Hof Amsterdam, 18-04-2024, nr. 23/428

De inspecteur heeft de naheffingsaanslag opgelegd omdat belanghebbende, terwijl hij zijn hoofdverblijf in Nederland had, feitelijk in Nederland een in het buitenland geregistreerd motorrijtuig (de auto) ter beschikking had en daarvoor geen motorrijtuigenbelasting had betaald. Het Hof stelt vast dat belanghebbende, nu hij in de BRP (zie 2.2) als ingezetene is ingeschreven (en tegenbewijs ontbreekt), geacht wordt in Nederland zijn hoofdverblijf te hebben. Het is vervolgens de vraag of belanghebbende de auto in Nederland feitelijk ter beschikking had in de zin van artikel 7, lid 1, onderdeel c, van de Wet op de motorrijtuigenbelasting 1994 (hierna: de Wet Mrb). De inspecteur beantwoordt deze vraag bevestigend en wijst er op dat belanghebbende tijdens de politiecontrole op 25 juni 2020 feitelijk over de auto beschikte.

Het eerste deel van het in 2.9 opgenomen citaat uit het hogerberoepschrift begrijpt het Hof aldus dat belanghebbende hiermee bedoelt te verklaren dat hij niet in de auto reed ten tijde van de politiecontrole op 25 juni 2020 om 20.00 uur. Het Hof acht deze verklaring ongeloofwaardig en overweegt daartoe als volgt. Het Hof stelt vast dat belanghebbende deze verklaring in hoger beroep voor het eerst heeft gedaan zonder daarbij toe te lichten, hetgeen wel op zijn weg lag, waarom hij zo lang met deze verklaring heeft gewacht. Het Hof stelt voorts vast dat de verklaring tegenstrijdig is met hetgeen belanghebbende keer op keer in eerdere fasen van het geding heeft verklaard (zie 2.6, 2.7 en 2.8). Ook is de verklaring in tegenspraak is met het proces-verbaal van de politie (zie 2.3); hierin is immers opgenomen dat iemand met de identiteitsbewijsgegevens van belanghebbende op het moment van de constatering (25 juni 2020 om 20.00 uur) feitelijk beschikte over de auto.

Het Hof ziet, zeker gelet op belanghebbendes eerdere verklaringen, geen reden voor twijfel aan de inhoud van dit proces-verbaal. Dit geldt ook voor het daarin opgenomen tijdstip van 20:00 uur: dit tijdstip valt goed te rijmen met het tijdstip van de door belanghebbende genoemde aanrijding van een medewerker. Het Hof gaat daarbij als tijdstip van de aanrijding uit van 19:15 uur (zie 2.11) en acht daarbij belanghebbendes lezing – dat op het aanrijdingsformulier 12:15 staat – onjuist. Het Hof stelt vast dat belanghebbende hoe dan ook nog immer erkent dat hij op 25 juni 2020 de auto heeft bestuurd. Dat rechtvaardigt de conclusie dat de auto hem feitelijk ter beschikking stond in de zin van artikel 7, lid 1, onderdeel c, van de Wet Mrb.

De stelling van belanghebbende dat niet hij, maar zijn moeder eigenaar was van de auto, leidt niet tot een ander oordeel. Het gaat immers in artikel 7, lid 1, onderdeel c, van de Wet Mrb niet om eigendom, maar om het feitelijk ter beschikking hebben van het motorrijtuig.

Het Hof komt dus tot de conclusie dat belanghebbende de auto in Nederland feitelijk ter beschikking heeft gehad. Voor zover het twaalftal door belanghebbende ingebrachte verklaringen van familie en kennissen (zie voorts 4.5) niet al met deze conclusie verenigbaar zijn, acht het Hof deze van onvoldoende gewicht om tot een ander oordeel te leiden. Ook in hetgeen belanghebbende overigens heeft ingebracht ziet het Hof geen aanleiding hier anders over te oordelen.

Nu belanghebbende (die geacht moet worden zijn hoofdverblijf in Nederland te hebben) een in het buitenland geregistreerd motorrijtuig in Nederland feitelijk ter beschikking heeft gehad zonder de daarvoor verschuldigde motorrijtuigenbelasting te betalen kan deze belasting worden nageheven.

Het is vervolgens de vraag of het bij de naheffing in aanmerking genomen tijdvak juist is. De inspecteur kan daarbij aansluiten bij het vermoeden van de duur van het houderschap in Nederland zoals dat in artikel 13, lid 2, van de Wet Mrb is neergelegd. Dit vermoeden houdt in dit geval in dat het tijdvak aanvangt met ingang van de dag waarop belanghebbende (houder) als ingezetene is ingeschreven in de BRP. Deze dag is 15 juli 2009. Het tijdvak van de naheffingsaanslag vangt aan op 16 juli 2018; het moment dat de auto op buitenlands kenteken is gezet (en het Hof begrijpt dat belanghebbende de voor eerdere tijdvakken verschuldigde motorrijtuigenbelasting heeft voldaan).

