsverloop kan ondermijnen. 1Daarmee komt het integere functioneren van politieke partijen, en in het verlengde daarvan de volksvertegenwoordiging en de democratie onder druk te staan. Daarbij geldt dat van daadwerkelijke belangenverstrengeling en corruptie geen sprake hoeft te zijn. Zelfs al leidt een concrete donatie niet tot beïnvloeding, als bij de kiezer dat beeld niettemin ontstaat, is het vertrouwen van de kiezer alsnog geschaad.2 Transparantie is een belangrijke democratische waarde, die in dienst staat van het aanzien van politieke partijen en de volksvertegenwoordiging. 3Politici die hun handelen tegen betaling laten beïnvloeden door derden hebben een negatief effect op het beeld dat de kiezer heeft van politici en partijen en daarmee op het functioneren van de vertegenwoordigende democratie. 4Door hun donaties openbaar te maken, kunnen partijen laten zien dat zij geen discutabele giften ontvangen. In afwezigheid van transparantie blijven kiezers daarover onwetend. Transparantie heeft dus tevens een legitimerende functie: het vertrouwen van kiezers in politieke partijen, die in alle openheid opereren, legitimeert het gezag van de overheid en de politieke ambten.5 Naast de objectieve onafhankelijkheid van partijen – zij moeten hun handelen niet laten beïnvloeden door hun donateurs – staat dus ook een subjectieve vorm van onafhankelijkheid op het spel. Een en ander betekent dat een wettelijk kader omtrent private partijfinanciering zo vormgegeven moet worden dat (1) inhoudelijke beïnvloeding door donateurs wordt voorkomen en (2) bij de kiezer geen gerechtvaardigde twijfel kan ontstaan dat sprake is van dergelijke beïnvloeding.