Rb. Den Haag, 24-07-2025, nr. AWB 21/2734

Bij 44 afzonderlijke besluiten van 7 april 2021 heeft verweerder de bezwaren van eisers 1 tot en met 44 tegen de verlening van een verblijfsvergunning regulier voor bepaalde tijd onder de beperking ‘grensoverschrijdende dienstverlening’ ongegrond verklaard.

Eisers 1 tot en met 44 en eiseres 1 hebben beroep ingesteld tegen deze besluiten.

Verweerder heeft een verweerschrift ingediend.

De rechtbank heeft de beroepen met de zaaknummers die beginnen met ‘AWB 21’ op 21 oktober 2021 op een zitting behandeld. Eisers 1 tot en met 44 hebben zich laten vertegenwoordigen door hun gemachtigde en hun toenmalige gemachtigde mr. D.O. Wernsing. Verweerder heeft zich laten vertegenwoordigen door mr. R.P.G. van Bel. Ter zitting is het onderzoek gesloten.

In de beslissing van 25 november 2021 heeft de rechtbank het onderzoek heropend en partijen verzocht zich uit te laten over het voornemen om prejudiciële vragen te stellen. Bij brief van 22 december 2021 hebben eisers hierop instemmend gereageerd. Bij brief van 24 december 2021 heeft verweerder hierop instemmend gereageerd.

Bij 23 afzonderlijke besluiten van 30 december 2021 heeft verweerder de bezwaren van eisers 45 tot en met 64 tegen de verlening van een verblijfsvergunning regulier voor bepaalde tijd onder de beperking ‘grensoverschrijdende dienstverlening’ ongegrond verklaard, en heeft verweerder de bezwaren tegen de verlengingen van de vergunningen van eisers 1, 25 en 33 ongegrond verklaard.

Eisers 1, 25, 33 en 45 tot en met 64, alsmede eiseressen 1, 2 en 3, hebben beroep ingesteld tegen deze besluiten. Op verzoek van eisers en eiseressen zijn deze zaken aangehouden.

In de verwijzingsuitspraak van deze rechtbank en zittingsplaats van 11 augustus 2022 (ECLI:NL:RBDHA:2022:8164) zijn prejudiciële vragen gesteld aan het Hof van Justitie van de Europese Unie (hierna: het Hof).

In het arrest van 20 juni 2024 (ECLI:EU:C:2024:530) heeft het Hof de prejudiciële vragen beantwoord. Op 29 juli 2024 heeft verweerder op het arrest gereageerd. Op 1 augustus 2024 hebben eisers op het arrest gereageerd.

De rechtbank heeft alle beroepen op 16 januari 2025 op een zitting behandeld. Eisers hebben zich laten vertegenwoordigen door hun gemachtigde en hun toenmalige gemachtigde mr. D.O. Wernsing. Verweerder heeft zich laten vertegenwoordigen door mr. A. Bondarev. Ter zitting is het onderzoek gesloten.

Op 10 februari 2025 heeft de rechtbank het onderzoek heropend teneinde de heffing van griffierechten te corrigeren. Na ontvangst van de correcte griffierechten is op 24 juli 2025 het onderzoek definitief gesloten.

Inleiding

1. Voor de weergave van de feiten, het juridisch kader, de standpunten van partijen tot aan het stellen van prejudiciële vragen, de gestelde prejudiciële vragen, en de aanleiding daartoe, verwijst de rechtbank naar zijn verwijzingsuitspraak van 11 augustus 2022, ECLI:NL:RBDHA:2022:8164. In deze uitspraak zal de rechtbank zijn eindoordeel geven over de bestreden besluiten indachtig de beantwoording van de prejudiciële vragen door het Hof en de reacties van partijen daarop.

2. Deze zaak gaat over grensoverschrijdende dienstverrichting. Dit houdt in dat een derdelander (iemand die niet de nationaliteit heeft van één van de lidstaten van de Europese Unie) een werkvergunning verkrijgt in een lidstaat en vervolgens op basis van die vergunning gedetacheerd wordt naar een andere lidstaat. Deze mogelijkheid bestaat doordat er in de Europese Unie een vrij verkeer van diensten geldt. Dit staat in de artikelen 56 en 57 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU).

3. In Nederland moeten werknemers die gebruik willen maken van grensoverschrijdende dienstverrichting zich vooraf melden bij de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Als zij langer dan drie maanden willen blijven, moeten zij vervolgens een verblijfsvergunning aanvragen bij verweerder. De duur van die vergunning kan in Nederland niet langer zijn dan de duur van de vergunning in de lidstaat van waaruit de werknemer wordt gedetacheerd, en is hoe dan ook gemaximeerd tot twee jaar. Voor het behandelen van deze aanvragen worden door verweerder leges geheven. In deze uitspraak moet de rechtbank de vragen beantwoorden of het vereisen van een verblijfsvergunning, het bepalen van de duur van de verblijfsvergunning, en de hoogte van de legeskosten in overeenstemming is met het Europese recht. Daarmee is deze uitspraak niet alleen relevant voor eisers en eiseressen, maar ook voor grensoverschrijdende dienstverrichting in Nederland in het algemeen.

Ontvankelijkheid

4. Voordat de rechtbank de zaak inhoudelijk kan beoordelen, moet worden vastgesteld of er sprake is van procesbelang. Dat is het geval als eisers en eiseressen met het voortzetten van deze procedure in een gunstigere positie kunnen komen.

5. Gebleken is dat eisers 1 tot en met 64 verlengingen van hun verblijfsvergunningen hebben gekregen tot 31 december 2021, de einddatum van het project waarvoor zij naar Nederland zijn gedetacheerd. Aangezien dit project inmiddels geëindigd is, kunnen eisers 1 tot en met 64 persoonlijk niet meer in een gunstigere positie komen. In zoverre is er dan ook geen sprake meer van procesbelang en zijn de beroepen om die reden niet-ontvankelijk.

6. Eiseressen 1, 2 en 3 hebben echter als werkgevers van eisers 1 tot en met 64 in elk van de zaken nog wel een procesbelang. Als zou worden geoordeeld dat de duur van de verblijfsvergunningen ten onrechte is beperkt, zou dat namelijk leiden tot de conclusie dat zij ten onrechte kosten hebben gemaakt voor verlengingen. Het Hof heeft dit in punt 109 van het arrest ook overwogen. Daarnaast bestaat volgens vaste rechtspraak procesbelang bij het verkrijgen van een oordeel over de rechtmatigheid van een verleende verblijfsvergunning met het oog op het betrekken van dat oordeel bij toekomstige aanvragen. Hierbij verwijst de rechtbank naar de uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van 2 maart 2005, ECLI:NL:RVS:2005:AS8397, en 25 februari 2009, ECLI:NL:RVS:2009:BH4009. Hierbij is van belang dat namens eiseressen onbetwist is gesteld dat er nog vele andere aanvragen voor grensoverschrijdende dienstverrichting aanhangig zijn.