Het in 4.4 bedoelde vermoeden geldt tenzij belanghebbende aantoont dat de auto hem pas later in Nederland ter beschikking heeft gestaan; in dat geval vangt het tijdvak aan met de laatstbedoelde datum (artikel 13, lid 2, Wet Mrb). Het Hof voegt hieraan toe dat – anders dan de rechtbank heeft geoordeeld – de verzwaarde bewijslast van artikel 34, lid 3, Wet Mrb in dit geval niet van toepassing is. Die verzwaarde bewijslast ziet immers op het bewijs tegen de in artikel 34, lid 2, van de Wet Mrb genoemde tijdsduur van twaalf maanden, terwijl het hier gaat om het bewijs tegen het vermoeden dat het tijdvak aanvangt op de dag waarop belanghebbende ingezetene van Nederland werd.

Het Hof zal hierna beoordelen of belanghebbende aan die bewijslast heeft voldaan en overweegt daartoe als volgt.

De omstandigheid dat belanghebbende gedurende het tijdvak tweemaal in Nederland in de auto staande is gehouden biedt steun aan het in 4.4 bedoelde vermoeden.

Belanghebbendes ontkenning daarvan (zo begrijpt het Hof het tweede deel van het in 2.9 opgenomen citaat) stelt het Hof als ongeloofwaardig terzijde. Daartoe acht het Hof van belang dat belanghebbende deze ontkenning voor het eerst in hoger beroep uitte, zonder daarbij toe te lichten (hetgeen wel op zijn weg had gelegen) waarom hij niet eerder heeft ontkend dat hij reeds tweemaal in de auto staande gehouden is. Daarnaast is zijn ontkenning tegenstrijdig met hetgeen hij zelf keer op keer eerder heeft verklaard. De door belanghebbende ingebrachte verklaring van [C] geeft het Hof geen aanleiding hier anders over te oordelen. Deze verklaring heldert wellicht de tegenstrijdigheid op tussen belanghebbendes ontkenning en het citaat uit de – kennelijk door [C] opgestelde – onder 2.6 opgenomen brief. Dezelfde tegenstrijdigheid met de weergave van het hoorgesprek (zie 2.7) en het verhandelde ter zitting van de rechtbank (zie 2.8) blijft echter onopgehelderd. Daarnaast weet [C] – zo volgt uit zijn verklaring – niet uit eigen waarneming dat het niet belanghebbende was die als bestuurder van de auto reeds tweemaal was staande gehouden, maar steunt hij daarvoor enkel op hetgeen belanghebbende hem heeft verteld. Wat dat betreft is het stuk van [C] dan ook in feite enkel een herhaling (uit tweede hand) van de ontkenning van belanghebbende zelf en deze acht het Hof, zoals hiervoor overwogen, nu juist niet geloofwaardig.

Het Hof is van oordeel dat belanghebbende niet aan in 4.5.1 bedoelde bewijslast heeft voldaan. De verklaringen van zijn vriendin, broer, kennis, buurvrouw, buurman en medewerker zijn daartoe onvoldoende, alleen al omdat deze niet onverenigbaar zijn met het vermoeden dat de auto belanghebbende vanaf 16 juli 2018 ter beschikking stond. Verklaard wordt immers enkel over de eigen waarneming en het is zeer wel denkbaar dan de feitelijke beschikking van belanghebbende over de auto zich buiten de waarneming van betrokkenen afspeelde.

Ook volgt het Hof de verklaring van de ouders van belanghebbende niet, aangezien deze niet in overeenstemming is met de overige verklaringen die van de kant van belanghebbende zijn ingediend (zie 2.12, in tegenstelling tot het door de ouders verklaarde, heeft belanghebbende erkend op 25 juni 2020 de auto te hebben gebruikt zonder dat zijn ouders daarin aanwezig waren; voorts stelt de vriendin van belanghebbende dat naast de kinderen ook zij de auto heeft bestuurd, terwijl de ouders het alleen over hun kinderen hebben).

Hetgeen belanghebbende overigens heeft ingebracht acht het Hof, ook bezien in samenhang met het voorgaande, onvoldoende om hier anders over te oordelen. Dat de inspecteur door de naheffingsaanslag naar het bedrag van € 4.761 in strijd handelde met het evenredigheidsbeginsel is niet aannemelijk geworden. Dat dit bedrag hoog is houdt verband met de lengte van het tijdvak (en overigens de eigenschappen van de auto). Dat maakt niet dat belanghebbende daarmee onevenredig zwaar is getroffen, nog daargelaten dat dit bedrag voortvloeit uit de Wet Mrb; een wet in formele zin waarvan de rechter niet de innerlijke waarde of billijkheid mag beoordelen.

