3.2.3.2 Het beheersverbod

De commanditaire vennoot mag geen handeling van extern beheer (gestion externe) verrichten, ook niet op basis van een volmacht.1 Het woordje ‘externe’ is ingevoegd in 1966, ter codificatie van op dat moment al vaste jurisprudentie.2 Men spreekt van een verbod op immixtion dans la gestion.3 Als een commanditaire vennoot tot beheerder (gérant) van de SCS wordt benoemd is dat niet nietig, maar dan wordt hij aansprakelijk voor alle verplichtingen van de vennootschap.4 Het beheersverbod wordt overtreden, als de commanditaire vennoot namens de vennootschap een rechtshandeling verricht, maar ook als – door betrokkenheid bij voorbereidende handelingen of anderszins – bij derden de indruk kan ontstaan dat hij een gewone vennoot is. Commanditaire vennoten mogen de beheerder van de SCS adviseren en toezicht houden,5 maar dit mag niet ontaarden in misbruik. Dit laatste is aan de orde, als advisering de vorm krijgt van het geven van opdrachten of in strijd is met de vennootschapsovereenkomst, dit herhaaldelijk gebeurt en leidt tot onenigheid tussen vennoten.6 Niet onder het beheersverbod vallen overleg over het functioneren van de vennootschap, handelingen van controle en toezicht, en handelingen aangaande de organisatie van het beheer. Een niet-vennoot kan beheerder zijn, maar moet wel oppassen. Hij kan al snel bij derden de verkeerde indruk wekken beherend vennoot en dus aansprakelijk te zijn. Is de gewone vennoot een rechtspersoon en is de commanditaire vennoot tevens bestuurder van die rechtspersoon, dan levert handelen van de commanditaire vennoot in die laatste hoedanigheid waarbij hij de vennootschap verbindt, geen overtreding op van het beheersverbod.7

De aanvankelijk zeer strenge sanctie op overtreding van het beheersverbod is al in 1863 vervangen door een nu nog geldend proportioneler regime.8 De commanditaire vennoot die het beheersverbod overtreedt, is hoofdelijk aansprakelijkheid voor verplichtingen van de vennootschap die van de overtreding het gevolg zijn. Afhankelijk van het aantal en het belang van de overtredingen, kan de rechter hem ook hoofdelijk aansprakelijk houden voor andere verplichtingen van de vennootschap.9 Voor aansprakelijkheid op deze laatste grond is vereist, dat de commanditaire vennoot een fout kan worden aangerekend.10 Een commanditaire vennoot zal hoofdelijk aansprakelijk worden gehouden voor alle vennootschapsschulden, als hij, door zijn verboden inmenging in het beheer, de vennootschap heeft geruïneerd.11

Daarnaast kan een commanditaire vennoot die wordt aangemerkt als feitelijk beleidsbepaler (dirigeant de fait) geheel of ten dele aansprakelijk worden gehouden voor het tekort, indien de vennootschap failleert.12 Dit valt buiten de sfeer van het beheersverbod. Het vloeit voort uit algemene regels over aansprakelijkheid van personen die formeel of feitelijk als beheerder optreden, en die voor alle typen vennootschap gelden.13