7. Ook het betalen van griffierecht in elk van de zaken is een vereiste voor ontvankelijkheid van de beroepen. Aanvankelijk hebben eiseressen hiertegen beroepsgronden gericht, maar tijdens de zitting van 16 januari 2025 is namens eiseressen gesteld dat zij zich voor wat betreft het heffen van griffierecht en het daarbij toe te passen tarief refereren aan het oordeel van de rechtbank. Op grond van artikel 8:41, tweede lid, van de Awb bedraagt het tarief voor het van eiseressen, als niet-natuurlijke personen, te heffen griffierecht 360 euro voor de zaken uit 2021 en 365 euro voor de zaken uit 2022. Van samenhangende besluiten zoals bedoeld in het derde lid is naar het oordeel van de rechtbank geen sprake, aangezien het concrete feitencomplex afhankelijk is van de situatie van de individuele werknemer (eisers 1 tot en met 64). Verder volgt uit het gegeven dat eiseressen 1, 2 en 3 gezamenlijk beroep hebben ingesteld evenmin dat sprake is van een situatie zoals bedoeld in het derde lid. Eén en ander betekent dan ook dat van elk van eiseressen 1, 2 en 3 afzonderlijk griffierecht wordt geheven en wel per besluit waartegen beroep is ingesteld voor elk van de individuele eisers 1 tot en met 64. Deze griffierechten zijn inmiddels ook ontvangen. De zaak kan dan ook inhoudelijk worden beoordeeld.

Het arrest van het Hof

8. De rechtbank verwijst voor de inhoud van de antwoorden op de gestelde prejudiciële vragen naar het arrest van het Hof van 20 juni 2024, ECLI:EU:C:2024:530. Voor de leesbaarheid van deze uitspraak zal de rechtbank niettemin een korte samenvatting hiervan geven alvorens in te gaan op de standpunten van partijen en het eindoordeel daarover.

9. Het Hof heeft geoordeeld dat het recht op vrij verkeer van diensten niet zo ver strekt dat werknemers bij grensoverschrijdende dienstverrichting een automatisch afgeleid verblijfsrecht hebben. Omdat de binnenkomst en het verblijf van derdelander-werknemers in het kader van grensoverschrijdende dienstverrichting niet uitputtend in het Europese Unierecht is geregeld (geharmoniseerd), kan de Nederlandse regeling aan artikel 56 van het VWEU worden getoetst. In dat kader oordeelt het Hof als volgt.

10. Volgens vaste rechtspraak van het Hof mag het nuttig effect van het vrij verkeer van diensten niet teniet worden gedaan. Omdat met de Nederlandse regeling het uitoefenen van het vrije verkeer van diensten moeilijker wordt, is sprake van een beperking. Een beperking van het vrije verkeer van diensten is volgens de rechtspraak van het Hof alleen gerechtvaardigd als sprake is van een dwingend vereiste van algemeen belang. Bovendien moet de regeling geschikt zijn om het beoogde doel na te streven, en mag deze niet verder gaan dan noodzakelijk is. In dit geval zijn er volgens het Hof twee dwingende vereisten van algemeen belang aanwezig, die ook geschikt en noodzakelijk zijn: het waarborgen van de rechtszekerheid van de werknemers en het beschermen van de openbare orde in Nederland. Hierbij merkt de rechtbank overigens op dat verweerder zich op het laatstgenoemde niet heeft beroepen.

11. Het begrip ‘dienst’ in de zin van het VWEU omvat diensten van zeer verschillende aard. Het blijft echter een feit dat grensoverschrijdende dienstverrichting een tijdelijk karakter heeft, aldus het Hof. Een nationale regeling waarbij grensoverschrijdende dienstverrichting nooit een bepaalde duur mag overschrijden is dan ook niet in strijd met het Europese Unierecht, zelfs niet als die duur korter is dan de duur van het project waarvoor de werknemers worden gedetacheerd. Dit is alleen anders als deze bepaalde duur kennelijk te kort is voor de meerderheid van de werkgevers, of wanneer bij het verlengen daarvan sprake is van buitensporige formaliteiten. Daarnaast is het beperken van de duur van de verblijfsvergunning tot de duur van de vergunning die de werknemer eerder heeft gekregen in de lidstaat van waaruit hij wordt gedetacheerd geen schending van het recht op vrij verkeer van diensten. Een werkgever kan namelijk slechts gebruik maken van dit recht voor zover de werknemer in overeenstemming met het recht van zijn lidstaat is tewerkgesteld.

12. Ten slotte heeft het Hof geoordeeld dat het in rekening brengen van legeskosten slechts verenigbaar is met artikel 56 van het VWEU als het bedrag niet buitensporig of onredelijk is. De vraag of daarvan sprake is, moet worden beoordeeld in het licht van de kosten die de lidstaat moet dragen. De omstandigheid dat het bedrag hoger is dan het legesbedrag bij afgifte van een verblijfsdocument voor Unieburgers volstaat op zich in beginsel niet om aan te tonen dat de kosten buitensporig of onredelijk zijn, maar kan daarvoor wel een ernstige aanwijzing vormen indien de taken die de overheid moet vervullen overeen komen.

Het standpunt van verweerder

13. Verweerder ziet in het arrest van het Hof een bevestiging van zijn standpunt dat bij grensoverschrijdende dienstverrichting per individuele derdelander-werknemer naast een eenvoudige melding een verblijfsvergunning mag worden gevraagd als de dienstverrichting langer dan drie maanden duurt. Echter komt verweerder in zoverre terug op zijn standpunt dat deze regeling wel een beperking vormt van het recht op vrij verkeer van diensten, en dat deze beperking niet wordt gerechtvaardigd door de noodzaak om de arbeidsmarkt te beschermen en de noodzaak om na te gaan of sprake is van misbruik van het recht van vrij verkeer van diensten. Het waarborgen van de rechtszekerheid van de werknemers is wel als rechtvaardigingsgrond aanvaard door het Hof en is ook evenredig geacht. Deze grond kan de bestreden besluiten volgens verweerder dragen.

14. Verder wijst verweerder erop dat het Hof heeft geoordeeld dat de duur van de verblijfsvergunning voor grensoverschrijdende dienstverrichting mag worden beperkt tot de duur van de vergunning in de lidstaat van waaruit de werknemer wordt gedetacheerd, en dat deze hoe dan ook mag worden gemaximeerd op twee jaar. Anders dan eiseressen aanvoeren, is dan ook volgens verweerder geen sprake van onverbindendheid van de bepaling waarin dit maximum van twee jaar is vastgelegd: artikel 3.58, eerste lid, onder i, van het Vreemdelingenbesluit 2000 (Vb).

