12.7.3 Haags Forumkeuzeverdrag

Art. 3 (d) Haags Forumkeuzeverdrag heeft een uitdrukkelijke regeling voor de nietigheid van de hoofdovereenkomst:

Met deze bepaling beoogt het Haags Forumkeuzeverdrag te verzekeren dat een forumkeuze onafhankelijk zal worden beoordeeld van de rest van de (hoofd)overeenkomst en uitsluitend op basis van de voorwaarden in het verdrag.1 Hierdoor is het mogelijk dat de bevoegde rechter van art. 5 Haags Forumkeuzeverdrag zijn bevoegdheid niet verliest door te oordelen dat de (hoofd)overeenkomst nietig of vernietigbaar is (geworden). Hoewel het Haags Forumkeuzeverdrag dat niet vermeldt, is het omgekeerde eveneens juist: een niet rechtsgeldige forumkeuze heeft geen invloed op de hoofdovereenkomst. De rechtsgeldigheid van de laatste hangt af van de lex causae. Toch lijkt het Haags Forumkeuzeverdrag hier op twee gedachten te hinken.

In de eerste zin bepaalt het verdrag dat de forumkeuze en de hoofdovereenkomst onafhankelijk zijn (`independent'). Dat betekent onafhankelijkheid in beide richtingen: ongeldige forumkeuze en geldige hoofdovereenkomst evenals de omgekeerde situatie met een geldige forumkeuze en ongeldige overeenkomst. De tweede zin heeft echter alleen betrekking op de laatste mogelijkheid, terwijl de tweede zin een uitwerking lijkt te zijn van de eerste zin. De tweede zin lijkt de eerste zin dus te beperken.2 Mijns inziens is de tweede zin niet meer dan een voorbeeld van de bepaling in de eerste zin en beoogt het Haags Forumkeuzeverdrag een onafhankelijke beoordeling van een forumkeuze ongeacht de geldigheid van de hoofdovereenkomst.3

Opvallend is de nuance die art. 3 (d) Haags Forumkeuzeverdrag bevat ten opzichte van art. 5 lid 1 Haags Forumkeuzeverdrag. De eerste bepaling spreekt over 'contract' en de gevolgen voor de rechtsgeldigheid van een forumkeuze. Volgens art. 5 lid 1 Haags Forumkeuzeverdrag is de forumkeuze niet rechtsgeldig, indien de 'agreement' , dat wil zeggen de wilsovereenstemming betreffende de forumkeuze, niet geldig is. Met het eerste bedoelt het verdrag duidelijk de (hoofd)overeenkomst waarvan de forumkeuze deel uitmaakt of naar verwijst. Met het tweede is de wilsovereenstemming of de forumkeuze sec bedoeld.4 Het Haags Forumkeuzeverdrag volgt met deze bepaling dezelfde benadering als voor het arbitraal beding.