IV.6.5 De ondernemingsraad

In het rijtje van betrokkenen is de ondernemingsraad een curiosum. Een eerste te bespreken geval betreft niet de ondernemingsraad van de vennootschap waarin de aandelen worden gehouden, maar die van de aandeelhouder. Het is denkbaar dat hij tevens een onderneming in stand houdt met een verplicht aanwezige ondernemingsraad. Is hij voornemens om jegens zijn medeaandeelhouder de uitstotingsvordering in te stellen, dan is de kans aanwezig dat de ondernemingsraad van deze eisende aandeelhouder een adviesrecht heeft. Wordt met de vordering de zeggenschap over een andere onderneming (zie art. 1 lid 1 sub c WOR voor een invulling van het begrip 'onderneming') verkregen, dan geldt op grond van art. 25 lid 1 sub b WOR dat het voorgenomen besluit moet worden voorgelegd aan de ondernemingsraad. De andere onderneming is in deze casus de onderneming van de vennootschap waarin de aandelen worden gehouden. Als er meer aandeelhouders zijn, is het bij de uitstoting niet in redelijkheid te verwachten dat de aandeelhouder met een ondernemingsraad de zeggenschap verwerft. Blijkt dit aan het einde van de procedure opeens anders te zijn, dan had de ondernemingsraad mijns inziens toch geen adviesrecht, omdat de verworven zeggenschap een onbedoeld effect was.1

Wil de aandeelhouder-ondernemer uittreden, en stoot hij hiermee zijn zeggenschap over de andere onderneming (van de BV of besloten NV) af, dan heeft de ondernemingsraad eveneens mogelijk een adviesrecht. Het 'afstoten van de zeggenschap' uit art. 25 lid 1 sub b WOR doet zich eventueel voor. De gedagvaarde aandeelhouder-ondernemer die gedwongen wordt de aandelen over te nemen en zo onbedoeld onder de reikwijdte van art. 25 lid 1 sub b WOR valt, hoeft mijns inziens niet advies te vragen van de ondernemingsraad. De zeggenschap verkrijgt hij niet op eigen initiatief, maar op bevel van de rechter.

Eventueel kan de ondernemingsraad van de vennootschap waarin de aandelen worden gehouden, een adviesrecht bij gedwongen aandelenoverdracht toekomen op grond van art. 25 lid 1 sub e WOR. Met de uitstoting of de uittreding vindt wellicht een belangrijke wijziging in de verdeling van de bevoegdheden binnen de onderneming plaats. Ik aarzel echter of de uitstoting en de uittreding onder de reikwijdte van het adviesrecht van de ondernemingsraad vallen. De wijzigingen moeten duidelijk aanwijsbare gevolgen hebben voor de onderneming en de aldaar werkzame personen.2 Ook dient de nieuwe verdeling van het aandelenbezit tot gevolg te hebben dat de wijziging belangrijk van aard is. Dit is met de uitstoting en de uittreding niet zonder meer het geval. Stel dat na de uitstoting of uittreding de aandelen in één hand komen. De aandeelhouder besluit vervolgens de onderneming in te krimpen. Zo'n besluit is adviesplichtig ex art. 25 lid 1 sub d WOR. De enkele overdracht van de aandelen brengt niet direct een belangrijke wijziging in de organisatie mee. Mijn conclusie luidt dat voor het instellen van de vordering tot uitstoting of uittreding in de meeste gevallen niet een advies van de ondernemingsraad afgewacht hoeft te worden.

Overigens is dit een fictief probleem. In de praktijk heeft zich nimmer een zaak met een al dan niet aanwezige ondernemingsraad en het gebruik van de geschillen-regeling voorgedaan.