15. De legesbedragen van 290 euro in 2021 en 320 euro in 2022 zijn volgens verweerder verre van toereikend om de kosten voor het behandelen van de aanvragen te dekken. Ter onderbouwing hiervan heeft verweerder verwezen naar het rapport ‘Opbouw IND Legeskostenprijzen 2018’ en de onderliggende ‘Detailberekening legeskostenprijzen 2018’. Deze prijzen zijn dan ook niet buitensporig of onredelijk, aldus verweerder. Met ingang van 1 januari 2019 zijn deze tarieven na een oproep van de Europese Commissie aanzienlijk verlaagd. De nieuwe tarieven zijn gebaseerd op drie keer de prijs van de nationale identiteitskaart voor individuele aanvragers, en vijf keer die prijs voor professionele aanvragers. Daarbij is rekening gehouden met de omstandigheid dat vergunningen voor grensoverschrijdende dienstverrichting een kortere duur hebben dan een nationale identiteitskaart. Nog verdere verlaging van deze prijzen zou volgens verweerder malafide werkgevers die vooral handelen vanuit financieel gewin in de kaart spelen. Al met al moeten volgens verweerder de beroepen ongegrond worden verklaard.

Het standpunt van eiseressen

16. Het Hof heeft duidelijk geoordeeld dat er geen sprake is van een afgeleid verblijfsrecht en dat de verblijfsvergunningsplicht gerechtvaardigd is, aldus eiseressen. Waar het gaat om de duur van de vergunning voor grensoverschrijdende dienstverrichting, zoekt het Hof in punt 116 van het arrest volgens eiseressen ten onrechte aansluiting bij tewerkstelling van derdelanders door andere ondernemingen in Nederland. Het is namelijk niet zo dat daarbij de maximumduur van twee jaar gebruikelijk is. Eiseressen voeren aan dat de termijn van drie jaar gebruikelijk is bij andere verblijfsvergunningen voor internationale arbeid. Hierbij wijzen eiseressen bij wijze van voorbeeld op het associatierecht met Turkije (artikel 6 en 7 van het Associatiebesluit van de Associatieraad EEG/Turkije Nr. 1/80), de ICT-richtlijn (Richtlijn 2014/66/EU) en de Regeling internationaal handelsverkeer (artikel 5.2 van het Besluit uitvoering Wet arbeid vreemdelingen 2022). Dit zou volgens eiseressen ook beter aansluiten bij de praktijk, waarin legio projecten langer duren dan twee jaar maar zelden langer duren dan drie jaar. Artikel 3.58, eerste lid, onder i, van het Vb moet dan ook volgens eiseressen worden aangepast vanwege strijd met het Europese Unierecht.

17. Waar het gaat om de leges, wijzen eiseressen erop dat tijdens de zitting van 21 oktober 2021 door verweerder is toegelicht dat de beoordeling van een aanvraag voor grensoverschrijdende dienstverrichting zeer eenvoudig is. Gelet hierop is er volgens eiseressen geen mogelijkheid om een hoger legestarief te vragen dan het tarief voor gemeenschapsonderdanen (58 euro in 2021 en 64 euro in 2022). Hierbij wijzen eiseressen op punt 121 van het arrest van het Hof. In dit punt heeft het Hof namelijk geoordeeld dat een dergelijk verschil in tarieven een ernstige aanwijzing kan zijn dat het bedrag onevenredig is. Volgens eiseressen moet dan ook artikel 3.34, onder i, van het Voorschrift Vreemdelingen 2000 worden aangepast wegens strijd met het Europese Unierecht. Al met al verzoeken eiseressen om gegrondverklaring van de beroepen, restitutie van de teveel betaalde leges inclusief wettelijke rente, een proceskostenvergoeding voor 13,5 procespunt in elk van de zaken met wegingsfactor 1,5 (zwaar) en vergoeding van de betaalde griffierechten.

De rechtbank oordeelt als volgt.

De duur van de verblijfsvergunning voor grensoverschrijdende dienstverrichting

18. In deze uitspraak acht de rechtbank geen aanvullend oordeel meer nodig over de eerste en de tweede prejudiciële vraag. Het Hof heeft geoordeeld dat de artikelen 56 en 57 van het VWEU geen afgeleid verblijfsrecht meebrengen voor derdelander-werknemers die gebruik maken van grensoverschrijdende dienstverrichting. Ook heeft het Hof geoordeeld dat het is toegestaan om, naast een eenvoudige melding, een verblijfsvergunning te vereisen per individuele werknemer wanneer de dienstverrichting langer dan drie maanden duurt. Partijen hebben zich hier achter geschaard.

19. Ook over de derde prejudiciële vraag, aanhef en onder b, is geen verder oordeel meer nodig. Het Hof heeft geoordeeld dat het niet in strijd is met het Europese Unierecht om de duur van een verblijfsvergunning voor grensoverschrijdende dienstverrichting te beperken tot de duur van de vergunning die de werknemer eerder heeft gekregen in de lidstaat van waaruit hij wordt gedetacheerd. Ook hierachter hebben partijen zich geschaard.

20. Partijen zijn nog wel verdeeld over de vraag of de duur van een verblijfsvergunning voor grensoverschrijdende dienstverrichting nooit de duur van twee jaren mag overschrijden. In dit kader leest de rechtbank punt 116 van het arrest van het Hof aldus dat elke bepaalde duur voor een verblijfsvergunning voor grensoverschrijdende dienstverrichting in beginsel is toegestaan, zolang deze niet kennelijk te kort is voor de meerderheid van de dienstverrichters en zolang er zonder buitensporige formaliteiten een verlenging kan worden verkregen. Dat het in Nederland mogelijk is om zonder buitensporige formaliteiten een verlenging van de verblijfsvergunning voor grensoverschrijdende dienstverrichting te verkrijgen, is tussen partijen niet in geschil. Het Hof heeft verder naar het oordeel van de rechtbank niet bedoeld te overwegen dat een bepaalde duur van twee jaren alleen is toegestaan als die termijn ook voor andere verblijfsvergunningen voor internationale arbeid in de betreffende lidstaat gebruikelijk is. De maatstaf die het Hof aanlegt is van feitelijke aard en ziet uitsluitend op een verblijfsvergunning voor grensoverschrijdende dienstverrichting. De stelling van eiseressen dat een termijn van twee jaren voor het gros van de grensoverschrijdende dienstverrichtingen niet voldoende is, is door hen niet onderbouwd, anders dan dat zij in algemene zin verwijzen naar eigen ervaringen. Hiermee hebben eiseressen niet aannemelijk gemaakt dat in Nederland niet wordt voldaan aan de door het Hof genoemde voorwaarde voor het maximeren van de duur van een verblijfsvergunning.

21. Dat artikel 3.58, eerste lid, onder i, van het Vb deels onverbindend moet worden geacht, volgt de rechtbank dan ook niet.

