1.6 Waarborgen

Met name omdat een conservatoir beslag voor de beslagene zeer ingrijpende gevolgen kan hebben heeft de wetgever, naast het belang van de schuldeiser dat deze zijn vordering kan secureren, ook oog gehad voor de belangen van de (beoogd) beslagene. Zo dient de beslaglegger, voordat deze kan overgaan tot het doen leggen van beslag, verlof van de voorzieningenrechter te verkrijgen en korte tijd na beslaglegging een hoofdzaak in te stellen voor de vordering die aan het beslag ten grondslag ligt (artikel 700 Rv). Indien sprake is van een onrechtmatig of vexatoir beslag, dan wel andere zwaarwegende redenen om het beslag op te heffen of te wijzigen, kan dit door de beslagene worden gevorderd in een opheffingskortgeding (artikel 705 Rv).1 In het geval van onrechtmatig beslag heeft de beslagene de mogelijkheid om schadevergoeding van de beslaglegger te vorderen op grond van onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW). Deze drie afzonderlijke onderdelen (ook wel pijlers genoemd) vormen tezamen een systeem waarbinnen onderlinge compensatie mogelijk is. Deze compensatie heeft betrekking op de mate waarin een specifieke pijler waarborgen voor de beslaglegger en de beslagene biedt. Een geringe waarborg in een der pijlers kan worden gecompenseerd door een sterke waarborg in een of meer andere pijlers.

Deze conceptuele benadering is onderstaand schematisch weergegeven in figuur 1 en vormt het vertrekpunt voor de onderzoeken naar conservatoir beslag waar dit boek een weerslag van is.2 Ook voor de bespreking van het voorstel Europees bankbeslag, later in dit boek, heeft dit model als startpunt gediend.3 De hoofdvraag die in het kader van deze onderzoeken wordt gesteld is in hoeverre het Nederlandse systeem van conservatoir beslag respectievelijk het voorstel Europees bankbeslag, als evenwichtig kunnen worden beschouwd. Een systeem als geheel kan worden gekwalificeerd als evenwichtig indien gesproken kan worden van voldoende waarborgen voor zowel beslaglegger (secureren van verhaal) als beslagene (bescherming tegen onrechtmatige beslaglegging). Vervolgens wordt bezien waar en op welke wijze verbeteringen wenselijk zijn.