9.1 Inleiding

In dit onderzoek is onderzocht hoe de belastingheffing van vastgoedtransacties in de Europese btw plaatsvindt naar positief recht en hoe zij behoort plaats te vinden naar wenselijk recht. Het begrip ‘vastgoedtransacties’ heeft geen vastomlijnde betekenis. In dit onderzoek ben ik uitgegaan van de volgende definitie: het tegen vergoeding overdragen, overgaan of verlenen van een exclusief gebruiksrecht op een (gedeelte van een) gebouw en van het bijbehorend terrein of een onbebouwd terrein. Het positieve recht dat in het kader van dit onderzoek is onderzocht betreft de Btw-richtlijn, de Btw-uitvoeringsverordening en de uitleg daarvan door het Hof van Justitie. Het positieve recht is – waar relevant – beoordeeld op zijn wenselijkheid aan de hand van de wezenlijke kenmerken van de Europese btw: het beginsel van algemene heffing, het fiscale neutraliteitsbeginsel1 en het rechtskarakter van de btw. Voor zover sprake is van een inbreuk op de wezenlijke kenmerken van de btw, is – waar dat relevant kan zijn – tevens getoetst of hiervoor op grond van het beginsel van doelmatigheid en/of het formele rechtszekerheidsbeginsel een afdoende rechtvaardiging bestaat. Het positieve recht is op grond van dit toetsingskader voor verbetering vatbaar indien het afwijkt van de wezenlijke kenmerken van de Europese btw en hiervoor geen (afdoende) rechtvaardiging is te vinden in het beginsel van doelmatigheid en/of het formele rechtszekerheidsbeginsel.

De opbouw van dit hoofdstuk is als volgt. In de paragrafen 9.2 tot en met 9.5 geef ik weer hoe de belastingheffing van vastgoedtransacties in de Europese btw plaatsvindt naar positief recht en of en, zo ja, in hoeverre die behandeling strookt met het wenselijk recht. Daarnaast doe ik in de paragrafen 9.3 tot en met 9.5 aanbevelingen om de geconstateerde kloof tussen de belastingheffing van vastgoedtransacties naar positief en wenselijk recht te verkleinen.2 Bij die aanbevelingen zal waar dat relevant kan zijn ook aandacht worden besteed aan de belastingheffing ter zake van vastgoedtransacties in Australië en Nieuw-Zeeland, twee landen met een moderne btw, en wat de Europese btw hiervan kan leren. In paragraaf 9.6 wordt dit hoofdstuk afgerond met enkele slotopmerkingen.