22. In de conclusie van advocaat-generaal Rantos, en in de schriftelijke opmerkingen van verweerder bij het Hof, is erop gewezen dat de termijn van 24 maanden in het Europese Unierecht gebruikelijk is als maximumduur bij detachering. Hierbij is gewezen op de Verordening 883/2004 en de Richtlijn 2018/957. Eiseressen hebben hier echter terecht tegen aangevoerd dat dit ziet op de duur van de toepasselijkheid van het sociale zekerheidsrecht en niet op de duur van de dienstverrichting. Hierbij hebben eiseressen terecht gewezen op het arrest van het Hof van 3 juni 2021 in de zaak Team Power Europe (ECLI:EU:C:2021:427). Gelet op wat hiervoor is overwogen, kan dit eiseressen echter niet meer baten.

Legeskosten

23. Partijen zijn nog verdeeld over de vraag of verweerder voor het behandelen van de aanvragen de legeskosten (290 euro in 2021 en 320 euro in 2022) per aanvraag bij eiseressen in rekening heeft mogen brengen.

24. Het Hof heeft geoordeeld dat legeskosten niet buitensporig of onredelijk mogen zijn, en moeten worden beoordeeld in het licht van de kosten die de lidstaat voor het behandelen van de aanvraag maakt. Ook heeft het Hof geoordeeld dat de omstandigheid dat de legeskosten voor het behandelen van een aanvraag voor afgifte van een verblijfsdocument voor Unieburgers lager zijn in beginsel niet volstaat om aan te tonen dat het legesbedrag buitensporig of onredelijk is, maar wel een ernstige aanwijzing daarvoor kan zijn als de taken die de overheid moet vervullen overeenkomen.

25. Anders dan eiseressen aanvoeren, is in de door verweerder bij de reactie op het arrest overgelegde bijlagen wel te zien hoe de legeskosten voor het behandelen van een aanvraag voor een verblijfsvergunning voor grensoverschrijdende dienstverrichting zijn opgebouwd. Hierbij verwijst de rechtbank in het bijzonder naar regel 500 in het document ‘Detailberekening legeskostenprijzen 2018’. Dit is tijdens de zitting van 16 januari 2025 ook opgehelderd.

26. Dit laat echter onverlet dat de rechtbank niet overtuigd is van de door verweerder gegeven motivering voor de hoogte van de legeskostenprijzen bij grensoverschrijdende dienstverrichting. De omstandigheden dat deze legeskostenprijzen mede naar aanleiding van het starten van een infractieprocedure door de Europese Commissie zijn verlaagd, en niet voldoende zijn om de werkelijke directe en indirecte kosten voor het behandelen van deze aanvragen te dekken, is voor een dergelijke motivering onvoldoende. Gelet op met name punt 121 van het arrest van het Hof dient namelijk te worden nagegaan of er een rechtvaardiging bestaat voor het feit dat de legeskosten bij afgifte van een verblijfsdocument voor Unieburgers in Nederland veel lager zijn, waarbij moet worden gekeken naar de taken die verweerder bij het afgeven van beide vergunningen moet verrichten. Naar het oordeel van de rechtbank heeft verweerder een dergelijke rechtvaardiging niet gegeven. Hierbij is van belang dat, zoals ook door verweerder op de zitting van 21 oktober 2021 is toegelicht, maar zeer weinig handelingen nodig zijn om een verblijfsvergunning voor grensoverschrijdende dienstverrichting af te geven. Het ligt gelet daarop juist niet in de rede dat de legeskosten bij grensoverschrijdende dienstverrichting hoger zijn omdat er meer handelingen nodig zouden zijn dan bij afgifte van een verblijfsdocument voor Unieburgers.

27. Tijdens de zitting van 16 januari 2025 heeft verweerder nog toegelicht dat er bij grensoverschrijdende dienstverrichting voor is gekozen om aan te sluiten bij de kosten van een Nederlandse identiteitskaart, omdat de Verordening 73/184/EEG uit 1973 destijds bepaalde dat de kosten van een verblijfsdocument voor Unieburgers niet hoger mochten zijn dan de kosten voor een verblijfsdocument voor eigen onderdanen. Nog los van de omstandigheid dat deze verordening niet meer geldig is, ziet dit niet op grensoverschrijdende dienstverrichting. Dit kan dan ook niet bijdragen aan de rechtvaardiging van de legeskosten voor grensoverschrijdende dienstverrichting. Ook de stelling van verweerder dat grensoverschrijdende dienstverrichting van kortere duur is dan een verblijfsdocument voor Unieburgers, zodat er voor vergelijkbare periodes meer kosten moeten worden gemaakt, kan de hoogte van de legeskosten niet rechtvaardigen aangezien dit in het beoordelingskader zoals dat door het Hof uiteen is gezet geen rol speelt.

Conclusie, proceskosten en griffierechten

28. Gelet op wat hiervoor is overwogen, komt de rechtbank tot de conclusie dat verweerder in de bestreden besluiten de hoogte van de in rekening gebrachte legeskosten niet goed heeft gemotiveerd. De beroepen zijn in zoverre gegrond. De bestreden besluiten zijn in zoverre in strijd met het motiveringsvereiste van artikel 7:12 van de Algemene wet bestuursrecht, en zullen in zoverre moeten worden vernietigd. Voor het overige kunnen de bestreden besluiten in stand blijven.

29. De rechtbank ziet geen mogelijkheid om in te gaan op het verzoek van eiseressen om zelf in de zaken te voorzien. Daartoe is redengevend dat de rechtbank geen handvatten heeft om zelf vast te stellen welke legesbedragen in het kader van grensoverschrijdende dienstverrichting wel redelijk zouden zijn. Dit dient namelijk mede te worden gebaseerd op de handelingen die verweerder bij het behandelen van de aanvraag moet verrichten, in vergelijking met het behandelen van een aanvraag voor afgifte van een verblijfsdocument voor Unieburgers. Daarop heeft de rechtbank onvoldoende zicht. De rechtbank zal verweerder dan ook opdragen om opnieuw op de bezwaren van eiseressen te beslissen op het onderdeel van de legeskosten, met inachtneming van deze uitspraak. In het verlengde hiervan is het voor de rechtbank niet mogelijk om te bepalen hoeveel teveel betaalde leges aan eiseressen zouden moeten worden gerestitueerd.

