HR, 25-10-2024, nr. 24/02988

Het hof is in r.o. 2.4 e.v. uitgegaan van een onjuiste rechtsopvatting door (al dan niet analoog) toepassing te geven aan art. 431 lid 2 Rv. 1.

Art. 431 lid 1 Rv. ziet namelijk toe op tenuitvoerlegging van beslissingen van vreemde rechters. In deze zaak gaat het niet om de tenuitvoerlegging maar erkenning van de Turkse echtscheidingsbeschikking. Art. 431 Rv. en de Gazprombank-jurisprudentie zijn daar niet op van toepassing.2. In dat verband is van belang dat er voor erkenning een speciale procedure bestaat, zoals hierna zal worden aangevoerd.

Het hof heeft in r.o. 2.4 e.v. eveneens miskend dat de erkenning van de Turkse echtscheidingsbeschikking reeds heeft plaatsgevonden ex art. 1:20b/ 1:21 BW3. bij inschrijving in het register van de burgerlijke stand na zelfstandige toetsing door de bevoegde ambtenaar in Sint Maarten. Hierdoor is de echtscheiding tot stand gekomen.4.

Art. 1:24 BW kent een eigen met waarborgen omklede procedure voor doorhaling. Het hof had er derhalve van moeten uitgaan dat partijen gescheiden waren zolang de inschrijving niet is doorgehaald. Het hof had de vrouw daarom niet-ontvankelijk moeten verklaren.

Het hof heeft dit eveneens miskend in r.o. 2.8 waarin het hof overweegt dat de Turkse echtscheidingsbeschikking niet voor inschrijving in aanmerking komt en dat de vrouw met de beschikking van het hof bij het register kan verzoeken om de inschrijving van de Turkse echtscheidingsbeschikking door te halen en indien daaraan geen gevolg wordt gegeven zij een procedure ex 1:24 BW kan beginnen. Zoals hiervoor gesteld en door de man in feitelijke instantie is betoogd5. is het precies andersom: door de inschrijving van de Turkse echtscheidingsbeschikking zijn partijen gescheiden zolang deze inschrijving niet is doorgehaald.

Tevens is onjuist of onbegrijpelijk waarom het hof in r.o. 2.8 oordeelt dat de Turkse echtscheidingsbeschikking niet voor inschrijving in aanmerking komt nu deze reeds is ingeschreven en het hof niet in een art. 1:24 BW procedure oordeelt en dus niet bevoegd is daarover te oordelen (met het risico op tegenstrijdige beslissingen). Bovendien maakt de ambtenaar geen deel uit van de onderhavige procedure.6.

Voor dit standpunt van de man pleit ook dat de rechtspositie van derden of de rechtszekerheid in het geding is nu derden mogen afgegaan op de juistheid van de registers.7. Daarbij komt dat ex art. 1:22 lid 3 de akten van de burgerlijke stand dezelfde bewijskracht hebben als andere authentieke akten. Op grond van art. 136 Rv.8. leveren authentieke akten tegen eenieder dwingend bewijs op van hetgeen de ambtenaar binnen de kring van zijn bevoegdheid omtrent zijn waarnemingen en verplichtingen heeft verklaard. Dat betekent dus dat zolang de inschrijving niet ex art. 1:24 BW is doorgehaald partijen zijn gescheiden. Hieraan doen de door het hof in r.o. 2.5 t/m 2.7 geconstateerde gebreken — wat daar ook van zij — niet af omdat mag worden uitgegaan van de ingeschreven echtscheiding en de juistheid van de door de ambtenaar verrichte toetsing zolang deze niet is doorgehaald.

Het hof is in r.o. 2.4 -2.7 uitgegaan van een onjuiste rechtsopvatting of is geheel ongemotiveerd voorbij gegaan aan de hiernavolgende essentiële stellingen van de man die tot een ander oordeel hadden kunnen leiden over de bekendheid en/ of berusting van de vrouw met de Turkse procedure en /of de Turkse echtscheidingsbeschikking.

