6.2.1 De bij beursvennootschappen voor jaarlijkse algemene vergaderingen ingediende agenderingsverzoeken

Voordat ik de exacte reikwijdte van het wettelijke agenderingsrecht van kapitaalverschaffers en de mogelijkheden om deze reikwijdte te beperken bespreek, geef ik een weergave van het gebruik van het agenderingsrecht van kapitaalverschaffers. Ik heb dit gebruik slechts onderzocht ten aanzien van beursgenoteerde vennootschappen en uitsluitend wat betreft de jaarlijkse algemene vergaderingen. De reden voor deze beperking is tweeledig. Ten eerste wordt het normaliter enkel bij deze vennootschappen publiek bekend gemaakt als een agenderingsverzoek wordt ingediend. Bij niet-beursgenoteerde vennootschappen is het niet na te gaan in welke mate kapitaalverschaffers hun wettelijke agenderingsrecht gebruiken. Ten tweede doet de gebruikmaking van het agenderingsrecht bij beursvennootschappen doorgaans veel stof opwaaien.1 Niet zelden met het gevolg dat rondom agendering door kapitaalverschaffers (bij beursvennootschappen) nieuwe wet- of regelgeving wordt ingevoerd, dan wel de bestaande wet- en regelgeving wordt aangescherpt. Zo kunnen de invoering van bpb IV.4.4 en II.1.9 NCGC (de voorlopers van bpb 4.1.6 en 4.1.7 NCGC) en de ophoging van de kapitaaldrempel in art. 2:114a BW van 1% naar 3% direct worden teruggevoerd op het agenderingsverzoek van TCI bij ABN AMRO.2 De roep om de invoering van een wettelijke bedenktijd (zoals thans neergelegd in art. 2:114b BW) volgde op onder meer het verzoek van Elliott c.s. tot bijeenroeping van een algemene vergadering van AkzoNobel om te besluiten over het ontslag van diens president-commissaris.3 De soms krachtige reacties op het gebruik van het agenderingsrecht (en het convocatierecht) door kapitaalverschaffers bij beursvennootschappen maken het interessant om dit gebruik in kaart te brengen. Hoe (vaak) gebruiken kapitaalverschaffers het agenderingsrecht (en het convocatierecht) eigenlijk, en wat voor een punten willen zij op de agenda zien? Het hiernavolgende schema geeft weer in welke mate kapitaalverschaffers van beursvennootschappen sinds de inwerkingtreding van art. 2:114a BW ten aanzien van jaarlijkse algemene vergaderingen (succesvol) gebruik hebben gemaakt van het wettelijke agenderingsrecht.4 Ik merk hierbij op dat de indiening van een agenderingsverzoek vanuit het perspectief van de kapitaalverschaffer veelal een ultimum remedium zal zijn. Doorgaans zal aan de indiening een heel traject zijn voorafgegaan. Het is mogelijk dat in de loop van dat traject de kapitaalverschaffer in kwestie (deels) krijgt waar hij op uit is. Het schema zegt niets over de fase voorafgaand aan de indiening van het agenderingsverzoek.5

Uit het schema blijkt dat sinds de inwerkingtreding van art. 2:114a BW bij 19 verschillende beursNV’s voor de jaarlijkse algemene vergadering agenderingsverzoeken zijn ingediend. Het gaat in totaal om 25 agenderingsverzoeken waarvan er één op grond van buitenlands recht is ingediend. Dit is het agenderingsverzoek van UAW bij Mylan, waarover uitgebreid par. 3.4.2.3. De andere 24 agenderingsverzoeken hebben art. 2:114a BW en/of de statuten van de vennootschap als grondslag, en beslaan in totaal 51 agendapunten.

Van deze 24 agenderingsverzoeken is er één (inhoudende één voorstel) om (onder meer) formele redenen geweigerd. Het betreft het agenderingsverzoek dat Highfields Capital Management in 2016 bij Delta Lloyd deed. Highfields diende het verzoek te laat in. Voorts is er één agenderingsverzoek (inhoudende acht voorstellen) om materiële redenen geweigerd. Dit is het verzoek dat Business Holding BV in 2021 bij Novisource indiende. Het bestuur weigerde de agendering van de voorstellen omdat tegelijkertijd met het agenderingsverzoek een enquêteprocedure aanhangig was gemaakt. In par. 6.2.2.19 zet ik uiteen dat mijns inziens niet alle in het verzoek opgenomen voorstellen geweigerd hadden kunnen worden.