30. In de gegrondverklaring van de beroepen van eiseressen ziet de rechtbank aanleiding om verweerder te veroordelen in de door eiseressen gemaakte proceskosten. Op grond van het Besluit proceskosten bestuursrecht (Bpb) komen de kosten voor de door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand via een forfaitair systeem voor vergoeding in aanmerking. In deze zaak levert de rechtsbijstand door een gemachtigde 8 punten op: een punt voor het indienen van het beroepschrift, een punt voor het verschijnen ter zitting op 21 oktober 2021, een half punt voor het indienen van een zienswijze op het stellen van prejudiciële vragen, twee punten voor het indienen van schriftelijke opmerkingen bij het Hof, twee punten voor het verschijnen ter zitting bij het Hof, een half punt voor het indienen van een zienswijze op het arrest van het Hof en een punt voor het verschijnen ter zitting op 16 januari 2025. De waarde per punt is € 907. Dit wordt vermenigvuldigd met wegingsfactor 1,5 (zwaar), omdat deze factor volgens vaste rechtspraak van toepassing is indien een zaak zich leent voor het stellen van prejudiciële vragen. Toegekend wordt in totaal € 10.884. Dit bedrag wordt toegekend voor de 67 beroepschriften gezamenlijk. Het bepaalde in artikel 3 van het Bpb is namelijk van toepassing. Daarin staat dat beroepen die door de bestuursrechter gelijktijdig zijn behandeld, waarin rechtsbijstand is verleend door dezelfde personen en van wie de werkzaamheden in elk van de zaken identiek zijn worden aangemerkt als samenhangende zaken, en dat samenhangende zaken worden beschouwd als één zaak.

31. Daarnaast ziet de rechtbank in de gegrondverklaring van de beroepen aanleiding om te bepalen dat verweerder de door eiseressen in elk van de zaken betaalde griffierechten moet vergoeden. In elk van de 44 zaken uit 2021 bedraagt dit € 360 en in elk van de 23 zaken uit 2022 € 365. Verweerder moet daarom in totaal € 24.235 aan griffierechten aan eiseressen vergoeden.

De rechtbank:

 verklaart de beroepen, voor zover die zijn ingediend door eisers 1 tot en met 64, niet-ontvankelijk;

 verklaart de beroepen, voor zover die zijn ingediend door eiseressen 1, 2 en 3, gegrond;

 vernietigt de bestreden besluiten;

 draagt verweerder op om opnieuw op de bezwaren van eiseressen 1, 2 en 3 te beslissen met inachtneming van deze uitspraak, op het onderdeel van de legeskosten;

 veroordeelt verweerder in de door eiseressen 1, 2 en 3 gemaakte proceskosten ter hoogte van € 10.884 (tienduizendachthonderdvierentachtig euro);

 bepaalt dat verweerder het in elk van de zaken door eiseressen 1, 2 en 3 betaalde griffierecht vergoedt, in totaal neerkomend op € 24.235 (vierentwintigduizendtweehonderdvijfendertig euro).

Deze uitspraak is gedaan op 24 juli 2025 door mr. J.F.I. Sinack, rechter en voorzitter, en mr. E.F. Bethlehem en mr. S.E. van de Merbel, rechters, in aanwezigheid van mr. A.S. Hamans, griffier, en openbaar gemaakt door middel van geanonimiseerde publicatie op www.rechtspraak.nl.

Afschrift verzonden aan partijen op:

Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen vier weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.

1. Bij 44 afzonderlijke besluiten van 7 april 2021 (de bestreden besluiten) heeft verweerder de bezwaren van eisers tegen de verlening van een verblijfsvergunning regulier voor bepaalde tijd onder de beperking ‘grensoverschrijdende dienstverlening’ ongegrond verklaard.

2. Eisers hebben beroep ingesteld tegen de bestreden besluiten.

3. Verweerder heeft een verweerschrift ingediend.

4. De rechtbank heeft de beroepen op 21 oktober 2021 op een zitting behandeld. Eisers hebben zich laten vertegenwoordigen door hun gemachtigden. Verweerder heeft zich laten vertegenwoordigen door zijn gemachtigde. Ter zitting is het onderzoek gesloten.

5. Bij beslissing van 25 november 2021 heeft de rechtbank het onderzoek heropend en partijen verzocht zich uit te laten over het voornemen om prejudiciële vragen te stellen. Bij brief van 22 december 2021 hebben eisers hierop instemmend gereageerd. Bij brief van 24 december 2021 heeft verweerder hierop instemmend gereageerd.

6. Eisers hebben de Oekraïense nationaliteit en zijn werkzaam voor de Slowaakse vennootschap [bedrijf] [bedrijfA] . ( [bedrijf] ). Deze vennootschap voert voor een Nederlandse opdrachtgever, [bedrijf2] N.V. ( [bedrijf2] ), (metaal)werkzaamheden uit in de haven van Rotterdam.

Eisers, die beschikken over een Slowaakse tijdelijke verblijfsvergunning voor arbeid, zijn door [bedrijf] aan [bedrijf2] ter beschikking gesteld om in de haven van Rotterdam aan een opdracht te werken. [bedrijf] heeft hun werkzaamheden en de periode waarbinnen deze zullen worden verricht vooraf gemeld aan de Nederlandse autoriteiten.1.Vervolgens heeft [bedrijf] aan de Nederlandse autoriteiten gemeld dat de door eisers te verrichten werkzaamheden langer zullen duren dan de duur van het Schengen-circulatierecht (90 uit 180 dagen).

7. In verband hiermee heeft [bedrijf] daarnaast bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) voor elk van eisers een aanvraag ingediend om verlening van verblijfsvergunning voor het verrichten van grensoverschrijdende dienstverrichting. Voor de behandeling van deze aanvragen zijn per aanvraag leges geheven. De IND heeft namens de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (de staatssecretaris) de aanvragen om verlening van verblijfsvergunning ingewilligd met de aantekening dat voor deze specifieke arbeid geen tewerkstellingsvergunning is vereist. De geldigheidsduur van de verleende verblijfsvergunningen is daarbij beperkt tot de geldigheidsduur van de Slowaakse verblijfsvergunningen van eisers en is daarmee korter dan de duur van de werkzaamheden waarvoor eisers ter beschikking zijn gesteld.

8. Eisers hebben tegen de inwilligende besluiten bezwaar gemaakt bij de IND, die namens de staatssecretaris de besluiten heroverweegt. De door eisers aangevoerde bezwaren betroffen de verplichting als zodanig om een verblijfsvergunning aan te vragen, de geldigheidsduur van de verleende vergunningen en de voor de behandeling van de aanvragen verschuldigde leges. De bezwaren van eisers zijn op 16 maart 2021 behandeld door de ambtelijke hoorcommissie van de IND. Dit heeft niet geleid tot andere beslissingen van de staatssecretaris: bij de bestreden besluiten zijn de bezwaren van eisers ongegrond verklaard.

9. Eisers hebben in beroep bij de rechtbank hun bezwaren tegen de vergunningplicht, de heffing van leges en de geldigheidsduur van de vergunningen herhaald. Zij concluderen tot schending van de artikelen 56 en 57 van het VWEU. Eisers verwijzen naar de rechtspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie (het Hof), waaronder de arresten in de zaken Vander Elst2.en Essent3., waarin is geoordeeld dat een dienstverrichter zo min mogelijk belemmerd mag worden in de uitoefening van de vrijheid van dienstverrichting.

