Rb. 's-Gravenhage, 25-04-2012, nr. 09/994509-11; 09/994618-09 (tul)

Geldigheid van de dagvaarding

Het standpunt van de verdediging

De dagvaarding dient, met betrekking tot feit 3, nietig te worden verklaard nu dat feit (thans) niet (meer) als enig strafbaar feit valt te kwalificeren.

Het standpunt van de officier van justitie

Feit 3 is op basis van artikel 7b van de Woningwet juncto artikel 1a van de Wet op de economische delicten te kwalificeren als een strafbaar feit en derhalve dient het verweer van de raadsman te worden verworpen.

Het oordeel van de rechtbank

Bij een economisch delict, zoals feit 3, is sprake van een gelede normstelling. Artikel 261 van het Wetboek van Strafvordering eist niet dat bij een tenlastelegging van een dergelijk feit alle toepasselijke wetsartikelen staan vermeld. In dit geval is bij het ten laste gelegde feit artikel 3, eerste lid, van het Asbestverwijderingsbesluit 2005 genoemd. De raadsman had daarmee voldoende aanknopingspunten om te kunnen onderzoeken op welke artikelen het in de tenlastelegging vermelde strafbare feit voorts berust. De rechtbank is van oordeel dat de omschrijving in de tenlastelegging voldoende feitelijk en voldoende duidelijk is, zodat verdachte wist tegen welke beschuldiging hij zich moest verweren. De dagvaarding is om die reden geldig. De rechtbank verwerpt derhalve het verweer van de raadsman.

Ontvankelijkheid officier van justitie

Het standpunt van de verdediging

De raadsman heeft de rechtbank verzocht de officier van justitie niet-ontvankelijk te verklaren, nu de vervolging van verdachte niet opportuun is omdat onvoldoende vast is komen te staan dat er sprake is van een causaal verband tussen de verrichte handelingen en enige gezondheidsklachten bij enige derde. Ook is onvoldoende vast te komen staan dat verdachte deze gevolgen zou hebben veroorzaakt. De raadman heeft ter onderbouwing van zijn standpunt verwezen naar een arrest van het Hof 's-Hertogenbosch van 8 oktober 2007 (LJN: BB5050).

Het standpunt van de officier van justitie

In de zaak die de raadsman heeft genoemd ter onderbouwing van zijn standpunt speelt een andere situatie dan in de onderhavige zaak en derhalve dient het verweer van de raadsman reeds om die reden te worden verworpen.

Het oordeel van de rechtbank

Krachtens het in artikel 167, tweede lid, van het Wetboek van Strafvordering neergelegde opportuniteitsbeginsel bepaalt het openbaar ministerie of er al dan niet vervolgd wordt. De in deze bepaling aan het openbaar ministerie opgedragen opportuniteitsbeoordeling impliceert een belangenafweging, die slechts marginaal door de rechter kan worden getoetst.

In de zaak van de door de raadsman genoemde beschikking van het Gerechtshof 's-Hertogenbosch van 8 oktober 2010 (LJN: BB5050) is op basis van artikel 12 van het Wetboek van Strafvordering beklag gedaan over de beslissing van de officier van justitie tot het niet vervolgen van de beklaagden. Klager stelde in die zaak dat de gezondheidsklachten die hij en zijn echtgenote in het verleden hebben ondervonden en thans nog steeds ondervinden zijn veroorzaakt door het materiaal Bofimex Recyclan waarmee in 1997 de muren van hun woning door beklaagde waren geïmpregneerd. Het gerechtshof overweegt in deze zaak dat voor een succesvolle strafvervolging noodzakelijk is dat causaal verband wordt aangetoond tussen de door beklaagden verrichte handelingen en de gezondheidsklachten van klager en zijn echtgenote. Aangezien het vereiste causaal verband niet kon worden vastgesteld, heeft het gerechtshof het beklag ongegrond verklaard.

In onderhavige zaak gaat het echter niet om de stof Bofimex Recyclan, maar om asbest. Van asbest is het, in tegenstelling tot de stof Bofimex Recyclan, van algemene bekendheid dat deze afvalstof schadelijk voor de volksgezondheid is. Om die reden betreft de beschikking, waarnaar de raadsman heeft verwezen, niet een geval dat vergelijkbaar is met de onderhavige zaak. Het verweer dient reeds om die reden te worden verworpen.