Het Hof komt tot de conclusie dat de naheffingsaanslag terecht en niet tot een te hoog bedrag is opgelegd.

Boete

Onderdelen 18 en 19 en de eerste vijf volzinnen van onderdeel 20 van de uitspraak van de rechtbank luiden als volgt:

“18. Indien de belastingplichtige de belasting welke op aangifte moet worden voldaan of afgedragen niet, gedeeltelijk niet, dan wel niet binnen de in de belastingwet gestelde termijn heeft betaald, vormt dit een verzuim ter zake waarvan de inspecteur hem een boete kan opleggen. Op grond van artikel 37 Wet MRB en artikel 67c van de Algemene wet inzake rijksbelastingen kan de inspecteur de belastingplichtige een bestuurlijke boete van ten hoogste € 5.514 opleggen ter zake van een dergelijk betalingsverzuim. Paragraaf 34, tweede lid van het Besluit Bestuurlijke Boeten Belastingdienst (BBBB) maximeert het boetebedrag voorts tot 100% van de niet betaalde belasting. Artikel 5:46, tweede lid, van de Algemene wet bestuursrecht bepaalt dat, tenzij de hoogte van de boete bij wettelijk voorschrift is vastgesteld, het bestuursorgaan de boete afstemt op de ernst van de overtreding en de mate waarin deze aan de overtreder kan worden verweten. Paragraaf 6 en 7 van het BBBB bevatten bepalingen van dezelfde strekking.

19. Geen boete kan worden opgelegd indien eiser ter zake van het verzuim geen verwijt kan worden gemaakt, derhalve wanneer sprake is van afwezigheid van alle schuld (avas). Verweerder draagt de bewijslast voor het opleggen van de boete.

20. Eiser heeft toegegeven dat hij de auto heeft gebruikt op de dag van de controle, terwijl voor de auto geen motorrijtuigenbelasting is voldaan. In zoverre kan hem een verwijt worden gemaakt ter zake van het daaruit volgende betalingsverzuim. In dit geval is de rechtbank van oordeel dat geen sprake is van avas. Eiser heeft aangevoerd dat er sprake was van een noodsituatie, zodat hij de auto van zijn ouders heeft gebruikt en niet zijn eigen auto, die twee kilometer verderop stond geparkeerd. De rechtbank ziet niet in waarom de aanrijding van zijn collega in de VOF een acute noodsituatie is, waarvoor eiser niet zijn eigen auto kon gebruiken. (…)”

Het Hof acht hetgeen de rechtbank hierin heeft overwogen juist, neemt deze overwegingen over en maakt ze tot de zijne. Het Hof voegt hier aan toe dat de inspecteur zijn standpunt ten aanzien van de hoogte van de boete in hoger beroep heeft gewijzigd. Aanleiding daarvoor is een wijziging per 1 juli 2023 in artikel 34 van het Besluit Bestuurlijke Boeten Belastingdienst, dat verzuimboetes in gevallen als het onderhavige op 50% van het belastingbedrag stelt. De inspecteur stelt zich op het standpunt dat deze verlaging ook in het onderhavige geval geldt, aangezien de boete bij de wijziging per 1 juli 2023 vanwege het ingediende hoger beroep nog niet onherroepelijk vaststond. De inspecteur staat voorts een matiging van 10% voor vanwege een overschrijding van de redelijke termijn. Het boetebedrag zou alsdan € 2.142 bedragen (dat is € 4.761 x 50% x 90%, neerwaarts afgerond).

Belanghebbende heeft in hoger beroep geklaagd dat zijn recht op een eerlijk proces in de zin van artikel 6 van het EVRM in het geding is gekomen, omdat hij voor de welhaast onmogelijke taak staat om bij derden (veelal in het buitenland) bewijs en verklaringen op te vragen ter zake van gebeurtenissen die teruggaan tot langer dan vijf jaar geleden. Hierdoor staat hij voor een onmogelijke taak tegenbewijs te leveren tegen aannames die gebaseerd zijn op onjuiste gronden en die geleid hebben tot een naheffingsaanslag van voor hem astronomische hoogte.

Voorop staat dat het geschil over de hoogte van een belastingaanslag (zoals de naheffingsaanslag) niet binnen het bereik van artikel 6 van het EVRM valt. Dat laat echter onverlet dat belanghebbende (ook in zoverre) recht heeft op een eerlijk proces. Daarnaast handelt deze zaak mede om een verzuimboete en daarop is artikel 6 van het EVRM onverkort van toepassing. Het Hof volgt belanghebbende evenwel niet in zijn klachten en overweegt daartoe als volgt.

