2.10 Doel faillissement: schuldeisersbenadering versus forumbenadering

De traditionele schuldeiserbenadering in het insolventierecht, die kortweg inhoudt dat faillissementsrecht slechts bedoeld is om de boedel te gelde te maken om te zorgen voor een zo groot mogelijke opbrengst voor de gezamenlijke crediteuren, komt halverwege de jaren '90 onder vuur te liggen. Zij verliest terrein aan de ruimere ‘forumbenadering’ die inhoudt dat het faillissement een forum schept, dat de mogelijkheid biedt voor álle bij het faillissement betrokken partijen en dat al deze belangen moeten worden meegewogen.1 Dit is een ruimere kring van stakeholders, en biedt onder meer ook ruimte voor het meewegen van belangen van werknemers, aldus de Hoge Raad.2 Daarmee wordt nadrukkelijk getornd aan het klassieke doel van het faillissement, namelijk liquidatie van het vermogen met het oog op een zo groot mogelijke opbrengst voor de gezamenlijke schuldeisers. Vastgesteld kan worden dat een curator onder omstandigheden ook rekening heeft te houden met belangen van maatschappelijke aard. Te ver gaat echter de conclusie dat deze belangen in zijn algemeenheid prevaleren boven die van de gezamenlijke schuldeisers. De Hoge Raad is vooralsnog niet verder gegaan dan dat de belangen van een individuele crediteur soms zullen moeten wijken voor die belangen van maatschappelijke aard.3 Deze discussie is nog altijd niet beslecht, maar er is wel een duidelijk waarneembare kentering. Hufman concludeert in 2015 dat de gedachte dat het faillissement op meer ziet dan alleen het liquideren van de onderneming een plaats begint te krijgen, 'ook binnen de faillissementsrechtelijke literatuur'.4 Nog weer later, in 2017, omschrijft Advocaat-Generaal Mengozzi in dit kader in zijn conclusie in het in hoofdstuk 6 te bespreken Smallstepszaak de ontwikkeling als volgt: