5.1 Inleiding

186. Uitwinning van verpande aandelen kan op verschillende manieren. De regeling die daarbij geldt, is de algemene regeling van pandexecutie, die ook toepasselijk is bij de executie van pandrecht op andere goederen. De wet stelt bij executie de openbare verkoop van het pandobject voorop, maar biedt ook ruimte voor daarvan afwijkende wijzen. In dit hoofdstuk bespreek ik welke regels gelden bij de uitwinning van aandelen. Vragen die daarbij opkomen zijn: wat is het effect van een statutaire of wettelijke blokkeringsregeling op de pandexecutie? Hoe moet de executieveiling van niet-beursgenoteerde aandelen worden vormgegeven? En wat is de rol van de notaris en deurwaarder daarbij? Verder besteed ik in dit hoofdstuk aandacht aan de rol van de vennootschap bij de uitwinning, en ga ik in op de kwestie of de tegenprestatie bij executie iets anders kan zijn dan geld.

Op veel van deze vragen bestaat geen duidelijk antwoord. Dat stelt de rechtspraktijk voor allerlei moeilijkheden. Een terugkerende klacht is dat de pandexecutie van aandelen daardoor niet gemakkelijk is.1 In dit hoofdstuk bied ik meer inzicht in de regels die bij aandelenuitwinning gelden. Daarbij beargumenteer ik onder meer dat de tussenkomst van de notaris of deurwaarder bij de openbare executieverkoop van aandelen – in tegenstelling tot wat wel wordt gedacht – niet verplicht is, en dat de analoge toepassing van de regels van beslagexecutie van roerende zaken weinig bruikbare aanknopingspunten biedt. Verder betoog ik dat executie niet enkel tegen geld kan plaatsvinden, maar ook tegen een niet-geldelijke tegenprestatie zoals schuldreductie of de ruil van het pandobject tegen andere vermogensrechten. In dat geval kan de pandexecutie van aandelen een spilfunctie vervullen in herstructureringen. Ik geef daarvan in dit hoofdstuk voorbeelden en laat zo zien hoe de uitwinning van verpande aandelen niet per se het sluitstuk hoeft te zijn van een financieringsrelatie.