Lokale democratische innovatie (R&P nr. DR2) 2021/1.1:1.1 Lokale democratische innovatie

Lokale democratische innovatie (R&P nr. DR2) 2021/1.1

1.1 Lokale democratische innovatie

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

‘Democratisch experiment zoekt buurt’, kopt de website van de gemeente Haarlem op 28 juni 2019.1 Het is een oproep aan buurt- en wijkbewoners om zich aan te melden voor een van vier experimenten die in de periode 2019-2022 in de gemeente ondernomen zullen worden. Concreet gaat het om de volgende vier experimenten:

–

Een democratische buurtbegroting; buurt- of wijkbewoners dienen plannen en ideeën in, voeren hier zelf campagne voor én gaan, na een toets op haalbaarheid van de gemeente en een stemming onder bewoners, zelf aan de slag met de uitvoering.

–

Een gelote wijkraad; een buurt of wijk waar op dit moment geen wijkraad actief is, maar waar het goed zou zijn als er een wijkraad komt die door middel van loting wordt samengesteld. Deze gelote wijkraad, kan met behulp van een peiling in de buurt verschillende onderwerpen ophalen die belangrijk zijn, en die aanpakken. Met een buurtbudget kan de wijkraad samen met bewoners initiatief nemen voor verbetering van de wijk.

–

Het Right to Challenge; een wijkraad of maatschappelijk initiatief daagt de gemeente uit. Zij neemt een uitvoerende taak van de gemeente over voor dezelfde prijs als de gemeente of een partner van de gemeente dit uitvoert. Met de gedachte dat betrokken Haarlemmers dit door creativiteit en als buurtinitiatief beter kunnen.

–

Een wijkcontract; per jaar kan er in twee wijken van Haarlem een wijkcontract worden opgesteld tussen bewoners, partners en gemeente over de aanpak van prioriteiten op gebied van leefbaarheid en ontmoeting in de wijk. Door opgaves, wensen en behoeften van de wijk voortijdig met elkaar te delen kan gezocht worden naar een gemeenschappelijke agenda voor verbeteringen in de buurt.2

De vier experimenten vloeien voort uit het Actieprogramma Nieuwe Democratie dat de gemeenteraad van Haarlem op 11 juli 2019 heeft vastgesteld. Maatschappelijke ontwikkelingen vormden daarvoor de aanleiding. In de woorden van de gemeente:

‘Actieve Haarlemmers nemen de laatste jaren vaker het initiatief om iets voor de stad en voor elkaar te betekenen. Daarnaast willen Haarlemmers steeds vaker invloed op plannen en beslissingen die de gemeente Haarlem neemt. Meer invloed op besluitvorming die hen direct raakt, minder via geïnstitutionaliseerde instellingen, minder via vaste organisatievormen maar meer op thema of issues in wisselende samenstellingen. Deze ontwikkeling vraagt een nieuwe rol van de overheid, ambtenaren, college én gemeenteraad en Haarlemmers zelf.’3

Met het Actieprogramma Nieuwe Democratie hoopt de gemeente te verhelderen hoe aan de nieuwe rol van betrokkenen invulling kan worden gegeven. De vier experimenten zijn bedoeld om daaraan bij te dragen. Zij moeten verduidelijken hoe Haarlemmers meer invloed kunnen hebben op hun directe leefomgeving, hoe aan nieuwe democratische vormen zeggenschap en eigenaarschap kan worden overgedragen.4 Daarover bestaan nog de nodige vragen, zoals blijkt uit het feit dat het college na behandeling van het Actieprogramma een themabijeenkomst wil organiseren over de rol van de raad in relatie tot het geven van ruimte aan stad en inwoners. Tijdens die bijeenkomst moet onder andere aandacht worden besteed aan de vraag waar de spanning zit in relatie tussen raad en stad en hoe de raad wil omgaan met de experimenten.

De gemeente Haarlem is in haar aanpak en de vragen waar zij mee zit verre van uniek in Nederland. In talloze gemeenten worden door raadsleden, wethouders, ambtenaren en burgers initiatieven op poten gezet waarin geëxperimenteerd wordt met nieuwe vormen van democratie en democratische besluitvormingsprocessen. Net als in de gemeente Haarlem is daarbij op voorhand lang niet altijd duidelijk hoe het gemeentebestuur zich tot dergelijke initiatieven moet en mag verhouden en hoeveel ruimte er aan geboden kan worden. In dit onderzoek staat deze ontwikkeling en een aantal juridische vragen die daar verband mee houden centraal.

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.