10. Daarbij wijzen eisers erop dat in deze rechtspraak nog niet de vraag is beantwoord of het terecht is dat derdelander-werknemers van dienstverrichters uit een lidstaat van de Europese Unie na het aflopen van het Schengen-circulatierecht (90 uit 180 dagen) naast hun verblijfsvergunning in het land van vestiging van de dienstverrichter ook een verblijfsvergunning moeten aanvragen voor verblijf in een andere lidstaat in verband met hun werkzaamheden aldaar in het kader van grensoverschrijdende dienstverrichting. Wel leiden eisers uit de arresten Commissie tegen Duitsland4.en Essent af dat voorafgaand aan een grensoverschrijdende dienstverrichting alleen een notificatie, mededeling of eenvoudige verklaring mag worden gevraagd. Een dergelijke procedure is ook in Nederland ingevoerd. Nu aan de hand van de daarbij te verstrekken informatie in Nederland daarnaast een verblijfsvergunning moet worden aangevraagd, is volgens eisers sprake van een onnodige en daarom onterechte dubbele procedure.

11. Ook de omstandigheid dat een te verlenen verblijfsvergunning niet is gekoppeld aan de duur van het verblijfsrecht in de lidstaat van vestiging van de dienstverrichter, maar aan de vermoedelijke duur van de dienstverrichting in Nederland, vinden eisers een ongerechtvaardigde belemmering van de vrije dienstverrichting. Dat geldt ook voor het feit dat de geldigheidsduur van de verblijfsvergunning wettelijk is begrensd op maximaal twee jaar.5.Dit leidt volgens eisers tot belemmering voor projecten met een langere uitvoeringsduur.

12. Ten derde menen eisers dat de voor de behandeling van de aanvraag ter verkrijging van een verblijfsvergunning voor grensoverschrijdende dienstverlening verschuldigde leges in strijd zijn met het recht op vrije dienstverrichting. Daarbij wijzen zij op het verschil met het legesbedrag dat is verschuldigd voor het verkrijgen van een bewijs van rechtmatig verblijf als Unieburger.

13. De staatssecretaris stelt in beroep dat de verblijfsvergunningplicht niet in strijd is met de artikelen 56 en 57 van het VWEU. Er is geen sprake van controle voorafgaand aan het starten van de dienstverrichting, omdat het de dienstverrichter vrijstaat om na eenvoudige notificatie in Nederland te verblijven gedurende de vrije termijn van 90 uit 180 dagen. De verblijfsvergunning is ook geen tewerkstellingsvergunning. Verder is de procedure om een verblijfsvergunning te verkrijgen eenvoudig. De benodigde stukken zijn al in het bezit van de dienstverrichter en er wordt alleen getoetst of een melding is gedaan en of er sprake is van een werkvergunning, verblijfsvergunning en arbeidsovereenkomst in de andere lidstaat.

14. Voor zover dit al moet worden gezien als een beperking van het vrije dienstenverkeer, is die beperking volgens de staatssecretaris gerechtvaardigd vanwege het bestaan van dwingende redenen van algemeen belang. De staatssecretaris acht de verplichting van een verblijfsvergunning namelijk noodzakelijk uit het oogpunt van de naleving van sociale regelgeving. Ook vindt de staatssecretaris de vergunningplicht noodzakelijk ter bescherming van de belangen van Nederland, met name de bescherming van de toegang tot de Nederlandse arbeidsmarkt. Verder acht de staatssecretaris de vergunningplicht nodig om te kunnen controleren of een in een andere lidstaat gevestigde dienstverrichter de vrijheid van dienstverrichting niet gebruikt voor een ander doel dan waarvoor deze is ingevoerd. Tot slot stelt de staatssecretaris dat de verblijfsvergunning in het belang is van de rechtszekerheid [bedrijfA] de werknemer met het daarmee verkregen verblijfsdocument zijn rechtmatig verblijf kan aantonen in het maatschappelijk verkeer.

15. Verder stelt de staatssecretaris dat hij de geldigheidsduur van de verleende vergunningen terecht heeft gekoppeld aan de duur van de Slowaakse verblijfsvergunningen. Hij bestrijdt dat er een verplichting bestaat om een verblijfsvergunning te verlenen voor de duur van de vermoedelijke dienstverrichting en hij wijst erop dat een werknemer die niet meer beschikt over een geldige vergunning voor arbeid en verblijf in de lidstaat van zijn werkgever niet langer voldoet aan de voorwaarden die gelden voor de dienstverrichting. De staatssecretaris meent ook dat de maximale geldigheidsduur zoals vastgelegd in de Nederlandse wetgeving niet in strijd is met de artikelen 56 en 57 van het VWEU.

16. Ten slotte stelt de staatssecretaris dat het bedrag van de leges die worden geheven voor de behandeling van de aanvragen om verlening (of verlenging) van (de geldigheidsduur van de) verblijfsvergunningen niet onevenredig hoog is. De hoogte van de leges is per 1 januari 2019 naar aanleiding van jurisprudentie van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State aangepast en is nu gekoppeld aan het legestarief voor een nationale identiteitskaart. Vervolgens heeft de Europese Commissie een lopende infractieprocedure tegen Nederland beëindigd.

Verrichten van arbeid als vreemdeling in het kader van grensoverschrijdende dienstverlening

17. Op grond van artikel 2, eerste lid, van de Wet arbeid vreemdelingen (Wav) is het een werkgever verboden een vreemdeling6.in Nederland arbeid te laten verrichten zonder tewerkstellingsvergunning of zonder dat een vreemdeling in het bezit is van een gecombineerde vergunning voor werkzaamheden bij die werkgever.

18. Dit verbod is op grond van artikel 1e, eerste lid, van het Besluit uitvoering Wet arbeid vreemdelingen (BuWav)7.niet van toepassing met betrekking tot een vreemdeling die in het kader van grensoverschrijdende dienstverlening tijdelijk in Nederland arbeid verricht in dienst van een werkgever die buiten Nederland is gevestigd in een andere lidstaat van de Europese Unie (…), mits

19. Op grond van artikel 8, eerste lid, van de Wet arbeidsvoorwaarden gedetacheerde werknemers in de Europese Unie (WagwEU) is de dienstverrichter, die een werknemer detacheert naar Nederland, verplicht dit schriftelijk of elektronisch voor aanvang van de werkzaamheden te melden aan de Minister voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW). De melding van de dienstverrichter houdt in:

Op grond van het tweede lid verstrekt de dienstverrichter die een werknemer detacheert naar Nederland, vóór aanvang van de werkzaamheden aan de dienstontvanger een schriftelijk of elektronisch afschrift van de melding, bedoeld in het eerste lid, met daarin ten minste de gegevens over zijn identiteit en de identiteit van de gedetacheerde werknemer, het adres van de werkplek en de aard en duur van de werkzaamheden. Het derde lid schrijft voor dat de dienstontvanger controleert of het afschrift van de melding, bedoeld in het tweede lid, de in het tweede lid genoemde gegevens vermeldt, alsmede dat hij onjuistheden, of het niet hebben ontvangen van het afschrift, uiterlijk vijf werkdagen na aanvang van de werkzaamheden schriftelijk of elektronisch meldt aan de minister van SZW.

