10.3 Aandachtspunten

In het licht van het bovenstaande kan worden opgemerkt dat de prioriteitsregel een elementaire functie heeft als ongeschreven rechtsregel voor de vaststelling van de rangorde tussen conflicterende goederenrechtelijke rechten. Vanwege het stelsel van registratie en publicatie – dat voor de rechtvaardiging en de transparante toepassing van de prioriteitsregel van groot belang is – krijgt de prioriteitsregel evenwel niet de benodigde ruimte. De openbare registers zouden zo moeten worden ingericht dat het inschrijvingstijdstip ongeacht de openingstijden van de kantoren van de Dienst voor het kadaster en de openbare registers overeenkomt met het tot op de minuut nauwkeurige tijdstip van aanbieding. De inschrijving kan weliswaar pas worden voltooid nadat door de bewaarder aan de inschrijvingsvereisten is getoetst, maar bij de uiteindelijke registratie kan worden aangesloten bij het oorspronkelijke aanbiedingstijdstip. Daarnaast moet de actualiteit van de informatie uit de registers worden verbeterd, zodat het uiteindelijk tot stand gekomen recht zijn rang ontleent aan het voor eenieder kenbare moment van aanbieding ter registratie. Een dergelijke werkwijze resulteert in de zuivere toepassing van de prioriteitsregel en is beter te verenigen met het absolute karakter en de publiciteit van goederenrechtelijke rechten.

Ook ten aanzien van pandrechten zou de kenbaarheid door een openbaar register moeten worden gegarandeerd om de werking van de prioriteitsregel te kunnen veiligstellen. Hoewel de introductie van een dergelijk register er niet toe zal leiden dat iedere pandnemer zich daadwerkelijk van het bestaan van oudere rechten vergewist, wordt de rechtszekerheid erdoor bevorderd. Een gebrek aan publiciteit is onlosmakelijk verbonden met derdenbeschermingsbepalingen. Een register snijdt een beroep op derdenbescherming de pas af, waardoor tot uitgangspunt wordt verheven dat de rechthebbende (pandnemer) en niet een derde ten koste van de rechthebbende wordt beschermd.

Tegen de functie die de prioriteitsregel vervult in zijn atypische toepassingskader bestaan in zijn algemeenheid geen bezwaren. Ter zake van conflicten waarin de wetgever een keuze heeft moeten maken voor een concrete rangorderegel, komt de bekrachtiging van de prioriteitsregel immers voort uit doelmatigheidsoverwegingen. Aangezien de prioriteitsregel in deze gevallen op een uitdrukkelijke keuze van de wetgever berust, dient zijn toepassing beperkt te blijven tot de betreffende conflictsituaties. Voor een systematische toepassing buiten de door de wetgever beoogde context is geen plaats en met analoge toepassing dient terughoudend te worden omgegaan. De prioriteitsregel heeft in deze toepassingsvorm bovendien geen dwingendrechtelijk karakter, maar functioneert slechts als vuistregel.