1.1 Aanleiding voor het onderzoek

Waarom een rechtsvergelijkend onderzoek naar de winstbelasting van lichamen1 in Nederland en Duitsland? Mijn persoonlijke motivatie voor dit onderwerp heeft te maken met het feit dat Duitsland me van jongs af aan heeft gefascineerd. Opgegroeid aan de Nederlands-Duitse grens en kleinzoon van een in Duitsland geboren oma was en ben ik onder de indruk van de Duitse cultuur in brede zin, de goedkopere benzineprijzen (ja, ook wij gingen net over de grens tanken) en de betere prestaties van de Duitse Nationalmannschaft2 in het bijzonder. De fascinatie voor Duitsland werd alleen nog maar groter toen ik mijn Duitse vrouw leerde kennen. De liefde voor mijn vrouw en voor de fiscaliteit ontwikkelden zich dusdanig dat ik ook steeds meer oog kreeg voor de fiscale gebeurtenissen in Duitsland.

Inmiddels houd ik me in de alledaagse fiscale adviespraktijk regelmatig bezig met Nederlands – Duitse fiscale vraagstukken op het gebied van de winstbelasting van lichamen. Het uitleggen en het overzien van de bestaande regelingen van de winstbelasting van lichamen in zowel Nederland als Duitsland is daarbij al een hele kunst op zich. Ook ben ik vaak nieuwsgierig hoe een bepaalde regeling tot stand is gekomen. Op het moment dat je de kern van een regeling onderzoekt (de ratio, oftewel de bedoeling van de wetgever of rechter), ben je mijns inziens ook veel beter in staat de bestaande regelingen uit te leggen en te overzien. Vandaar dat ik graag onderzoek wil doen naar de ratio van bepaalde regelingen en de verdere ontwikkeling daarvan ten aanzien van de winstbelasting van lichamen in zowel Nederland als Duitsland.

Daarnaast is er bij mij regelmatig de verwondering over het feit dat in Duitsland bepaalde fiscale vraagstukken al aan de orde zijn gesteld of ontwikkelingen zich al hebben voorgedaan, of juist niet. Op het moment dat de Nederlandse wetgever een nieuwe regeling heeft ingevoerd of heeft aangepast, of op het moment dat de Hoge Raad een voor de praktijk belangrijke uitspraak heeft gedaan, gaan mijn gedachten vaak naar Duitsland met de vraag hoe het daar geregeld is, of ze daar ook al te maken hebben gehad met het desbetreffende vraagstuk. Is de Nederlandse wetgever of Hoge Raad op de hoogte van de handelingen van de Duitse wetgever en rechters? Zo ja, hebben zij zich daardoor laten inspireren en zo nee, zouden zij anders hebben beslist indien dit wel het geval zou zijn geweest?

Kortom, het Duitse fiscale recht op het gebied van de winstbelasting van lichamen fascineert me. Aanleiding voor het onderzoek is dus mijn nieuwsgierigheid of de Nederlandse wetgever en rechters kunnen leren van de handelingen van de Duitse wetgever of uitspraken van rechters aldaar. Anders geformuleerd, vraag ik me af of bepaalde regelingen uit de Nederlandse winstbelasting van lichamen verbeterd kunnen worden door regelingen over te nemen uit de Duitse winstbelasting van lichamen. Daarnaast speelt mee dat ik graag onderzoek verricht in een gebied waar ik ook in de praktijk mee te maken heb en waarbij ik door onderzoek te verrichten beter inzicht krijg (en daarmee dus ook de lezer) in de bedoelingen van regelingen in de Nederlandse en Duitse winstbelasting van lichamen.