Het betreft de volgende stellingen c.q. feiten:

Het hof had in het kader van de Gazprombank-jurisprudentie — indien toch van toepassing — gemotiveerd moeten ingaan op bovengenoemde stelling i. omdat deze stelling relevant is i.v.m. de bekendheid van de vrouw met het aanhangig zijn van de Turkse procedure zodat een eventueel gebrek in de oproep daardoor wordt hersteld. Zie in dit verband ook het gestelde in onderdeel 3 hierna.

Daarnaast kan — overeenkomstig art. 10:57 lid 2 BW NL — een in het buitenland verkregen ontbinding van het huwelijk toch worden erkend, indien duidelijk blijkt dat de wederpartij hetzij tijdens de buitenlandse procedure uitdrukkelijk of stilzwijgend met die ontbinding heeft ingestemd, dan wel na afloop van de procedure in de uitspraak heeft berust. In het kader van deze rechtsregel had het hof gemotiveerd moeten ingaan op bovengenoemde stellingen i. t/m iv omdat deze allen relevant zijn i.v.m. de vraag of de vrouw uitdrukkelijk of stilzwijgend heeft ingestemd of na afloop van de procedure in de uitspraak heeft berust. Uit die stellingen volgt namelijk dat de vrouw bekend was met de lopende procedure in Turkije, maar desondanks niet is verschenen en kennelijk ook naderhand in de uitspraak heeft berust door geen actie te ondernemen, in het latere verzoek tot naamswijziging naar de echtscheidingsbeschikking te verwijzen en ook overigens zelf een echtscheiding (met bijbehorende voorzieningen) te willen.

Voorzover deze rechtsregel niet rechtstreeks zou volgen uit het recht van Sint Maarten, had het hof deze moeten toepassen nu het gaat om een algemeen rechtsbeginsel van IPR (favor divorti) gaat.14. Voor zover het hof van oordeel was geweest dat het niet had hoeven te responderen op de stellingen van de man moeten responderen omdat een dergelijke rechtsregel niet bestaat is het hof dus uitgegaan van een onjuiste rechtsopvatting of heeft het hof miskend dat het ook deze stellingen — zo nodig met ambtshalve aanvulling van rechtsgronden — in het kader van wilsovereenstemming, rechtsverwerking of gerechtvaardigd vertrouwen had moeten beoordelen.

Daarnaast heeft het hof in r.o. 2.4 t/m 2.7 ten onrechte of onbegrijpelijk geoordeeld dat het Turkse echtscheidingsuitspraak niet voldoet aan criterium ii van het Gazprombank-arrest, te weten dat de buitenlandse beslissing tot stand is gekomen in een gerechtelijke procedure die voldoet aan de eisen van behoorlijke en met voldoende waarborgen omklede rechtspleging.

In r.o. 2.5 overweegt het hof dat uit de overgelegde stukken met betrekking tot de oproeping van de vrouw voor de Turkse echtscheidingsprocedure en die met betrekking tot de bekendmaking van de Turkse echtscheidingsbeschikking (prod. 8 en 9 beroepschrift) niet valt af te leiden dat die, althans in ieder geval de oproeping, de vrouw dan wel haar woonadres hebben bereikt. Volgens het hof valt met welwillende lezing daar hooguit uit af te leiden dat de stukken de Turkse ambassade in Caraces, Venezuela hebben bereikt. Deze overwegingen zijn onbegrijpelijk omdat de man met verwijzing naar producties heeft gesteld en uit die producties wel degelijk blijkt dat de stukken (en in elk geval de oproeping) naar het woonadres van de vrouw in Sint Maarten zijn gezonden.15.

Daarbij komt dat de vrouw de inhoud van de desbetreffende producties ook niet heeft betwist. De vrouw heeft in haar verweerschrift gesteld dat uit de stukken niet kan worden opgemaakt dat het stuk ook daadwerkelijk aan de vrouw is betekend of bezorgd. Volgens de vrouw staat er ‘shipment delivered’ [de man] met locatie Sint Maarten, maar wordt er geen adres genoemd en is er niet getekend voor ontvangst.16. Niet alleen maakt dit het oordeel van het hof des te onbegrijpelijker maar ook treedt het hof hier buiten de rechtsstrijd omdat de vrouw niet heeft gesteld dat uit de producties hooguit valt af te leiden dat de stukken de Turkse ambassade in Caraces, Venezuela hebben bereik. Uit haar stellingen volgt dat uit de stukken wel degelijk valt af te leiden dat deze Sint Maarten hebben bereikt, alleen betwist de vrouw — ten onrechte — dat deze haar woonadres hebben bereikt.17.

