157 Europese IPR onderworpen aan algemene beginselen EU recht

Sinds het Verdrag van Amsterdam de EU de mogelijkheid gaf ook op het terrein van het IPR te werken aan harmonisatie, bemoeit de EU zich intensief met het IPR. Vele verordeningen op het terrein van het IPR zijn inmiddels tot stand gekomen en het eind is nog niet in zicht.1 De harmonisatie van het IPR van de lidstaten betekent dat de in het kader daarvan tot stand gebrachte verordeningen tot het ‘Unierecht’ zijn gaan behoren. De IPR-verordeningen maken integraal onderdeel uit van het Europese recht en zijn rechtstreeks toepasselijk in de lidstaten. Ook al kan de drang tot harmonisatie niet iedereen bekoren, het is een feit dat het IPR in toenemende mate Europees recht is geworden.2 De verordeningen zijn ook onderworpen aan de algemene beginselen en de uitgangspunten van Europees recht. Zij dienen in overeenstemming daarmee te worden toegepast. De belangrijkste beginselen zijn het ‘fair trial’ beginsel, zoals neergelegd in art. 6 EVRM en art. 47 van het Handvest van de grondrechten van de EU.3 Dit beginsel, waaruit het recht op effectieve toegang tot de rechter en de berechting van geschillen binnen een redelijke termijn voortvloeien, heeft een ruim toepassingsbereik en kan van invloed zijn op de manier waarop regels van Europees IPR in de praktijk worden toegepast.4 De invloed van art. 6 EVRM is in hoofdstuk 4 aan de orde gekomen.

In dit hoofdstuk zal ik één van de beginselen van Europees recht eruit lichten: het beginsel van verbod op misbruik van Europees recht. Gezien de Europanisering van het IPR verdient het EU-rechtelijke beginsel van verbod op misbruik van unierecht ruim aandacht in een onderzoek naar parallelle procedures en misbruik van procesrecht onder de EEX-Verordening II. De vraag in hoeverre het beginsel van misbruik van unierecht van belang kan zijn voor de interpretatie van IPR-verordeningen, met name op het gebied van het procesrecht, komt in het volgende hoofdstuk uitgebreider aan de orde.5