Aangezien ook overigens geen feiten of omstandigheden zijn aangevoerd of anderszins aannemelijk zijn geworden die zouden moeten leiden tot niet-ontvankelijkverklaring van de officier van justitie, is de rechtbank van oordeel dat de officier van justitie ontvankelijk is in de vervolging van verdachte.

Of verdachte de in de tenlastelegging vermelde gevolgen heeft veroorzaakt, betreft een bewijsvraag en zal om die reden aan de orde komen bij de bewijsoverwegingen.

Bewijsoverwegingen

Inleiding

Verdachte heeft op 18 juni 2010 aan medeverdachte [sloper] de opdracht gegeven tot de sloop van een schuur (bouwwerk) welke op zijn terrein stond en waarin asbest was verwerkt. [sloper] en zijn werknemer [werknemer sloper] zijn op 21 juni 2010 begonnen met de sloop. Terwijl [sloper] op 21 juni 2010 bezig was met het wegknippen van de dwarsbalken van de schuur, is de schuur ingestort. [sloper] en [werknemer sloper] hebben vervolgens tevergeefs geprobeerd het puin op te ruimen. Naar aanleiding van deze werkzaamheden is een anonieme melding gedaan van illegale asbestverwijdering en zijn verbalisanten op 25 juni 2010 ter plaatse gegaan. Zij zagen dat er op het terrein van verdachte twee containers stonden waarin puin lag en waarboven veel stofwolken hingen. Ook zagen zij dat er nog werkzaamheden met een graafmachine werden verricht. Een van de verbalisanten heeft vervolgens de opdracht gegeven de werkzaamheden te staken, omdat het vermoeden bestond dat asbest aanwezig was op het terrein en in de lucht. Op het terrein zijn vier monsters genomen, waarin diverse soorten asbest bleken te zitten.

De vraag die bij de rechtbank voorligt is of verdachte zich schuldig heeft gemaakt aan het medeplegen van het verrichten van handelingen of het nalaten van het verrichten van handelingen met betrekking tot asbest waarvan hij en of zijn mededader(s) wisten of redelijkerwijs hadden kunnen weten dat daardoor nadelige gevolgen voor het milieu ontstonden en/of konden ontstaan (feit 1). Ook zal de rechtbank de vraag beantwoorden of verdachte zich schuldig heeft gemaakt aan het medeplegen van opzettelijke milieuverontreiniging (feit 2 primair) of culpose milieuverontreiniging (feit 2 subsidiair). Ten slotte zal de rechtbank de vraag beantwoorden of verdachte valt te verwijten dat hij opdracht tot de sloop van de schuur heeft gegeven zonder over een asbestinventarisatierapport te beschikken (feit 3).

Het standpunt van de officier van justitie

Feit 1 en feit 2 primair kunnen wettig en overtuigend bewezen worden verklaard. Verdachte heeft zich schuldig gemaakt aan het medeplegen van deze feiten, nu tussen verdachte en medeverdachte [sloper] sprake was van een nauwe en bewuste samenwerking.

Feit 3 kan ook wettig en overtuigend bewezen worden verklaard. Een asbestinventarisatie heeft niet plaatsgevonden voor de aanvang van de sloop. Verdachte beschikte aldus niet over een asbestinventarisatierapport, terwijl hij wist dat zich in de schuur asbest bevond en hij voor de aanwezigheid van een asbestinventarisatierapport voor aanvang van de sloop verantwoordelijk was.