20. Op grond van artikel 11, derde lid, van het Besluit arbeidsvoorwaarden gedetacheerde werknemers in de Europese Unie (BagwEU) verstrekt de dienstverrichter in aanvulling op de in artikel 8, eerste lid, van de WagwEU genoemde gegevens de einddatum van de periode van rechtmatige tewerkstelling.

21. De Sociale verzekeringsbank (SVB) is belast met de uitvoering van de werkzaamheden in verband met artikel 8 van de WagwEU.8.Meldingen als bedoeld in dit artikel worden gedaan via het online meldloket van de SVB: www.postedworkers.nl.9.

Verblijfsrecht als vreemdeling in het kader van grensoverschrijdende dienstverlening

22. Op grond van artikel 3, tweede lid, van het BagwEU worden door de Inspectie SZW de gegevens van de melding verstrekt aan de IND, voor zover die gegevens noodzakelijk zijn voor de taken in verband met de uitvoering van de Vreemdelingenwet 2000 (Vw). De IND moet nagaan of is gemeld overeenkomstig artikel 8 van de WagwEU, om op grond hiervan te bepalen voor welke buitenlandse werknemers een verblijfsvergunning dient te worden afgegeven.

23. Artikel 14 van de Vw geeft de Minister van Justitie en Veiligheid de bevoegdheid tot het verlenen van een verblijfsvergunning regulier voor bepaalde tijd. Dit artikel bepaalt tevens dat deze verblijfsvergunning wordt verleend onder beperkingen die verband houden met het doel waarvoor verblijf is toegestaan. Op grond van artikel 3.4, eerste lid, onder i, van het Vreemdelingenbesluit 2000 (Vb) is het mogelijk om een verblijfsvergunning regulier voor bepaalde tijd te verlenen onder de beperking verband houdend met grensoverschrijdende dienstverlening. Artikel 3.31a, eerste lid, van het Vb bepaalt verder dat een verblijfsvergunning voor dit doel kan worden verleend indien de in artikel 8 van de WagwEU bedoelde melding is gedaan, onder verstrekking van de in dat artikel en de in artikel 11, derde lid, van het BagwEU voorgeschreven gegevens.

24. Op grond van artikel 3.58, eerste lid, onder i, van het Vb en onderdeel B5/3.1 van de Vreemdelingencirculaire 2000 (Vc)10.verleent de IND de verblijfsvergunning voor grensoverschrijdende dienstverlening met een geldigheidsduur gelijk aan de duur van de werkzaamheden als bedoeld in artikel 1e, tweede lid, van het BuWav11., met een maximum van twee jaar.

25. Op grond van artikel 3.34 van het Voorschrift Vreemdelingen 2000 (VV) is de vreemdeling die niet in het bezit is van een machtiging tot voorlopig verblijf geldig voor het doel waar verblijf voor wordt gevraagd, voor de behandeling van een aanvraag tot het verlenen, wijzigen of verlengen van een verblijfsvergunning voor grensoverschrijdende dienstverlening leges verschuldigd. Deze legesbedragen worden periodiek aangepast en bedroegen in het geval van eisers € 290 c.q. € 320 (thans: € 345).

26. Op grond van artikel 56 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) zijn in het kader van de volgende bepalingen de beperkingen op het vrij verrichten van diensten binnen de Unie verboden ten aanzien van de onderdanen der lidstaten die in een andere lidstaat zijn gevestigd dan die, waarin degene is gevestigd te wiens behoeve de dienst wordt verricht.

27. Op grond van artikel 57 van het VWEU worden in de zin van de Verdragen als diensten beschouwd: de dienstverrichtingen welke gewoonlijk tegen vergoeding geschieden, voor zover de bepalingen, betreffende het vrije verkeer van goederen, kapitaal en personen op deze dienstverrichtingen niet van toepassing zijn (…). Onverminderd de bepalingen van het hoofdstuk betreffende het recht van vestiging, kan degene die de diensten verricht, daartoe zijn werkzaamheden tijdelijk uitoefenen in de lidstaat waar de dienst wordt verricht, onder dezelfde voorwaarden als die welke die staat aan zijn eigen onderdanen oplegt.

28. Volgens vaste rechtspraak van het Hof zijn de werkzaamheden van een onderneming bestaande in het tegen vergoeding ter beschikking stellen van arbeidskrachten die in dienst van die onderneming blijven zonder dat er met het inlenende bedrijf een arbeidsovereenkomst tot stand komt, beroepswerkzaamheden die aan de voorwaarden van artikel 57, eerste alinea, van het VWEU voldoen, en mitsdien moeten worden beschouwd als een dienstverrichting in de zin van deze bepaling.12.

29. Eveneens volgens vaste rechtspraak van het Hof verlangt artikel 56 van het VWEU niet alleen de afschaffing van iedere discriminatie van de in een andere lidstaat gevestigde dienstverrichter op grond van diens nationaliteit, maar tevens de opheffing van iedere beperking – ook indien deze zonder onderscheid geldt voor binnenlandse dienstverrichters en dienstverrichters uit andere lidstaten – die de werkzaamheden van de dienstverrichter die in een andere lidstaat is gevestigd en aldaar rechtmatig gelijksoortige diensten verricht, verbiedt, belemmert of minder aantrekkelijk maakt.13.

30. Het Hof heeft verder geoordeeld dat, gelet op artikel 56 en 57 van het VWEU, voor de tewerkstelling van derdelander-werknemers die ter beschikking worden gesteld aan een in de lidstaat gevestigde onderneming door een in een andere lidstaat gevestigde onderneming geen tewerkstellingsvergunning mag worden verlangd. Om te kunnen controleren of daadwerkelijk sprake is van een dienstverrichting in de zin van deze artikelen kan namelijk worden volstaan met het minder vergaande middel van een eenvoudige voorafgaande verklaring waarin de dienstverrichter de gegevens verstrekt die nodig zijn om te kunnen controleren of de situatie van de ter beschikking gestelde werknemers legaal is en of zij hun hoofdactiviteit uitoefenen in de lidstaat waar de dienstverrichter is gevestigd. Ook kan de naleving van sociale wetgeving op die wijze worden gecontroleerd.14.