Verder is het onbegrijpelijk dat het hof in r.o. 2.5 overweegt dat uit de in het beroepschrift geciteerde Turkse bepaling 25/a kan worden afgeleid dat de oproeping rechtsgeldig is gedaan wanneer deze vanuit de Turkse ambassade is geschiedt overeenkomstig de Sint Maartense regelgeving. Dit volgt echter niet uit dit artikel en dit is ook niet door de man gesteld. Uit dit artikel volgt en door de man is gesteld dat voor Turkse staatsburgers de oproeping geschiedt (per brief) via de Turkse ambassade of het consulaat in het land of regio waar de wederpartij feitelijk woonachtig is.18. Het Turkse procesrecht laat de oproeping in dat geval over aan de Turkse ambassade en consulaat en schrijft in dat geval niet voor dat de lokale wetgeving moet worden gevolgd. De Turkse rechter dient het bewijs te zien en te beoordelen of de wederpartij door de ambassade of consulaat behoorlijk is opgeroepen.19. De Turkse rechter heeft dat in de echtscheidingsbeschikking vastgesteld:

Gelet op de door het Turkse recht in het onderhavige geval voorgeschreven wijze van oproeping en de constateringen van de Turkse rechter is het onjuist en onbegrijpelijk dat het hof in r.o. 2.5 oordeelt dat de door het recht van Sint Maarten voorgeschreven regelgeving gevolgd had moeten worden. Datzelfde geldt voor oordeel van het hof in r.o. 2.6 dat de Turkse procedure niet voldoet aan de in dit geval te stellen eisen van behoorlijke en met voldoende waarborgen omkleedde rechtspleging gelet op de ingrijpende aard van een echtscheiding en het ontbreken van een toelichting hoe de vrouw kennis kon krijgen van de oproep en het aanhangig zijn van de procedure. De man heeft immers wel degelijk toegelicht dat de oproeping per brief via de Turkse ambassade is geschied en dat dit is gecontroleerd door de Turkse rechter (zie ook onderdeel 3A hiervoor). Zoals in het vorige onderdeel 2 aangevoerd heeft de man ook in de procedure bij het Gerecht in eerste aanleg in Sint Maarten aan de vrouw laten weten dat er een procedure liep.21. De vrouw heeft er echter voor gekozen om niet te verschijnen en geen rechtsmiddel in te stellen tegen de Turkse echtscheidingsbeschikking. Daarnaast heeft de man er op gewezen dat het Turkse procesrecht zelfs verdere bescherming biedt dan het Sint Maartense procesrecht wanneer de partij in het buitenland woont. Waar Sint Maarten de oproeping alleen lokaal publiceert, vereist het Turkse procesrecht dat de oproeping daadwerkelijk in het buitenland gebeurt door verzending aan de wederpartij via het via de ambassade of consulaat.22. Hierdoor kan niet althans niet zonder nadere motivering die ontbreekt worden geoordeeld dat de Turkse procedure niet voldoet aan de daaraan te stellen eisen van behoorlijke en met voldoende waarborgen omklede rechtspleging.

Daarnaast heeft het hof miskend dat de stelplicht en bewijslast bij een beroep op criterium ii van het Gazprombank- arrest bij de vrouw liggen. Het is daarom onjuist en onbegrijpelijk dat het hof in r.o. 2.6 een nadere toelichting van de man vereist over de (wijze van) betekening. Gelet op de voorgaande subonderdelen 3A en 3B was het aan de vrouw om te stellen en bewijzen waarom zij ervoor heeft gekozen om niet in de procedure te verschijnen en geen rechtsmiddel aan te wenden terwijl zij ervan op de hoogte was dat er een procedure in Turkije liep.

Bij het slagen van één of meer klachten van de voorgaande onderdelen kunnen ook de daarmee samenhangende of voortbouwende overwegingen niet in stand blijven, waaronder r.o. 2.3, 2.4. 2.9 2.10 en de beslissing.