Resteren 22 agenderingsverzoeken. Daarvan zijn er twee voorafgaand aan de publicatie van de agenda ingetrokken. JANA en Aimco trokken hun bij TNT Express ingediende agenderingsverzoek (inhoudende één voorstel) in omdat bekend werd dat TNT Express met UPS in gesprek was gegaan over een overname van TNT Express. Boskalis trok het agenderingsverzoek bij Fugro in als reactie op de uitspraak van de voorzieningenrechter dat Fugro een stemming over de aanbeveling tot ontmanteling van de beschermingsconstructie niet hoefde toe te staan.

De overblijvende 20 agenderingsverzoeken bevatten in totaal 40 voorgestelde punten. De vier door Roy Roosen en Luuk Jeuken bij TMC ingediende en ge­­agendeerde voorstellen trokken zij voorafgaand aan de vergadering in. Van zes ge­­agendeerde voorstellen is de behandeling uitgesteld, zonder dat deze later nog heeft plaatsgevonden. Bij de twee voorstellen van VEB c.s. bij Van der Moolen kwam dit doordat met het bestuur was afgesproken dat de punten in een latere vergadering behandeld zouden worden, maar Van der Moolen voor die tijd failliet ging. De vier in 2008 door Hermes bij ASMI ingediende voorstellen zijn nooit behandeld doordat de Stichting Continuïteit ASMI voorafgaand aan de vergadering gebruik maakte van de calloptie, waarop Hermes (samen met Fursa) naar de OK stapte en deze besloot dat de stemming over de voorstellen van Hermes werd uitgesteld. Uiteindelijk is het nooit tot een stemming gekomen, zie par. 6.2.2.6.

Van de voorgestelde 51 agendapunten zijn er uiteindelijk dus 30 ter vergadering behandeld. Ten aanzien van 22 van deze 30 punten was een stemming verzocht. Deze 22 punten zijn op één na ook allemaal in stemming gebracht. Alleen de stemming over het in 2006 door Mellon bij ASMI ingediende voorstel tot uitkering van dividend in natura werd door het bestuur van ASMI geweigerd.

Bij 10 van de 21 ter stemming geagendeerde voorstellen had de stemming een informeel, niet bindend karakter omdat het onderwerp van het voorstel niet tot de besluitvormingsbevoegdheid van de algemene vergadering behoorde. Zes van deze voorstellen zijn verworpen. Drie (van de vijf) door TCI bij ABN Amro ingediende voorstellen konden op steun van de meerderheid van het vertegenwoordigde kapitaal rekenen. Het vierde voorstel waarover informeel gestemd werd en dat werd aangenomen, is het voorstel van VP Exploitatie BV om de rvc van Batenburg Beheer te adviseren zichzelf uit te breiden naar vier leden.

Bij de andere 11 van de 21 ter stemming geagendeerde voorstellen had de stemming een bindend karakter. Van deze 11 voorstellen zijn er drie verworpen. Het betreft: (i) het voorstel van Monolith Investment Management om een persoon aan de rvc van Batenburg Beheer aan te bevelen voor de voordracht tot benoeming,8 (ii) het voorstel van Monolith Investment Management tot het doen van een verzoek om toelichting en informatieverstrekking over het beleid van Batenburg Beheer ten aanzien van overnamebiedingen, en (iii) het voorstel van Monolith Investment Management en De Uyterwaerden Beleggingen BV om de besluitvorming over de benoeming van een nieuwe commissaris in de jaarlijkse algemene vergadering van Holland Colours in 2011 uit te stellen. Hierbij moet worden opgemerkt dat het onder (i) genoemde voorstel zo werd geagendeerd dat als het zou worden aangenomen een voordracht tot herbenoeming van een zittende commissaris zou komen te vervallen. Dat de algemene vergadering op deze wijze “voor het blok werd gezet”9 heeft er ongetwijfeld aan bijgedragen dat het voorstel werd verworpen (de uitkomst was 41,28% voor en 58,72% tegen). Iets soortgelijks deed zich voor ten aanzien van het onder (iii) genoemde voorstel. Hierbij was het zo dat de nieuw te benoemen commissarissen hadden aangegeven zich als kandidaat te zullen terugtrekken als het voorstel zou worden aangenomen. Ook hier heeft het stellen van deze consequentie er waarschijnlijk aan bijgedragen dat het voorstel werd verworpen (de uitkomst van de stemming was 45,4% voor en 54,6% tegen).