31. In het arrest Commissie tegen Oostenrijk heeft het Hof overwogen dat het gebied van de binnenkomst en het verblijf van onderdanen van derde landen op het grondgebied van een lidstaat in het kader van de terbeschikkingstelling door een in een andere lidstaat gevestigde dienstverrichter niet op gemeenschapsniveau is geharmoniseerd, maar dat het toezicht dat een lidstaat op dit gebied uitoefent evenwel niet afdoet aan de vrijheid van dienstverrichting van de onderneming die deze onderdanen tewerkstelt.15.Een beperking van de vrijheid van dienstverrichting kan niettemin gerechtvaardigd zijn, voor zover zij beantwoordt aan een dwingende reden van algemeen belang en dat belang niet al voldoende wordt gewaarborgd door bestaande regels, voorts met de beperkende maatregel ook het beoogde doel kan worden bereikt en de maatregel ten slotte niet verder gaat dan hiervoor nodig is.

32. De rechtbank merkt op dat de Europese Commissie in de hiervoor genoemde zaak tegen Oostenrijk heeft betoogd dat in het kader van de vrije dienstverrichting iedere dienstverrichter aan zijn werknemers het “afgeleide recht” overdraagt om voor de duur van de dienstverrichting een verblijfsvergunning te verkrijgen. De beslissing omtrent het verblijfsrecht (in de zaak tegen Oostenrijk: het verlenen van een visum) heeft volgens de Europese Commissie een louter formele waarde en zou automatisch moeten verlopen.16.

33. Dit roept bij de rechtbank de vraag op of uit het recht op vrije dienstverrichting, zoals vastgelegd in de artikelen 56 en 57 van het VWEU, niet tevens een afgeleid recht volgt voor de werknemers die in het kader van grensoverschrijdende dienstverrichting worden gedetacheerd. Uit punt 59 van het arrest Commissie tegen Oostenrijk kan worden afgeleid dat dit niet het geval is, aangezien het reguleren van de binnenkomst en verblijf van derdelanders nog altijd niet is geharmoniseerd. Niettemin zou op grond van de uit artikel 56 van het VWEU voortvloeiende verplichting tot het wegnemen van iedere belemmering van het vrije dienstenverkeer kunnen worden beargumenteerd dat de in het kader van dat dienstenverkeer toegestane inzet in een lidstaat van derdelander-werknemers van een in een andere lidstaat gevestigde dienstverrichter niet alsnog afhankelijk mag worden gesteld van bezit van een individuele verblijfsvergunning, omdat die verplichting de dienstverrichting door middel van detachering van derdelander-werknemers onnodig bemoeilijkt.

34. Daarnaast betoogt de Europese Commissie in de zaak tegen Oostenrijk dat het bestaan van een dubbele procedure (in die zaak: de procedure voor afgifte van een visum en die voor de afgifte van een bevestiging van terbeschikkingstelling) als zodanig een onevenredige beperking van het beginsel van vrije dienstverrichting vormt.17.De regelgeving in Nederland kenmerkt zich eveneens door het bestaan van een dubbele procedure, voor zover de derdelander-werknemers die hier door de in een andere lidstaat gevestigde werkgever worden gedetacheerd enerzijds moeten worden aangemeld, onder vermelding van de hierboven genoemde gegevens, terwijl zij anderzijds op basis van diezelfde gegevens afzonderlijk een verblijfsvergunning moeten aanvragen. Daarbij neemt de omstandigheid dat het vereiste van een verblijfsvergunning eerst na het verstrijken van een termijn van negentig dagen relevant wordt niet weg dat dit vereiste de werking heeft van een toestemming vooraf voor zover de dienstverrichting langer duurt dan 90 dagen. Dat de IND daarbij slechts nagaat of overeenkomstig artikel 8 van de WagwEU is gemeld en geen aanvullende voorwaarden stelt, betekent nog niet dat deze dubbele procedure niet feitelijk leidt tot een beperking van het vrij verrichten van diensten. Dat in de praktijk binnen korte termijn over het verlenen van een verblijfsvergunning wordt beslist maakt dit niet anders.18.

35. Dit beperkende karakter van de afzonderlijke procedure ter verkrijging van een verblijfsvergunning wordt verstrekt doordat de geldigheidsduur van de vergunning voor grensoverschrijdende dienstverrichting wettelijk is beperkt tot de duur van de werkzaamheden, met een maximum van twee jaar.19.Indien de dienstverrichting langer duurt dan in eerste instantie is voorzien, of indien sprake is van een dienstverrichting voor een langere duur dan het gesteld maximum, dient dus een nieuwe aanvraag (tot verlening van verblijfsvergunning of verlenging van de geldigheidsduur) te worden gedaan.

36. Per aanvraag is de aanvrager daarbij de wettelijk vastgestelde leges verschuldigd. Dit bedrag is gelijk aan de leges die zijn verschuldigd voor het verkrijgen van een verblijfsvergunning voor het verrichten van arbeid, zoals die aan derdelanders kan worden verleend, maar vijf maal zo hoog als het bedrag van de leges die zijn verschuldigd voor de afgifte van een bewijs van rechtmatig verblijf aan een Unieburger (een EU-verblijfsdocument).20.

37. Het voorgaande brengt de rechtbank ertoe zich tot het Hof te wenden met het verzoek de navolgende prejudiciële vragen van de rechtbank te beantwoorden:

Omvat het in de artikelen 56 en 57 van het VWEU gewaarborgde vrije verkeer van diensten een van dit recht afgeleid verblijfsrecht in een lidstaat voor derdelander-werknemers die in die lidstaat mogen worden tewerkgesteld door een in een andere lidstaat gevestigde dienstverrichter?

Zo nee, verzet artikel 56 van de VWEU zich ertegen dat, in het geval de duur van de dienstverrichting langer dan drie maanden bedraagt, per individuele werknemer een verblijfsvergunning moet worden aangevraagd naast een eenvoudige meldingsplicht voor de dienstverrichter?

Zo nee, verzet artikel 56 van de VWEU zich tegen

38. De rechtbank schorst de behandeling van het beroep en houdt in afwachting van de beantwoording van de prejudiciële vragen door het Hof iedere verdere beslissing aan.

De rechtbank:

 verzoekt het Hof van Justitie van de Europese Unie bij wege van prejudiciële beslissing uitspraak te doen op de hierboven onder rechtsoverweging 37 geformuleerde vragen;

 schorst de behandeling van het beroep in afwachting van de beantwoording van de prejudiciële vragen door het Hof van Justitie van de Europese Unie en houdt iedere verdere beslissing aan.

Deze uitspraak is gedaan door mr. J.F.I. Sinack, rechter en voorzitter, en mr. A.C.J. van Dooijeweert en mr. W. Anker, rechters, in aanwezigheid van mr. A.S. Hamans, griffier, op 11 augustus 2022 en openbaar gemaakt door middel van geanonimiseerde publicatie op www.rechtspraak.nl.

Afschrift verzonden op:

Tegen deze tussenuitspraak staat nog geen hoger beroep open. Dat kan worden ingesteld tegelijkertijd met hoger beroep tegen de einduitspraak in deze zaken.