Aan belanghebbende is een verzuimboete opgelegd omdat hij motorrijtuigenbelasting had moeten voldoen en dit geheel of gedeeltelijk niet (tijdig) heeft betaald (zie artikel 67c Awr in verbinding met artikel 37 van de Wet Mrb). Vast staat dat belanghebbende voor het gehele tijdvak geen motorrijtuigenbelasting voor de auto heeft betaald. Belanghebbende heeft voorts erkend dat hij de auto binnen het tijdvak, namelijk in elk geval op 25 juni 2020, heeft gebruikt, waardoor ook dat vaststaat. Daarmee stond de auto hem in elk geval toen feitelijk ter beschikking, was hij daarvan dus houder (artikel 7, eerste lid, onderdeel c, van de Wet Mrb) en had hij de motorrijtuigenbelasting dus moeten voldoen. Nu hij dat niet gedaan heeft is de conclusie dat de delictsomschrijving van artikel 67c Awr in verbinding met artikel 37 van de Wet Mrb is vervuld. Voor zover belanghebbendes klacht, dat van hem een onmogelijk bewijs wordt verlangd, zich tegen deze conclusie richt, faalt die klacht in het licht van voornoemde erkenning.

Vervolgens richten belanghebbendes klachten zich tegen het wettelijke (bewijs)vermoeden met betrekking tot het tijdvak. Dit komt neer op een weerlegbaar vermoeden aangaande de belastinggrondslag (en daarmee ook de straftoemeting van de boete); een dergelijk vermoeden is als zodanig niet strijdig met artikel 6 van het EVRM. Het Hof volgt belanghebbende voorts niet in zijn stelling dat een dergelijk tegenbewijs de facto onmogelijk is. Belanghebbende mag dit tegenbewijs leveren met alle middelen die hem nuttig voorkomen (vrije bewijsleer). Hij had bijvoorbeeld openheid van zaken kunnen geven door voor het tijdvak een volledig overzicht te verstrekken waarop afgelezen kon worden wanneer hij wel en wanneer hij niet over de auto kon beschikken en dit overzicht waar nodig en mogelijk met objectieve gegevens te onderbouwen. Dit heeft belanghebbende echter nagelaten. In plaats daarvan volstaat belanghebbende met algemene termen (“een paar keer gereden”) en met het verstrekken van wisselende, onderling tegenstrijdige verklaringen van hemzelf, familie en kennissen en met documenten die, zo zij al het tijdvak betreffen, voor het bewijs een beperkte waarde toekomen. Dat belanghebbende daarmee niet in het verlangde bewijs geslaagd is, maakt niet dat zijn recht op een eerlijk proces niet is geëerbiedigd. Belanghebbendes klacht faalt ook op dit punt.

Ook belanghebbendes overige klachten slagen niet. Zijn beroep op het vertrouwensbeginsel faalt, want daarvoor mist de vereiste, aan de inspecteur toe te rekenen, toezegging, uitlating of gedraging waaruit belanghebbende redelijkerwijs mocht afleiden dat geen motorrijtuigenbelasting zou worden nageheven. Belanghebbendes stelling (wat daar ook van zij) dat zijn partner en broer in de auto zijn staande gehouden zonder signalering en zonder mededeling dat motorrijtuigenbelasting had moeten worden voldaan, acht het Hof daartoe onvoldoende. De klacht van belanghebbende dat de inspecteur bij het opleggen van de boete heeft gehandeld in strijd met het evenredigheidsbeginsel volgt het Hof evenmin. Hetgeen belanghebbende daartoe heeft aanvoert mist feitelijke grondslag en de door de inspecteur bij het opleggen van de boete gemaakte afweging (mede in het licht van zijn nadere standpunt, zie 4.6) acht het Hof gelet op de betrokken belangen evenwichtig.

Het Hof acht de (door de inspecteur in hoger beroep nader voorgestane) boete van € 2.142, waarbij rekening is gehouden met een matiging van 10% wegens overschrijding van de redelijke termijn, passend en geboden. Feiten of omstandigheden die met zich brengen dat de opgelegde verzuimboete (verder) moet worden gematigd zijn niet aannemelijk geworden. Van een wanverhouding tussen de ernst van de gedraging en de straf (boete), is naar het oordeel van het Hof geen sprake.

Slotsom

De slotsom is dat de boete dient te worden verminderd tot € 2.142, in lijn met het nadere standpunt van de inspecteur. Het hoger beroep is derhalve gegrond. De uitspraak van de rechtbank dient te worden vernietigd, doch enkel voor zover het betreft de hoogte van de verzuimboete. Voor het overige kan de uitspraak van de rechtbank in stand blijven.