6.6.2.2 Driedimensionale eigendom

Niet alle lidstaten gaan uit van de traditionele, tweedimensionale benadering van de eigendom van grond. Er zijn ook lidstaten, waaronder Frankrijk, en Zweden, die een vorm van de zogenoemde ‘driedimensionale eigendom’ kennen. Ook de voormalige lidstaat, het Verenigd Koninkrijk, kent de rechtsfiguur driedimensionale eigendom.1 Driedimensionale eigendom houdt in dat het rechtssubject eigenaar is van al hetgeen zich bevindt in een zowel horizontaal als verticaal afgebakende ruimte. Deze afgebakende ruimte kan zich boven of onder de grond bevinden of een combinatie daarvan. De eigenaar kan binnen deze ruimte met uitsluiting van anderen zijn eigenaarsrechten en -bevoegdheden uitoefenen, zoals het aanbrengen van gebouwen.2 Bij de driedimensionale eigendom worden niet alleen de lengte en breedte (het horizontale vlak), maar ook de hoogte en de diepte betrokken bij de omvang van het eigendomsrecht. Het verschil met de traditionele benadering, zoals in Nederland, is niet dat de traditionele benadering geen derde dimensie kent. Zoals in paragraaf 6.6.2.1 is opgemerkt, is de eigenaar in Nederland immers ook gerechtigd tot de ruimte boven en onder de grond. Het springende punt is dat de driedimensionale eigendom bij het beperken en afbakenen van de hoogte en diepte van de eigendom niet per se het horizontaal afgebakende terrein, het tweedimensionale vlak, als uitgangspunt neemt, maar dat wordt uitgegaan van een driedimensionaal afgebakende ruimte.3 In onderstaande figuur is het verschil tussen twee- en driedimensionale eigendom vereenvoudigd weergegeven aan de hand van een voorbeeld van een kantoorgebouw met twee kantoortorens die met elkaar zijn verbonden en een ondergrondse parkeergarage. Het grijs gearceerde vlak is het eigendomsrecht en de zwarte pijlen markeren de twee- respectievelijk driedimensionale afbakening van dit eigendomsrecht.

Het voorgaande betekent dat in lidstaten die de rechtsfiguur van de driedimensionale eigendom kennen, bij meervoudig ruimtegebruik sprake kan zijn van afzonderlijke eigendomsrechten met betrekking tot afgebakende ruimten boven of onder de grond die niet per se gerelateerd zijn aan de grond. In deze lidstaten kan bij voorgenomen over- of onderbouw daarom sprake zijn van de eigendomsoverdracht van (uitsluitend) de driedimensionale ruimte ten behoeve van de te realiseren onder- of overbebouwing. Zo kan bij een te bouwen bruggebouw boven een snelweg de eigendom van de afgebakende ruimte voor het te realiseren bruggebouw – in feite lucht – worden overgedragen, kan bij een te bouwen winkelpassage onder bestaande bebouwing, zoals in de Koopgoot van Rotterdam, de eigendom van de afgebakende, ondergrondse winkelruimte worden overgedragen en kan de eigendom van een ondergrondse parkeergarage worden overgedragen.