3.5 Samenvatting

Documentgegevens:

mr. drs. T.E. Booms, datum 01-01-2019

Datum: 01-01-2019
Auteur: mr. drs. T.E. Booms
JCDI: JCDI:ADS300432:1
Vakgebied(en): Vermogensrecht / Algemeen

102. Dit onderzoek gaat over het aanvullen van subjectieve rechten. In dit hoofdstuk heb ik gekeken naar wat zulke subjectieve rechten zijn. Daarbij maak ik gebruik van een model dat subjectieve rechten omschrijft als een combinatie van acht verschillende juridische posities die de gerechtigde in kan nemen in relatie tot anderen. Het op deze manier ‘in stukjes hakken’ van een subjectief recht maakt het mogelijk om in hoofdstuk 5 en 6 te bekijken welke stukjes op basis van een (rechts)economische analyse bij elkaar zouden moeten horen.

103. De acht juridische posities en de manieren waarop ze zich tot elkaar verhouden zijn schematisch weergegeven op pagina 65. Een subjectief recht kan worden beschreven door combinaties van de verschillende juridische posities die de gerechtigde inneemt te beschrijven:

A heeft het eigendomsrecht van een stuk grond, dat is ingesloten door de grond van zijn buurman B. Jegens buurman B heeft A onder meer een ‘claim’ om gevrijwaard te blijven van burenhinder, een ‘liberty’ om overhangende takken weg te halen, een ‘power’ tot het vorderen van een noodweg over de grond van B en een ‘immunity’ tegen het vorderen van een noodweg door de niet-ingesloten B. Steeds heeft B, als wederpartij van A, in hun onderlinge relatie de ‘correlative’ van de positie van A. B heeft dus een ‘duty’ jegens A om geen burenhinder te veroorzaken, een ‘no-right’ om A te weerhouden van het weghalen van overhangende takken, een ‘liability’ om aan A een noodweg toe te staan en een ‘disability’ om van A een noodweg te vorderen. Jegens iedere willekeurige derde heeft A onder meer een ‘claim’ om inbreukmakend gebruik van zijn grond te beëindigen, een ‘liberty’ om van zijn grond gebruik te maken zoals hij wil, een ‘power’ om zijn grond te koop aan te bieden en een ‘immunity’ om tegen zijn wil zijn grond weg te schenken. De derde heeft wederom de ‘correlative’ van de positie van A. Hij heeft dus een ‘duty’ jegens A om geen inbreuk te maken op diens grond, een ‘no-right’ om A te dwingen op een bepaalde manier gebruik van zijn grond te maken, een ‘liability’ om een aanbod van A te krijgen om zijn grond te kopen en een ‘disability’ om A te dwingen de grond aan hem te schenken.

104. Bij goederenrechtelijke rechten is het nodig om de juridische posities te omschrijven aan de hand van het rechtsobject waarop het goederenrechtelijke recht betrekking heeft. Zo is het bijvoorbeeld voor het omschrijven van de ‘claim’ die A heeft jegens B, die inhoudt dat B de grond van A niet mag betreden, nodig om te weten over welke grond het precies gaat.

105. Een volledige omschrijving van subjectieve rechten aan de hand van alle mogelijke juridische posities die de gerechtigde jegens alle mogelijke andere personen inneemt, is voor de meeste doeleinden te gecompliceerd. Daarom worden subjectieve rechten doorgaans weergegeven door een samenvatting te geven van de belangrijkste juridische posities die de gerechtigde inneemt in relatie tot anderen.

Figuur 1: Model van juridische posities

	Voordelig	Nadelig
Statisch, deontisch	Claim Recht een ander bepaald gedrag op te leggen Offensief, passief	Duty Afwezigheid recht bepaald gedrag te vertonen Actief
	Liberty Recht bepaald gedrag te vertonen Defensief, actief	No-right Afwezigheid recht een ander bepaald gedrag op te leggen Passief
Dynamisch, aletisch	Power Mogelijkheid juridische positie te veranderen Offensief, actief	Liability Mogelijkheid gebonden te worden aan verandering Passief
	Immunity Onmogelijkheid gebonden te worden aan verandering Defensief, passief	Disability Onmogelijkheid juridische positie te veranderen Actief

Naast elkaar geplaatste begrippen vormen ‘correlatives’.

Kruislingse begrippen vormen ‘opposites’.