4.2.4 Hoedanigheid van partijen

121. Ook de hoedanigheid van partijen kan relevant zijn bij de uitleg van een overeenkomst van achterstelling.1 Die kan op verschillende manieren doorwerken.

Bij de uitleg van een overeenkomst die is gesloten door ter zake deskundige partijen of partijen die worden bijgestaan door gespecialiseerde juristen kan de taalkundige betekenis van de gehanteerde bewoordingen nog sterker dan gebruikelijk voorop worden geplaatst.2 De reden daarvoor is dat dergelijke partijen in staat worden geacht hun partijbedoeling juist weer te geven in de tekst van de achterstellingsovereenkomst.

Dit is met name relevant voor overeenkomsten van achterstelling in de leveraged finance. Onder meer Tjittes en Schelhaas hebben gepleit voor een dergelijke objectieve uitleg van commerciële contracten.3 De Hoge Raad is daar slechts beperkt in meegegaan. De professionaliteit van partijen doet het belang van de bewoordingen van de overeenkomst toenemen, maar ook voor dergelijke overeenkomsten geldt objectieve uitleg als gezichtspunt en niet als regel.4

De hoedanigheid van partijen is ook een relevant gezichtspunt bij verhoudingen tussen professionele en minder professionele partijen of bij verhoudingen tussen weinig professionele partijen onderling. De betrokkenheid van minder professionele partijen laat meer ruimte voor subjectieve uitleg.5 Bovendien kan die betrokkenheid reden zijn om een beding uit te leggen in het nadeel van de opsteller daarvan als dat een professionele partij is en diens wederpartij niet.6

De hoedanigheid van partijen is verder van belang voor de uitleg van de overeenkomst doordat die de betekenis van de gehanteerde termen kleurt.7 Dat kan bijvoorbeeld spelen als een achterstellingsovereenkomst alleen vermeldt dat een vordering ‘is achtergesteld’. Bij het uitleggen van die overeenkomst moet acht worden geslagen op de betekenis van de term ‘achtergesteld’ in de kring van partijen. Mijn indruk is bijvoorbeeld dat onder ondernemers in het midden- en kleinbedrijf en hun accountants en andere adviseurs, met de term ‘achtergesteld’ doorgaans wordt bedoeld dat de betreffende vordering niet hoeft of mag worden voldaan totdat bepaalde andere vorderingen zijn voldaan.8 Dit duidt erop dat de achtergestelde vordering niet-opeisbaar is totdat de senior is voldaan en tot die tijd ook niet kan worden verrekend.