4.10 Conclusie

266. Uit dit hoofdstuk blijkt dat de Franse toets een overwegend abstracte toets vormt. Het niet omzetten van het goede trouw-criterium uit art. 3 lid 1 richtlijn heeft in Frankrijk tot gevolg dat de gezichtspunten ter concretisering van dit beginsel (ov. 16 considerans) nauwelijks een rol spelen en omstandigheden rond de sluiting van de overeenkomst veelal buiten beschouwing blijven. Wanneer zij een rol spelen, gaat het om geobjectiveerde omstandigheden als de plaatsing, duidelijkheid en leesbaarheid van de bedingen, de in het contract neergelegde informatieplichten en onderhandelingsruimte. Dergelijke omstandigheden kunnen ook de doorslag geven en de verstoringstoets een procedureel karakter verschaffen.

Typerend voor de Franse invulling van de norm zijn het veelal doorslaggevende karakter van de toetsing aan de wet, de sterke gerichtheid op het bestaan van een compensatie in de overeenkomst en de vertaling van een procedureel nadeel naar een inhoudelijke verstoring van het contractsevenwicht. De Franse rechter legt sterk de nadruk op het aan het verstoringscriterium inherente gezichtspunt 'de andere bedingen van de overeenkomst': het uit de richtlijn afkomstige criterium waarborgt een op de contractsbalans gerichte redelijk geilniformeerde toepassing van de norm. Er is in Frankrijk sprake van een zekere mate van voorspelbaarheid voor wat betreft de uitkomsten de rechterlijke toetsing. De wijze van toetsing draagt — samen met de wijze van handhaving — bij aan de standaardisering.

De handhaving van de Franse oneerlijkheidsnorm wordt gekenmerkt door de sturende en actief toetsende rol van de Cour de cassation, het grote belang van door consumentenorganisaties ingestelde collectieve acties, de actieve rol van de CCA (aanbevelingen) en de abstracte bestuursrechtelijke toetsing van door de overheid gehanteerde voorwaarden. Opvallend voor wat betreft de handhaving van de open norm zijn de grenzen die naar Frans recht lange tijd zijn gesteld aan de inhoudelijke en later de ambtshalve toetsingsbevoegdheid van de civiele rechter.