Dan de acht aangenomen voorstellen. Bij twee voorstellen wilde de kapitaalverschaffer ‘eigen’ commissarissen respectievelijk een niet uitvoerend bestuurder benoemd zien. Het betreft het voorstel van respectievelijk Holland Pigments bij Holland Colours en het voorstel van Cresida Investments bij Ageas. Om met de laatste te beginnen: het bestuur van Ageas had geen bezwaar tegen de benoeming van Ronny Brückner tot niet uitvoerend bestuurder van Ageas. Het bij Holland Colours aangenomen voorstel is in feite afkomstig van binnenuit. Het beeld dringt zich hier op dat de oprichter (tevens grootaandeelhouder van Holland Pigments) via de door Holland Pigments aangedragen commissarissen zijn grip op Holland Colours wil behouden. Het bestuur steunde het voorstel van Holland Pigments, de rvc deed dat niet. De drie door Value8 bij Qurius aangedragen en aangenomen voorstellen strekten ertoe een doorstart van Qurius mogelijk te maken. Iets soortgelijks geldt voor het voorstel van de zes grootaandeelhouders bij Roto Smeets Group NV: de goedkeuring ex art. 2:107a BW was nodig in verband met de overdracht van de aandelen Roto Smeets Group BV aan een door de grootaandeelhouders opgerichte vennootschap. Deze vier voorstellen hebben dus een ‘praktische’ inslag en worden overigens ook in beide gevallen door het bestuur (en de rvc) van de respectieve vennootschappen gesteund. Blijven over de twee voorstellen tot statutenwijziging van RWC Partners bij AMG. Het bestuur en de rvc van AMG steunden deze voorstellen niet. Zij werden uiteindelijk met haast unanieme instemming aangenomen.

Als gezegd zijn 9 voorstellen enkel besproken. Van 8 van deze voorstellen was ook verzocht om ze slechts ter bespreking te agenderen. Het enige voorstel dat de indiener eigenlijk ter stemming geagendeerd had willen zien hebben, is het al genoemde voorstel van Mellon bij ASMI om dividend in natura uit te keren. De overige voorstellen zijn: (i) de andere drie door Mellon voor de jaarlijkse algemene vergadering van ASMI in 2006 ingediende agendapunten (invoering kwartaalrapportages, toepasselijkheid structuurregime en naleving Code 2003), (ii) het door Centaurus & Paulson bij Stork ingediende agendapunt (opsplitsing of delisting), (iii) het door De Uyterwaerden Beleggingen BV bij Holland Colours ingediende agendapunt (suggestie mediation om dreigend conflict op te lossen), (iv) het door Eminence Capital bij ASMI ingediende agendapunt (bespreking voor- en nadelen afstoting belang in ASMPT), en (v) de twee in 2021 door Federated Hermes c.s. bij LyondellBasell ingediende agendapunten (bespreking klimaatstrategie en bespreking vraag of in de toekomst jaarlijks adviserend gestemd zou moeten worden over de klimaatstrategie).

Kortom: in de afgelopen 16 jaar hebben kapitaalverschaffers van beursvennootschappen met gebruikmaking van hun agenderingsrecht 51 voorstellen aangedragen voor jaarlijkse algemene vergaderingen. Dertig van die voorstellen zijn ter vergadering behandeld. Over 21 voorstellen is gestemd. Twaalf voorstellen zijn aangenomen. Worden daarvan de door het bestuur (en de rvc) gesteunde voorstellen afgetrokken, dan resteren 5 voorstellen. De stemming over 3 van die voorstellen was niet-bindend (en had, naar men nu weet, niet toegelaten hoeven worden). De andere 2 voorstellen zijn met nagenoeg unanimiteit aangenomen. Er zij nogmaals op gewezen dat dit beeld onvolledig is omdat de voor buitengewone algemene vergaderingen ingediende agenderingsverzoeken niet zijn meegenomen.10

Hieronder bespreek ik de op grond van art. 2:114a BW en/of de statuten van de vennootschap ingediende agenderingsverzoeken nader.