2.7.1 Inleiding

60. Het HvJ waagt zich, zo blijkt uit de Hofstetter- en Pannon-arresten, niet langer aan een inhoudelijke beoordeling van algemene voorwaarden maar eist wel nadrukkelijk dat de nationale rechter dat ambtshalve doet. Het Hof laat zich in zijn rechtspraak zonder meer in met de nationale procesrechtelijke setting van de strijd tegen oneerlijke bedingen. De nationale rechter past het EU-recht toe met behulp en binnen de grenzen van het nationale procesrecht, met inachtneming van het beginsel van gemeenschapstrouw (art. 4 lid 3 VWEU, voorheen art. 10 EG-Verdrag). Hij zorgt ervoor dat het EU-recht tot gelding komt binnen de nationale rechtsorde.1 Volgens vaste jurisprudentie van het HvJ beschikken lidstaten hierbij over een grote mate van procedurele autonomie. Hoewel het nationale procesrecht een aangelegenheid is van de interne rechtsorde van de lidstaten, waakt het HvJ op de naleving van de twee door de nationale rechter bij de toepassing van EU-recht in acht te nemen 'randvoorwaarden': het gelijkwaardigheids- en het doeltreffendheidsbeginsel.2 De Europese rechter verricht 'maatwerk' door in een bepaalde context de balans te zoeken tussen deze beginselen en de procedurele autonomie van de lidstaten.3 Deze balans vergt soms dat nationale procesrechtelijke bepalingen in het licht van die beginselen moeten wijken.

Met betrekking tot de randvoorwaarden waarbinnen de lidstaten hun nationale procesrecht aanwenden om toepassing te geven aan de Richtlijn OB, doet het HvJ soms meer dan alleen 'een vinger aan de pols'4 houden. Art. 6 lid 1 richtlijn is van een teleologische uitleg voorzien (waarin de beschermingsdoelstelling voorop werd gesteld), die verregaande procesrechtelijke implicaties heeft, zoals de opheffing van procesrechtelijke belemmeringen5 en de verplichting om ambtshalve aan de norm te toetsen.6 In onderstaande paragrafen zal achtereenvolgens worden ingegaan op de inhoud en mogelijke grenzen van de ambtshalve toetsingsverplichting, de twee stadia van de ambtshalve toetsing (het overgaan tot en het uitoefenen van de toets) en tot slot de mogelijke implicaties hiervan voor de in par. 2.4-2.6 behandelde kenmerken van de toets. De uitleg van de beschermingsdoelstelling van de richtlijn door het HvJ raakt op het eerste gezicht niet zozeer aan het nationale materiële doch aan het formele recht. Die tweedeling blijkt echter enigszins kunstmatig. In deze paragraaf wordt stilgestaan bij de wisselwerking tussen de ambtshalve toetsingsverplichting en de interpretatie en toepassing van de oneerlijkheidsnorm.