7.3.2.4 De algemene sanctieverplichting uit artikel 16 lid 1 Richtlijn ETS

Naast de specifieke handhavingsmaatregelen bevat de Richtlijn in artikel 16 lid 1 een aanvullende algemene verplichting voor de handhaving van de bepalingen die voortvloeien uit de Richtlijn. Deze bepaling bevat eisen inzake de algemene handhaving van de implementatiebepalingen van de Richtlijn. Derhalve dienen lidstaten ook in hun nationale wetgeving te voorzien in aanvullende sanctievoorschriften.1 De lidstaten zijn vrij de inhoud van de sancties te bepalen. Ten aanzien van deze sancties zijn echter wel de algemene eisen die gelden voor de sanctionering van het EU-recht van toepassing, zijnde gelijkwaardigheid, afschrikwekkendheid, doeltreffendheid en evenredigheid.2 In het navolgende wordt ingegaan op de vraag of de aanvullende nationale handhavingsvoorschriften in de Nederlandse wetgeving aan deze vereisten voldoen.

Artikel 16 lid 1 Richtlijn ETS bepaalt:

Deze bepaling bevat eisen inzake de algemene handhaving van de implementatiebepalingen van de Richtlijn. De eis dat de handhavingsmaatregelen doeltreffend, evenredig en afschrikwekkend moeten zijn, herhaalt ten dele standaardrechtspraak van het Hof van Justitie.3

Het meeste bekende arrest is Griekse Maïs, waarin alle vereisten werden genoemd.4 De Commissie beschuldigde Griekenland ervan dat, in strijd met het EU-recht, bepaalde heffingen op de invoer van Joegoslavische maïs niet werden geheven. Dit leidde volgens de Commissie tot meerdere schendingen van het EU-recht. Een van de vermoede schendingen betrof een schending van artikel 5 EEG (tegenwoordig artikel 4 lid 3 VEU), in de bewoordingen van het Hof van Justitie:

Het Hof van Justitie oordeelde dienaangaande dat, in de afwezigheid van een door de EU voorgeschreven specifieke strafbepaling met betrekking tot een overtreding, handhavingsmaatregelen gelijkwaardig dienen te zijn aan handhavingsbepalingen ten aanzien van vergelijkbare en even ernstige overtredingen van andere nationale bepalingen. Daarnaast dienen de maatregelen doeltreffend, evenredig en afschrikwekkend te zijn. Ook dienen de nationale autoriteiten, aldus het Hof:

Uit dit arrest blijkt dus dat de handhavingsbepalingen als bedoeld in artikel 16 lid 1 Richtlijn ETS, naast dat deze doeltreffend, evenredig en afschrikkend dienen te zijn, ook gelijkwaardig dienen te zijn aan handhavingsbepalingen ten aanzien van vergelijkbare en even ernstige overtredingen van andere Nederlandse bepalingen. Immers, artikel 16 lid 1 Richtlijn ETS verwijst voor de handhaving van de nationale bepalingen ter implementatie van de Richtlijn naar de nationale handhavingsbepalingen. Artikel 16 lid 1 Richtlijn ETS is zelf niet te kwalificeren als een specifieke sanctiebepaling.7

In het navolgende zal ik de handhavingsbepalingen ten aanzien van de implementatiebepalingen van het ETS onderzoeken aan de hand van het gelijkwaardigheid-, doeltreffendheid-, afschrikkendheid-, en evenredigheidsbeginsel, zoals geformuleerd in Griekse Maïs. De uitvoering van de handhaving komt daarna aan de orde.