Het standpunt van de verdediging

Verdachte heeft de feitelijke handelingen die hem onder de feiten 1, 2 primair en 2 subsidiair worden verweten niet gepleegd. Verdachte heeft geen enkele bemoeienis gehad met de sloop van de schuur. Hij heeft niet zelf de in de tenlastelegging vermelde handelingen verricht. Ook kan niet wettig en overtuigend bewezen worden verklaard dat hij zich schuldig heeft gemaakt aan het medeplegen van deze feiten, omdat er tussen verdachte en medeverdachten geen sprake was van een nauwe en bewuste samenwerking. Daarnaast ontbrak het opzet, ook in voorwaardelijke zin, met betrekking tot de verdachte onder feit 1 en 2 primair ten laste gelegde feiten. Bij de verdachte onbrak verder de wetenschap dat het op en/of in de bodem en/of in de lucht brengen van asbest gevaar voor de openbare gezondheid en/of levensgevaar voor een ander zou kunnen veroorzaken. Ook is onvoldoende vast komen te staan dat er sprake is van een causaal verband tussen de verrichte handelingen en enige gezondheidsklachten van derden. Met betrekking tot feit 2 subsidiair merkt de raadsman op dat verdachte geen enkele verwijtbaarheid kan worden aangerekend. Verdachte dient derhalve van de hem onder feit 1, 2 primair en 2 subsidiair ten laste gelegde feiten te worden vrijgesproken. Verdachte dient ook te worden vrijgesproken van het hem onder 3 ten laste gelegde feit, nu het geen feit van algemene bekendheid is dat het beschikken over een asbestinventarisatierapport noodzakelijk is om een bouwwerk te kunnen slopen. Verdachte heeft voor het slopen van de schuur een kundig bedrijf ingeschakeld. Hem is van de kant van dat bedrijf verzekerd dat bekend was hoe het asbest moest worden verwerkt en opgeruimd. Dit bedrijf heeft omtrent het asbest alle verantwoordelijkheid op zich genomen. Dan ligt het niet meer op de weg van verdachte om te informeren naar de aanwezigheid van een asbestinventarisatierapport.

De beoordeling van de tenlastelegging1

Verdachte heeft op vrijdag 18 juni 2010 de opdracht gegeven aan medeverdachte [sloper] om een schuur (bouwwerk) gelegen op het terrein nabij zijn woning (adres: [adres]) te slopen.2 [sloper] en zijn werknemer [werknemer sloper] hebben zich vervolgens in de periode van 21 juni 2010 tot en met 25 juni 2010 bezig gehouden met het slopen van de schuur.3 Terwijl [sloper] op 21 juni 2010 bezig was met het wegknippen van de dwarsbalken van de schuur, is de schuur ingestort.4 Als gevolg van het instorten van het dak van de schuur, ontstond een stofwolk.5 Verdachte dwong [sloper] om de rommel die daardoor was ontstaan op te ruimen.6 [werknemer sloper] heeft vervolgens met een shovel het puin van de schuur verschoven en bij elkaar op een hoop geschoven.7 [sloper] heeft het puin met behulp van een graafmachine opgeknepen8 en vervolgens in afvalcontainers geworpen.9 De rechtbank acht het aannemelijk dat, als gevolg van deze handelingen, hierbij stofwolken onstonden.

[sloper] heeft daarna de afvalstoffen in afvalcontainers laten afvoeren door Sita zonder dat asbest te verpakken in een daartoe gesloten en/of geschikte verpakking.10 In de week van 21 juni 2010 tot en met 25 juni 2010 is op deze wijze een aantal containers afgevoerd.11 Op 25 juni 2010 kwam er een volle container terug, omdat er asbest was aangetroffen in die container.12

Het terrein waarop de opstallen (waaronder de gesloopte schuur) staan, bleek ernstig verontreinigd te zijn met restanten van asbesthoudend materiaal.13 Ook is gebleken dat de bodem met asbest was verontreinigd.14 Uit onderzoek van monsters van puin van de slooplocatie is gebleken dat in plaatmateriaal dat is aangetroffen in het puin de volgende afvalstoffen aanwezig waren: amosiet (bruine asbest) en chrysotiel (witte asbest) en dat in golfplaat dat is aangetroffen in het puin de volgende afvalstoffen zaten: chrysotiel (witte asbest) en crocidoliet (blauwe asbest).15 [sloper]16 en zijn werknemer [werknemer sloper]17 wisten voor aanvang van de sloop dat het dak van de schuur bestond uit asbestgolfplaten. Ook verdachte was hiervan op de hoogte.18

De bewezenverklaring

De rechtbank verklaart bewezen dat:

De strafbaarheid van de feiten

Er zijn geen feiten of omstandigheden aannemelijk geworden die de strafbaarheid van de feiten uitsluiten.

Dit levert de in de beslissing genoemde strafbare feiten op.

De strafbaarheid van de verdachte

Verdachte is eveneens strafbaar, omdat er geen feiten of omstandigheden aannemelijk zijn geworden die zijn strafbaarheid uitsluiten.

De strafoplegging

De vordering van de officier van justitie

De officier van justitie heeft gevorderd dat verdachte ter zake van het hem bij dagvaarding onder 1, 2 primair en 3 ten laste gelegde wordt veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van zes maanden.

Het standpunt van de verdediging

Bij het bepalen van de straf zou, ten voordele van verdachte, mee moeten wegen dat verdachte zelf de opdracht aan een bewoner van zijn terrein heeft gegeven om de anonieme melding bij de politie te doen. Ook zou mee moeten wegen dat de gemeente niet voortvarend heeft gehandeld. Thans handelt de gemeente nog steeds niet voortvarend met betrekking tot het vrijgeven van (een deel van) het terrein van verdachte. Verdachte kan daardoor beperkt in zijn levensonderhoud voorzien en leidt, wegens het thans nog van kracht zijn van de noodverordening op zijn terrein, een zwervend bestaan. Verdachte is armlastig en zal tot zijn dood veroordeeld zijn tot het afbetalen van alle schade die gemoeid is met het correct verwijderen van het asbest. Alles resumerend verzoekt de raadsman artikel 9a van het Wetboek van Strafrecht toe te passen. Indien de rechtbank desondanks besluit toch een straf op te leggen acht de raadsman een voorwaardelijke straf toepasselijk. Bij het opleggen van een onvoorwaardelijke straf heeft verdachte te kennen gegeven bij voorkeur open te staan voor het verrichten van een werkstraf, waarbij aantekening verdient dat verdachte liever een boete betaalt, welke straf niet realistisch is, aldus de raadsman. Het opleggen van een gevangenisstraf is in dit geval niet opportuun. Verdachte is immers al voor de rest van zijn leven gestraft.

Het oordeel van de rechtbank

Na te melden straf en maatregel zijn in overeenstemming met de ernst van de gepleegde feiten, de omstandigheden waaronder deze zijn begaan en gegrond op de persoon en de persoonlijke omstandigheden van de verdachte, zoals daarvan tijdens het onderzoek ter terechtzitting is gebleken.

Voorts wordt in het bijzonder het volgende in aanmerking genomen. Verdachte heeft zich schuldig gemaakt aan het medeplegen van opzettelijke milieuverontreiniging en het medeplegen van opzettelijke overtreding van de Wet Milieubeheer en het overtreden van de Woningwet, als gevolg van de rol die hij heeft vervuld bij het slopen van een schuur welke op zijn terrein stond en waarin asbest was verwerkt.

Verdachte heeft aan [sloper] de opdracht gegeven tot de sloop van een schuur, zonder voorafgaand aan de sloop een sloopvergunning aan te vragen en te beschikken over een asbestinventarisatierapport. [sloper] was niet deskundig op het gebied van het verwerken van asbest en maakte op zijn eerste werkdag direct een cruciale fout, waardoor de schuur van verdachte instortte. Bij het instorten van de schuur is asbest in diverse vormen vrijgekomen op en in de bodem en in de lucht. Op een zeer onprofessionele en illegale wijze hebben [sloper] en [werknemer sloper] vervolgens geprobeerd om het puin van de schuur op te ruimen. Zij hebben onder meer dat asbest niet verpakt in een daartoe gesloten en/of geschikte verpakking. Verdachte heeft als medepleger aan bovengenoemde handelingen een strafrechtelijke bijdrage gehad.

Het is een feit van algemene bekendheid dat asbest een gevaarlijke afvalstof is die onder bepaalde omstandigheden zeer schadelijk is voor het milieu en de menselijke gezondheid en zelfs levensbedreigend kan zijn. Juist om die reden dient uiterste zorgvuldigheid te worden betracht bij het slopen van een bouwwerk waarin asbest is verwerkt. De rechtbank is van oordeel dat verdachte uitermate onzorgvuldig te werk is gedaan en verwijt hem deze handelswijze ernstig.

De rechtbank ziet geen reden om bij het bepalen van de strafmaat in het voordeel van verdachte rekening te houden met de omstandigheid dat verdachte naar zijn zeggen een bewoner heeft bewogen om een anonieme melding te doen van de illegale sloopactiviteiten van de schuur. Daargelaten dat verdachte niet op deze onzorgvuldige wijze aan de sloop van de schuur had mogen beginnen, had hij de werkzaamheden onmiddellijk moeten laten staken toen de schuur instortte. Hij heeft dit niet gedaan. Hij heeft daarentegen [sloper] de opdracht gegeven de boel zo snel mogelijk op te ruimen, voordat de officiële instanties erachter zouden komen. Hiermee heeft hij niet alleen getracht een en ander te verbloemen, ook heeft hij hiermee verhinderd dat het asbest op verantwoorde wijze zou worden opgeruimd en heeft hij een situatie gecreëerd waarin het gevaar voor gezondheidsschade en milieuschade aanzienlijk werd vergroot.

De rechtbank heeft kennis genomen van een uittreksel justitiële documentatie van 12 oktober 2011 betreffende verdachte, waaruit is gebleken dat verdachte in de afgelopen vijf jaar tweemaal eerder is veroordeeld wegens een milieudelict en in verband met één van deze twee veroordelingen in een proeftijd liep, terwijl hij de feiten pleegde waarvoor hij thans terecht moet staan. De rechtbank zal ten nadele van verdachte rekening houden met het gegeven dat verdachte eerder ter zake van soortgelijke feiten is veroordeeld.

De rechtbank ziet, gelet op de ernst van de feiten, geen aanleiding artikel 9a van het Wetboek van Stafrecht toe te passen. De rechtbank ziet, gelet op het hiervoor overwogene, het aantal mensen dat verdachte mede door zijn handelen mogelijk in gevaar heeft gebracht, te weten zijn buren, de elf mensen die op zijn terrein woonachtig waren en de bezoekers van de paarden die gestald stonden op zijn terrein, en de geraffineerde wijze waarop hij de asbestproblematiek en de verantwoordelijkheid daarvoor heeft proberen af te schuiven op [sloper], reden tot het opleggen van een gevangenisstraf van na te noemen duur.

De inbeslaggenomen goederen

De vordering van de officier van justitie

De officier van justitie heeft voorts gevorderd dat de op de lijst van inbeslaggenomen voorwerpen (beslaglijst, die als bijlage A aan dit vonnis is gehecht) onder 1 genummerde voorwerpen zullen worden onttrokken aan het verkeer.

Het standpunt van de verdediging

De raadsman heeft zich niet verzet tegen de vordering van de officier van justitie.

Het oordeel van de rechtbank

De rechtbank zal de op de beslaglijst onder 1 genummerde voorwerpen onttrekken aan het verkeer. Deze voorwerpen zijn voor onttrekking aan het verkeer vatbaar, aangezien met betrekking tot deze voorwerpen de ten laste gelegde feiten zijn begaan en deze voorwerpen van zodanige aard zijn dat het ongecontroleerde bezit daarvan in strijd is met de wet of met het algemeen belang.

De vordering tenuitvoerlegging

De vordering van de officier van justitie

De officier van justitie heeft gepersisteerd bij de vordering tot tenuitvoerlegging van 12 oktober 2011.

Het standpunt van de verdediging

Primair heeft de raadsman bepleit dat de vordering tot tenuitvoerlegging afgewezen dient te worden wegens de bepleite vrijspraken. Subsidiair heeft de raadsman aangevoerd dat de vordering dient te worden afgewezen omdat de tenuitvoerlegging niet redelijk kan worden geacht. Meer subsidiair heeft de verdediging verzocht om de proeftijd te verlengen met één jaar.

Het oordeel van de rechtbank

De rechtbank acht termen aanwezig voor toewijzing van de vordering van de officier van justitie van 12 oktober 2011 tot tenuitvoerlegging van de voorwaardelijk opgelegde taakstraf, waartoe verdachte werd veroordeeld bij onherroepelijk geworden vonnis van de economische politierechter in deze rechtbank d.d. 16 juli 2009, nu uit het onderzoek ter terechtzitting is gebleken dat verdachte de algemene voorwaarde niet heeft nageleefd, doordat deze zich voor het einde van de proeftijd die bij voormeld vonnis was opgelegd, wederom heeft schuldig gemaakt aan soortgelijke feiten.

De toepasselijke wetsartikelen

De op te leggen straf en maatregel zijn gegrond op de artikelen: