6.3.4 De vordering op de 403-maatschappij is verjaard

Als een crediteur een vordering krijgt op de 403-maatschappij op een moment dat de 403-verklaring al is gedeponeerd, krijgt de crediteur gelijktijdig ook een vordering op de moedermaatschappij.1 Omdat beide vorderingen op hetzelfde moment zijn ontstaan, zullen zij ook op hetzelfde moment verjaren.2 Indien daarentegen de 403-verklaring wordt gedeponeerd op een moment dat de crediteur al een vordering op de 403-maatschappij heeft, ontstaat de 403-vordering pas op het moment van de deponering.3,4 Aangezien de vordering op de 403-maatschappij eerder is ontstaan, zal deze ook eerder verjaren.5 Het is dus mogelijk dat de vordering van een crediteur op de 403-maatschappij al is verjaard, maar de 403-vordering op de moedermaatschappij nog niet.6 Als de crediteur de moedermaatschappij in een dergelijk geval aansprakelijk stelt, doet zich de vraag voor of de moedermaatschappij de nakoming van de 403-vordering kan afweren met een beroep op de verjaring van de vordering op de 403-maatschappij.

Als de 403-vordering wordt geduid als een hoofdelijke vordering, bestaat deze onafhankelijk van de vordering op de 403-maatschappij – met dien verstande dat nakoming door de moeder- of de 403-maatschappij ook de ander bevrijdt.7 Beide vorderingen kunnen dus ook onafhankelijk van elkaar verjaren.8 De moedermaatschappij kan de nakoming van de 403-vordering dus niet afweren met een beroep op de verjaring van de vordering op de 403-maatschappij.9

Ook als de 403-vordering wordt geduid als een dynamische vordering is de moedermaatschappij gehouden de 403-vordering te voldoen ondanks dat de vordering op de 403-maatschappij al is verjaard. Deze duiding van de 403-vordering is een variant op de duiding als een hoofdelijke vordering met als bijzonder kenmerk dat slechts degenen met een vordering op de 403-maatschappij een beroep kunnen doen op de 403-verklaring en uit dien hoofde een vordering hebben op de moedermaatschappij. Als de vordering op de 403-maatschappij is verjaard, kan de crediteur de nakoming daarvan niet meer afdwingen.10 De vordering zelf is echter niet tenietgegaan. Na de verjaring bestaat er een natuurlijke verbintenis tussen de crediteur en de 403-maatschappij.11 Omdat de crediteur nog steeds een vordering heeft op de 403-maatschappij is het bijzondere karakter van de dynamische 403-vordering niet relevant. Dit houdt in dat op dit punt dezelfde rechtsgevolgen gelden als bij de duiding van de 403-vordering als een hoofdelijke vordering. De crediteur kan nog steeds een beroep doen op de 403-verklaring en heeft uit dien hoofde een 403-vordering op de moedermaatschappij. Dit betreft een zelfstandige vordering die onafhankelijk van de vordering op de 403-maatschappij verjaart.12

De Rechtbank Den Haag heeft in 2006 de 403-vordering geduid als een nevenrecht dat geen afhankelijk recht is.13 Zij overweegt dat een crediteur op grond van de 403-verklaring een vordering heeft op de moedermaatschappij die naast en los van de vordering op de 403-maatschappij bestaat, maar die wel op grond van art. 6:142 BW mee overgaat als de vordering op de 403-maatschappij aan een derde wordt overgedragen. Deze duiding van de 403-vordering brengt volgens de rechtbank mee dat de vordering niet op dezelfde voet verjaart als de vordering op de 403-maatschappij.

Ik heb eerder de duiding van de 403-vordering als een nevenrecht afgewezen omdat de vordering op de 403-maatschappij niet kwalificeert als hoofdvordering.14 Hoewel ik het dus niet eens ben met de rechtbank dat zij de 403-vordering als zodanig duidt, laat de uitspraak wel zien wat het gevolg is van het analoog van toepassing zijn van art. 6:142 BW ten aanzien van de 403-vordering. Hoewel de grondslag van de duiding van de 403-vordering verschillend is, zijn de uitkomsten hetzelfde. Dit betekent dat als art. 6:142 BW analoog van toepassing is op de 403-vordering, de moedermaatschappij de nakoming van deze vordering niet kan afweren met een beroep op de verjaring van de vordering op de 403-maatschappij.15

De vierde en laatste duiding van de 403-vordering houdt in dat de bepalingen inzake borgtocht analoog van toepassing zijn ten aanzien van de 403-aansprakelijkheid. In dat geval leidt de verjaring van de vordering van een crediteur op de 403-maatschappij er wel toe dat de moedermaatschappij is bevrijd van haar verplichting op grond van de 403-verklaring. Op grond van art. 7:853 BW gaat een aanspraak uit hoofde van borgtocht teniet als de vordering op de hoofdschuldenaar verjaart.16

In afbeelding 6.3 heb ik de gevolgen van de verschillende duidingen van de 403-vordering uiteengezet: